?zmir'de ya?ayan bez bebek ustas? Songül K?ran, çocuklu?unda anneannesinden ö?rendi?i geleneksel bez bebek kültürünü, gençlik y?llar?nda ilgilendi?i folklor danslar?yla a?ina oldu?u geleneksel giyim tarz?yla geli?tirdi. 19 ya??ndayken halk e?itim merkezinde giyim bran??nda usta ö?reticilikle mesle?e at?lan, uzun y?llar moda evlerinde usta olarak çal??an K?ran, 7 y?l önce emekli olduktan sonra bez bebek yap?m?na yeniden a??rl?k verdi. Bez bebekle anneannesi sayesinde tan??t???n? söyleyen K?ran, "K?r?ehirliyiz, anneannem ?ereflikoçhisar'?n bir köyünde ya??yordu. 4 k?z karde?im var, yazlar? onun yan?nda geçiriyorduk. Anneannemiz bizi oyalamak için bez bebekler yapard?. Ondan çok ilham ald?m. 10 ya??ndayd?m, anneannem yünlerden bebeklerin içini doldururdu. El sanatlar?nda çok yetenekli bir kad?nd?. Bizi de yapt??? i?in içine katard?, etraf?na toplard?, hepimize görev verirdi. Bebeklerin çoraplar?n?, çantalar?n? 5 ?i?le örerdi, ayn?s?ndan bize de örerdi, en güzel taraf? oydu" ifadelerini kulland?.
'GÜNÜMÜZE UYARLADIM'
Ya?am? boyunca dönem dönem bez bebek yapt???n? dile getiren Kültür ve Turizm Bakanl??? Somut Olmayan Kültürel Miras Ta??y?c?s? ünvan?na sahip bez bebek ustas? K?ran, "K?z?ma, ye?enlerime, arkada?lar?m?n çocuklar?na her zaman bebek yap?p hediye ettim. Yo?un bir çal??ma hayat?m oldu. 2019'da emekli oldum, sonra pandemi ba?lad?. Bir gün evde anneannemle yapt???m, k?z?m?n da oynad??? bir bez bebek elime geçti, çok duyguland?m. Pandemide bez bebek yap?m?na sard?m; yeni teknikler denedim. Anneannemin yapt???n? geli?tirerek, günümüze uyarlad?m."
GELENEKSEL KIYAFETLER? BEZ BEBEKLERDE YA?ATIYOR
K?r?ehir'de 20 ya??na kadar ya?ad???n?, o dönemde halk oyunlar?yla ilgilendi?ini ifade eden K?ran, "K?r?ehir halk oyunlar?nda oynad?m, yar??malara kat?ld?k. O yüzden yöresel k?yafetlere çok hakimim. Yar??malarda birçok ?ehirden gruplar geliyordu, hepsinin k?yafetini inceleme imkan?m oldu. Pandemi döneminde de giysileri birebir yapmak için ara?t?rd?m, 7 bölgeden 7 tane ?ehir seçtim. Kültürümüz ya?as?n, unutulmas?n, çocuklar?m?z?n da haf?zas?nda kals?n, diye en ince ayr?nt?s?na kadar kuma? özellikleri, nak?? ve oyalar? birebir uygulayarak çok titiz bir çal??ma yapt?m. ?zmir benim için çok önemli, efelik kültürü ?zmir'de çok de?erli. Halen de ya?at?l?yor. Efelerin k?yafetleri çok fonksiyonel, sanki tekstil mühendisi tasarlam?? gibi. Bu benim çok ilgimi çekti. Kad?n k?yafetlerinde de gelinler çok özel, karanfilden kolyeler var, bebeklere de uygulad?m" dedi.
'ANNEANNEM?N ANISINI YA?ATMAK ?Ç?N BEZ BEBEK YAPIMINA E??LD?M'
Anneannesinden ö?rendi?i için an?s?n? ya?atmak ad?na bez bebek yap?m?na e?ildi?ini söyleyen K?ran, "Bez bebek yapan çok az say?da insan var. ?lgi duyanlara elimden geldi?i kadar ö?retmeye çal???yorum. Kad?nlara ve k?zlara çok de?er veriyorum, pozitif ayr?mc?l?k yaparak özellikle yeti?tirme yurtlar?nda kalan k?zlar?m?za ö?retmek isterim. Diki?in tüm tekniklerinin, boyaman?n ve kal?b?n bir arada ö?renildi?i el sanatlar?n? geli?tiren bir dal. Ö?renmek isteyen kad?nlara aktarmak isterim. Bu sanat? gelece?i ta??mak isterim, çünkü geçmi?imizden gelen bir ?ey. 40 sene önce anneannemden ö?rendim. Gençlerimiz, çocuklar?m?z da yap?m?n? ö?rensin; daha organik oyuncaklarla oynas?nlar. Geleneksel giysilerimiz, el sanatlar?m?z unutulmas?n, ya?at?ls?n istiyorum" diye konu?tu. (DHA)