Milli Dayan??ma, Karde?lik ve Demokrasi Komisyonu bugün son kez ortak raporu oylamak üzere topland?.
TBMM Ba?kan? Numan Kurtulmu?, "Rapor 7 bölümden olu?maktad?r" ifadelerini kullanarak raporun ba?l?klar?n? aç?klad?.
Buna göre raporda, "Komisyon çal??malar?, komisyonun temel hedefleri, Türk-Kürt karde?li?i tarihi, komisyonda dinlenen ki?ilerin analizleri, terör örgütü PKK'nin kendini feshetmesi, sürece ili?kin yasal düzenleme önerileri ve demokratikle?meye yönelik öneriler" yer ald?.
DEM Parti, haz?rlanan ortak rapora muhalefet ?erhi dü?tü. DEM Partili Gülistan K?l?ç Koçyi?it, Meral Dan?? Be?ta?, Hakk? Saruhan Oluç, Celal F?rat ve Cengiz Çiçek'in imzas? bulundu?u ?erhte ?u ifadelere yer verildi:
"YAPICI B?R ROL ÜSTLEND?K"
DEM Parti'nin yaz?l? aç?klamas? ?u ?ekilde:
"Ortak Rapor Tasla??n?n haz?rl?k sürecinde DEM Parti olarak ?srarla uzla?ma zeminini zorlad???m?z?n, bunun için yap?c? bir rol üstlenmek konusunda özenli hareket etti?imizin bilinmesini isteriz.
Ortak Rapor Tasla??n?n, özellikle “SÜRECE ?L??K?N YASAL DÜZENLEME ÖNER?LER?” ve “DEMOKRAT?KLE?ME ?LE ?LG?L? ÖNER?LER” ba?l?klar?nda yol gösterici rolünü oynayaca??na inan?yor; bu konuda demokratik gelece?e olan inanc?m?z?n bir gere?i olarak elimizden gelen katk?y? sunaca??m?z?n bilinmesini istiyoruz.
Komisyon çal??malar? ve Ortak Rapor Tasla?? yaz?m sürecinde oldu?u gibi bundan sonra da Bar?? ve Demokratik Toplum sürecinde üstlendi?imiz tarihsel rolün sorumlulu?uyla hareket edece?imizi vurguluyor, sürecin gerektirdi?i demokratik ve yap?c? yakla??mdan taviz vermeyece?imizi belirtiyoruz.
"TÜM ÇABALARIMIZA RA?MEN..."
Ancak tüm çabalar?m?za ra?men Ortak Rapor Tasla??nda yer alan kimi kavramlar ve yakla??mlar hakk?nda farkl? dü?ünüyoruz. Farkl? dü?üncelerimizi, gerekçeleriyle birlikte payla?mak istiyoruz.
A. Komisyon Ortak Rapor Tasla??nda, “Terörsüz Türkiye süreci”, “terör örgütü”, “terör belas?” gibi kavramlar?n kullan?lmas?n? uygun bulmuyoruz. Buna göre;
1. Sürecin ad? konusunda Komisyona üye veren siyasal partiler aras?nda bir uzla?? olmad??? için bu durumu gözetmeyen tek tarafl? yakla??mlar? do?ru bulmad???m?z gibi bu türden yakla??mlar ortak rapor yaz?m?na ve uzla?? aray???na da denk dü?memektedir.
DEM Parti olarak mevcut süreci, Say?n Abdullah Öcalan’?n 27 ?ubat 2025 tarihinde yapt??? ça?r?ya ismini veren Bar?? ve Demokratik Toplum Süreci olarak tan?mlamaktay?z.
"TERÖRSÜZ TÜRK?YE ?FADES? DO?RU DE??L"
An?lan nedenlerle sürecin ad?n?n Ortak Rapor Tasla??nda “Terörsüz Türkiye” olarak ifade edilmesinin do?ru olmad???n?, bunun yerine TBMM bünyesinde kurulan Komisyon ismindeki gibi “Milli Dayan??ma, Karde?lik ve Demokrasi” süreci ad?yla nitelendirilmesi gerekti?ini belirtmek isteriz.
2. Kürt meselesi “terör” kavram? ile an?lamaz. Kürt meselesi vard?r ve bu bir terör sorunu olarak görülemez. Kök nedenleri itibariyle tek boyutlu bir sorun de?ildir; siyasal, sosyal, ekonomik, kültürel, tarihsel arka plan? olan bir hak ve özgürlükler meselesidir. Bugün ?srarla “terör” diye tariflenen süreç, inkara dayal? politikalar?n ortaya ç?kard??? çat??mal? süreçtir. Bu yönüyle Kürt meselesi, bir sistem sorunu oldu?u kadar, kimlik ve kültür sorunudur. Kürt halk?n?n e?itlik ve özgürlük haklar?n?n bütününü ve demokratikle?meyi kapsar.
3. K?rk y?l? a?k?n süredir ya?anan çat??mal? sürecin bin bir emekle sonland?r?lmas?na çal???ld??? bu dönemde halen ezber yakla??mlarda, eski tariflerde ?srar etmek, ya?an?lan ac?l? dönemden gerekli dersleri ç?karmam?? olmakt?r. Rapor tasla??n?n ilgili yerlerinde ac?lar? bile tek tarafl? tarif etmek, Kürt halk?n?n ya?ad??? ac?lar? görmezden gelmek, kabul edilebilir de?ildir. Ortak gelecek, ac?lar? ortakla?t?rmakla ve payla?makla mümkündür. Ülke insan?na laz?m gelen, ortak bir gelecek tahayyülü, ortak de?erlerdir. Bu de?erler ancak hakikatin kabulüyle mümkündür. Demokratik gelece?in in?as?nda ortak kavramlar, tan?mlar ve yakla??mlar geli?tirmek önemlidir.
4. Kürt halk? ve dostlar?, Kürtlerin özgürlük ve e?itlik mücadelesini ne terör olarak ne de örgütlü mücadelesini terör örgütü olarak tarifledi. On y?llar boyunca onca zulme, bask?ya ra?men özgür ve e?it ya?am tutkusundan ba?ka bir amac? olmayan Kürt halk?, bu tan?mlamalar? kabul etmedi. Rapor tasla??nda an?ld??? üzere çat??ma çözüm literatürüne gerçekten bir “Türkiye Modeli” arma?an edilmek isteniyorsa tüm halklar?n de?erlerine sayg?l? olmakla yola ç?k?lmal?d?r. Toplumsal de?erler tek tarafl? tan?mlamalarla in?a edilemez; bilakis bu tarz yakla??mlar, Komisyon dinlemelerinde de s?kça ifade edildi?i üzere siyasal ve toplumsal sorunlar? yaratmaktad?r.
Bu vesileyle bir kez daha belirtmek isteriz ki, gerçek karde?lik, halklar?n-inançlar?n de?erlerine e?it yakla?makla, ona e?it mesafelenmekle mümkündür. Ortak Rapor Tasla??nda yer verilen “Kürdün onurunun, Türkün gururunun korunmas?” ancak bu e?it yakla??mla söz konusu olacakt?r. Tüm bu gerekçelerle “Kürt halk? ve Kürt meselesi vard?r” diyen milyonlara kar?? sorumlulu?umuz ve sayg?m?z gere?i “terör örgütü” kavram?n?n Ortak Rapor Tasla??nda kullan?lmas?n? do?ru bulmuyoruz. Bu kapsamda; co?rafyam?zda Türkler, Kürtler ve Araplarla birlikte birçok farkl? etnisitelerin ve inanç gruplar?n?n ya?ad???n?, halklar?n ve inançlar?n aras?ndaki ili?kinin demokratik temelde kurulmas? gerekti?ini dü?ünüyoruz.
"ÖCALAN'A YAKLA?IM KR?T?K ÖNEMDE"
5. Kürt meselesini, çat??ma zemininden uzakla?t?r?p siyasi ve hukuki bir zemine çekmeye çal??t???m?z bu dönemin ba? mimarlar?ndan, yürütücülerinden birisi olan Say?n Abdullah Öcalan’a yakla??m da kritik önemdedir. Unutulmamal?d?r ki, Say?n Öcalan, 1993 y?l?ndan bugüne Kürt meselesinin demokratik çözümü konusunda stratejik bir çaban?n sahibidir. Ayr?ca son bir y?l? a?k?n süredir ?mral? adas?n?n elveri?siz ko?ullar?nda ilmek ilmek bar??? örmeye çal??maktad?r. Tüm sorunlar? çözmek için ola?anüstü bir çaba göstermektedir.
Bu yönüyle sürecin enfekte olmamas? için hem sorun çözücüdür hem de sürecin öncülerindendir. Lideri oldu?u PKK’ye yapt??? ça?r?yla al?nan kararlar, at?lan ad?mlar ve son olarak Rojava’daki kriz esnas?nda geli?tirdi?i çözümle siyasal, örgütsel, toplumsal gücünü göstermi?tir. Tarihsel birikimi ve tecrübesi, tereddütsüz Demokratik Cumhuriyet çabas? itibariyle de kurucu siyasal aktörlerden birisi olan Say?n Öcalan’?n ve mücadelesinin taslak raporda ?srarla “terör”, “terör örgütü” gibi kavramlarla birlikte tan?mlanmas?n?, sürecin hukuku ve gereklilikleri noktas?nda do?ru bulmamaktay?z.
B. Komisyon Ortak Rapor Tasla??n?n “Hak ve Özgürlüklerin Geni?letilmesi ile ?lgili Düzenlemeler” ba?l??? alt?nda “Do?u?tan gelen dokunulamaz ve devredilemez…” haklar?n ba?ta anadili hakk? ve kimlik/kültür haklar? gibi insanl?k de?erlerini ve evrensel haklar? içerdi?ini özellikle belirtmek isteriz.
"TEK TARAFLI D?L OLMAMALI"
Anadili, yaln?zca bir ileti?im arac? de?il; dü?ünme biçimini, ö?renme süreçlerini, duygulan?m dünyas?n? ve toplumsal aidiyet hissini belirleyen kurucu bir unsurdur. Türkiye’de farkl? dil ve kültüre sahip milyonlarca insan?n, ba?ta Kürtçe olmak üzere anadili hakk?na yönelik k?s?tlay?c? düzenlemelerin, uygulamalar?n ve kamusal engellerin ortadan kald?r?lmas? ve çok dillilik ile bar???lmas? gerekmektedir.
Sonuç olarak; Ortak Rapor dili, tek tarafl? bir dil olmamal?d?r. Birçok kesimde farkl? travmatik etkiler yaratan birçok kavram yeniden de?erlendirilmelidir. Metnin ruhuna, sahici ve toplumsal vicdana hitap eden bir dil yerle?tirilmelidir. Bar??, sadece sonuç de?il; yöntemin ve dilin kendisidir ayn? zamanda. Unutmayal?m ki, dil k?r?lgansa, sonuç da k?r?lgan olma ihtimalini bar?nd?r?r."