Cumhurba?kan? Recep Tayyip Erdo?an, 11 y?l aradan sonra Etiyopya'ya resmi ziyarette bulundu. Ba?kent Addis Ababa'da Ba?bakan Abiy Ahmed Ali ile görü?en Erdo?an, yurda dönü?ü s?ras?nda uçakta aralar?nda Hürriyet Gazetesi Ankara Temsilcisi Hande F?rat'?n da bulundu?u gazetecilere önemli aç?klamalarda bulundu.
Gerçekle?tirdi?i ziyareti de?erlendiren Erdo?an, ?unlar? söyledi:
De?erli bas?n mensuplar?, k?ymetli arkada?lar; Etiyopya Ba?bakan? Say?n Abiy Ahmed'in davetine icabeten Addis Ababa'ya yapt???m?z günü birlik ziyareti tamamlam?? bulunuyoruz. Afrika'n?n önde gelen devletlerinden Etiyopya'y? yakla??k 11 y?l aradan sonra ziyaret etmekten büyük bir memnuniyet duydum. Evvela, Say?n Ba?bakan’a ve Etiyopya makamlar?na göstermi? olduklar? s?cak kar??lama ve misafirperverlikten dolay? te?ekkür ediyorum. Görü?melerimizde, ticaret, yat?r?mlar, savunma sanayii, özellikle enerji, ula??m ve daha birçok konuyu de?erlendirdik. 1 milyar dolar ticaret hacmi hedefimize ula?mak için gerekli ad?mlar? ele ald?k. Türk yat?r?mlar?n?n art?r?lmas? konusundaki f?rsatlara de?indik. Ekonomi ve enerji alanlar?nda belgelere imza att?k. Biliyorsunuz, Etiyopya Afrika'daki uçu?lar için önemli bir ba?lant? merkezi konumunda. Bu sebeple büyük bir havaliman? projesini ilerletiyorlar. Biz de Türkiye olarak firmalar?m?z?n bu projeye katk? sa?layabileceklerini dü?ünüyoruz. Etiyopya, Afrika Boynuzu tabir edilen ve stratejik önemi haiz, bölgenin de en büyük ülkesi. Gerek köklü devlet gelene?i gerek 130 milyonu bulan nüfusuyla büyük potansiyele sahip. Afrika Te?kilat? ba?ta olmak üzere Birle?mi? Milletler kurulu?lar?na ev sahipli?i yapan Addis Ababa, Afrika k?tas?n?n diplomasi ba?kenti olarak adland?r?l?yor. Sahra Alt? Afrika'daki en eski büyükelçili?imizin 1926 y?l?nda Addis Ababa'da aç?lmas? Cumhuriyetimizin geçmi?inde bu kadim ?ehri, Afrika k?tas?yla ili?kilerimizin kalbine yerle?tirdi?ini gösteriyor. Ziyaretimizin hemen öncesinde de Afrika Birli?i Zirvesi gibi son derece mühim bir toplant?ya ev sahipli?i yapt?lar. Önümüzdeki y?l da Birle?mi? Milletler ?klim De?i?ikli?i Çerçeve Sözle?mesi Taraflar Konferans? yine Addis Ababa'da düzenlenecek. Biz de in?allah kas?m ay?nda yapaca??m?z bu Taraflar Konferans?’na dair tecrübelerimizi Etiyopyal? karde?lerimizle payla?aca??z. Dolay?s?yla ?ayet Afrika'daki potansiyeli de?erlendirmek istiyorsak, hiç ?üphesiz bunun yollar?ndan biri Etiyopya'dan geçmektedir. Ankara Süreci'nden hat?rlayaca??n?z üzere Etiyopya ile ortak mesai yapma al??kanl???m?z zaten var. 2024 Aral?k ay?nda kabul edilen Ankara Bildirisi ile Etiyopya ve Somali aras?nda güvenin peki?tirilmesini sa?lad?k. Birlikte güzel i?lere imza att?k, in?allah bundan sonra da ataca??z.
"AFR?KA KITASINA YÖNEL?K ORTAKLIK POL?T?KAMIZIN B?R TEZAHÜRÜ"
K?ymetli arkada?lar; Addis Ababa ziyaretimizi ayn? zamanda Afrika k?tas?na yönelik ortakl?k politikam?z?n bir tezahürü olarak görüyoruz. Bu yakla??m?m?z? Afrika Birli?i Komisyonu Ba?kan? Mahmut Ali Yusuf ile de bugün payla?t?k. Kendisiyle k?taya ili?kin konularla, te?kilat?n katk?s?yla önümüzdeki dönemde tertipleyece?imiz 4. Türkiye-Afrika Ortakl?k Zirve'mize de?indik. Son olarak da ?unu ifade etmek isterim. Ramazan-? ?erif'in hemen arifesinde Kral Neca?i'nin memleketini ziyaret etmek ayr?ca anlaml?yd?. Bu vesileyle Etiyopyal? Müslüman karde?lerimize tebriklerimizi bizzat iletmekten ayr?ca bahtiyar?m. Etiyopya ziyaretimizin hay?rl? neticelerini en k?sa sürede alaca??m?za inan?yor, bugünkü temaslar?m?z?n tüm bölgenin bar?? ve istikrar?na katk? sunmas?n? temenni ediyorum.
Beraberindeki gazetecilerin sorular?n? yan?tlayan Cumhurba?kan? Erdo?an, sorulara ?u ?ekilde yan?t verdi:
Türkiye'nin Orta Do?u'da oldu?u gibi Afrika'da da pek çok ülkenin bar?? ve bütünlü?ü için hem masada hem de sahada y?llard?r ciddi bir mücadele verdi?ini görüyoruz. Türkiye, hem Afrika'da hem Orta Do?u'da bunu tesis edecek güce muktedir midir? Bu mücadelede Türkiye'yi destekleyen ba?ka ülkeler var m??
"SÖZÜMÜZ DE SES?M?Z DE ARTIK ÇOK DAHA GÜÇLÜ"
Milletçe tarihimizin hiçbir döneminde bizler sömürgeci olmad?k. Afrika’daki insanlar? karde?imiz, dostumuz olarak gördük. Bugün k?tada gözlerin ülkemize çevrilmesinin temelinde i?te bu tertemiz sicilimiz vard?r. Kar??l?kl? sayg? ve e?it ortakl?k, bizim Afrika politikam?z?n esas?d?r, pusulas?d?r, de?i?mez ilkesidir. Biz, Afrika'daki meselelere ç?kar odakl?, tarafgir bir gözle bakmad?k, bakm?yoruz. Ülkemize yönelik bu bak?? aç?s? bizim insani diplomasimizin, bar?? diplomasisi ad?mlar?m?z?n ba?ar?s?nda da etkili. Bar???n lafla de?il, iradeyle tesis edilece?ini biliyor ve ona göre ad?mlar at?yoruz. Türkiye böylesi bir bar?? tesis etmeye muktedir midir? Muktedirdir evelallah, kimsenin bundan ?üphesi olmas?n. Çok ?ükür yaln?z da de?iliz. Sözümüz de sesimiz de art?k çok daha güçlü.
Afrika uzun y?llar ihmal edilmi? bir co?rafyayd?. Sizin döneminizde Afrika'ya elçilikler aç?ld?, ciddi yat?r?mlar var, hizmetler var. Sizin bu Afrika politikas?ndaki hedefiniz nedir?
"YATIRIMLARIMIZIN P?YASA DE?ER? 15 M?LYAR DOLARI A?TI"
Afrika ile ili?kilerimizi geli?tirmek, ticaret ve yat?r?mlar ba?ta olmak üzere her alanda i? birli?imizi ileriye ta??man?n gayreti içerisindeyiz. K?tadaki, büyükelçilik say?m?z? biliyorsunuz 44'e ç?kard?k. ?ktidar? devrald???m?z zaman bu say? 12 idi. Ankara'da 38 Afrika ülkesinin büyükelçili?i, ?u anda faaliyet gösteriyor. Türk yükleniciler, Afrika'da toplam de?eri 100 milyar dolar? bulan 2 binden fazla projeyi üstlenmi? durumda. K?ta genelindeki yat?r?mlar?m?z?n piyasa de?eri 15 milyar dolar? a?t?. 2025 y?l?nda k?tayla d?? ticaret hacmimiz yüzde 10 art??la 35 milyar dolara yakla?t?. Türk üniversitelerinde k?tan?n farkl? kö?elerinden on binlerce ö?renci ?u anda e?itim al?yor. Türkiye mezunlar? Afrika'n?n birçok ülkesinde siyasetten i? dünyas?na, akademiden sivil topluma her alanda aktif görevler üstleniyor.
“SDG” denilen yap? ile Suriye yönetimi aras?nda var?lan uzla?ma “Terörsüz Türkiye” sürecinde önemli bir handikap?n a??ld???n? gösteriyor. Komisyon safahat? tamamland?. Art?k s?rada Adalet ve ?çi?leri Bakanl???n?n dahil olaca?? yasal düzenlemeler ve uygulamalar var gibi gözüküyor. Bundan sonra sürecin h?zlanaca??n? söyleyebilir miyiz? Türkiye'ye neler görecek bundan sonras? için?
"TAM ENTEGRASYONA DA?R ADIMLARI ANBEAN TAK?P ED?YORUZ"
“Terörsüz Türkiye” hedefimize do?ru, dikkatli oldu?u kadar kararl?, temkinli oldu?u kadar sa?lam ad?mlarla ilerliyoruz. Hay?rl? bir i?e koyulduk ve bunu in?allah ba?araca??z. Ülkemizdeki bu güçlü irade, Suriye'ye de ?u an itibariyle sirayet etmi?tir. Orada terörsüz bölge idealimizi destekleyen sevindirici geli?meler ya?an?yor. Bu da bizi ayr?ca memnun ediyor. Tam entegrasyona dair ad?mlar? anbean takip ediyoruz. Anla?man?n uygulanmas? için gerekli telkinlerde bulunuyoruz. Suriye Cumhurba?kan? Ahmed ?ara, gerçekten emin ad?mlarla Suriye'de yola devam ediyor. Ayr?ca terörle mücadelenin sadece güvenlik meselesi olmad???n? s?k s?k da vurgulad?m. Meselenin hukuki ve toplumsal boyutunu da sürekli ele al?yoruz. ?u anda gerek Meclis Ba?kan?m?zla gerekse komisyondaki arkada?lar?m?zla bu i?i çok s?k? tutuyoruz. Sab?rla, ak?lla, kararl?l?kla bu yolda elhamdülillah yürüyoruz. Bu yolun sonunda yurdumuza y?llarca zarar vermi? terör sorunu, gündemimizden in?allah ebediyen ç?kacakt?r.
?ran konusunda Türkiye’nin arabuluculuk çabalar?n? biliyoruz. Siz de yo?un temaslar yürütüyorsunuz. Say?n D??i?leri Bakan?m?z da ayn? ?ekilde… Bugün de Cenevre'de baz? görü?meler vard?. Oradan ç?kan aç?klamalar? da san?r?m takip etmi?sinizdir. Sizce ?ran meselesi sava?a m?, bar??a m? daha yak?n? Nas?l görüyorsunuz son durumu?
"ASKER? MÜDAHALEYE KAR?I OLDU?UMUZU MUHATAPLARIMIZA ?LETT?K"
?ran ile ABD aras?ndaki sorunlar, diyalog yoluyla çözülsün istiyoruz. Her iki ülke ile de en üst düzeyde temas halindeyiz. Her iki ülke bu noktada. ??te en son ?ran Cumhurba?kan? ile görü?tüm. Hemen ertesi gün ayn? zamanda ABD Ba?kan? Trump ile görü?memi yapt?m. Bütün bu görü?melerde nas?l bir yol alabiliriz bunlar? konu?tuk. Biz duvar ören, çat??malar? körükleyen de?il, köprü kuran, bar??a zemin haz?rlayan bir ülke konumunday?z. ?ran'? hedef alan yeni bir sava? kimseye bir ?ey kazand?rmaz, aksine bölgemiz kaybeder. Biz bar???n taraf?nda olmaya devam ederek müspet temennilerle meseleye yakla??yoruz. Türkiye olarak ?ran'a yönelik askeri müdahaleye kar?? oldu?umuzu bütün muhataplar?m?za ilettik. Böylesi bir askeri t?rmanman?n, yükselen tansiyonun bölgemizi daha fazla belirsizli?e sürükleyece?ini anlatmay? sürdürece?iz. Diplomasi kap?s? aç?k oldu?u sürece ümit vard?r. Biz de bu umudu koruyaca??z ve güçlendirece?iz.
Say?n Cumhurba?kan?m ben de Gazze ile ilgili bir soru soraca??m. Kurulan Bar?? Kurulu ilk toplant?s?n? 19 ?ubat'ta yapmay? planl?yordu. Siz daha evvel “davet gelmedi” demi?tiniz. Acaba Türkiye'ye bir davet geldi mi? Türkiye kat?lacak m??
"F?L?ST?NL? KARDE?LER?M?Z?N YA?ADIKLARI ACILAR ARTIK SON BULMALI"
Gazze Bar?? Kurulu'nun Gazze'de özlenen kal?c? istikrar, ate?kes ve nihayetinde bar??a katk? sunmas?n? umuyorum. Gazze meselesi insanl???n bana göre vicdan s?nav?d?r. Biz bu s?navda nerede oldu?umuzu ilk günden beri aç?kça ortaya koyduk. Gazze'deki Filistinli karde?lerimizin ya?ad?klar? ac?lar art?k son bulmal?d?r. Burada amaç; ate?kesi kal?c? hale getirmek, insani yard?mlar? Gazze'ye kesintisiz ula?t?rmak ve iki devletli çözüm zeminini güçlendirmek olmal?d?r. Bütün bunlar?n yan?nda Gazze Bar?? Kurulu'nun böylesi bir amaca hizmet etmesini arzu ederiz. Türkiye olarak Gazzeli karde?lerimizin hayr?na olan her türlü giri?ime destek verece?imizi aç?k bir ?ekilde ilan ettik. Bar?? Kurulu toplant?s? için davet geldi. Türkiye olarak toplant?ya kat?laca??z. Ramazan ay?n?n ilk gününe denk geldi?i için toplant?da ülkemizi D??i?leri Bakan?m?z Hakan Fidan Bey temsil edecektir.
Türkiye F-16’lar?n?n Balt?k hava sahas?n? korumak üzere acilen göreve ça?r?ld??? biliniyor. NATO'nun Almanya'daki dev tatbikat?nda da Türkiye öne ç?kt?. Bu NATO tatbikat?nda Bayraktar TB3, TGC Anadolu'dan kalkarak hedeflerini tam isabetle vurdu. 2000 askerimiz sahada görev yapt?. Türkiye'nin bu varl???, Avrupa'n?n güvenli?inde Türkiye'nin gücü ve iradesi olmadan Avrupa güvenli?inin söz konusu olmayaca?? ?eklinde yorumlanabilir mi?
Y?llard?r her platformda ülkemizin Avrupa Birli?i'ne birçok yönden olumlu katk?lar?n?n olaca??n? anlat?yoruz. Avrupa'n?n mevcut savunma ve güvenlik mekanizmalar?na Türkiye'yi dahil etmesinin vakti çoktan gelmi?tir. Dünya de?i?iyor, Avrupa Birli?i h?zla dönü?ümlerin ya?and??? bu ça?da daha ne kadar dar gündemlerin esiri olabilir? Bunu anlamak mümkün de?il. ?yi tercih, Türkiye'nin Avrupa'yla bütünle?mesinin önündeki ideolojik bariyerleri kald?rmak ve Avrupa'n?n gücüne güç katmakt?r. Türkiye'yi d??layan, dünya gerçeklerini göz ard? eden tutumlar?n hiç de mant?kl? olmad???n? art?k kabul etmeleri gerekir. Avrupa’da yeni bir savunma mimarisi kurmak… E?er bu niyettelerse, bunun Türkiye’siz olu?turulmas?n?n yetersiz bir çaba olaca?? a?ikard?r. Türk ordusu bugün NATO içindeki en büyük ve en etkin ordulardan biridir. Ordumuza olan güvenimiz tamd?r. Bu sayede sadece masa ba??nda konu?an de?il, sahada yeteneklerini ortaya koyan bir ülkeyiz. Umar?m Türkiye olmadan Avrupa'n?n ayaklar? yere basan bir güvenlik denklemi kurmas?ndan söz edilemeyece?ini art?k herkes anlam??t?r.
Eski?ehir Mihalgazi Belediye Ba?kan? Zeynep Güne?’e yönelik nefret söylemi, toplum de?erlerinin Anayasal güvence alt?na al?nmas? ihtiyac?n? bir kere daha gözler önüne serdi. Sizin bu noktadaki fikrinizi zaten evvelden beri hepimiz biliyoruz. Çok net soruyorum Say?n Cumhurba?kan?m. Yeni Anayasaya ili?kin bir takvim, bir öngörü, bize söyleyebilece?iniz bir zaman dilimi var m??
Yani bizim özellikle Zeynep karde?imizin Mihalgazi’deki verdi?i mücadele s?radan bir mücadele de?il. Yani onlar?n o beyaz ya?maklar?na tak?l?p kalanlar, geçmi?te oldu?u gibi ‘uça??n kanatlar?na tak?ld?’ filan diyorlard? ya… ?imdi Zeynep han?m ve bulundu?u bölge hep beyaz ya?makl? ve ?alvarl?d?r. Telefonla görü?memiz sonras? sa? olsunlar 200 ki?i Mihalgazi’den otobüslere doldular ve o gün bizim Grup Toplant?m?za kat?ld?lar ve bize ayr? bir güç katt?lar. ?n?allah Zeynep bac?m?za verdi?imiz destekle onu hem Eski?ehir'de hem ülke genelinde çok daha ba?ar?l? tutman?n gayreti içinde olaca??z. Anayasa konusunda ise henüz bir takvim ortaya ç?km?? de?il. Biz haz?rl?klar?m?z? titizlikle yap?yoruz.
CHP'nin bugüne kadar bir tehdit, ?antaj ve hakaret diliyle siyaset yapt???na defalarca tan?k olmu?tuk. Ama ?u an gelinen noktada CHP Genel Ba?kan? kendi partisinin belediye ba?kan?na da küfretti. Hemen arkas?ndan da CHP milletvekilleri Gazi Meclisimizde bakanlar?n yemin törenine sald?r? giri?iminde bulundu. Ana muhalefetin siyaseti ta??maya çal??t??? bu noktay? nas?l de?erlendiriyorsunuz?
Bunlar?n dostluklar?na bu kadar güvenilir i?te. E?er CHP'de siyaset yapan bir politikac?ysan?z, Genel Merkez yönetimini ve onlar? sevk ve idare edenleri en hafif ?ekilde bile ele?tirdi?iniz anda, küfür yemeye, linç ve hakaretle kar?? kar??ya kalmaya, tehdit edilmeye mahkumsunuz. Böyleyse olmas? gereken nedir? Sen dik duracaks?n. Sab?rl? olacaks?n. Vakti saati geldi?inde de gere?ini yapacaks?n. Bizim yapt???m?z bu. Geri ad?m atmak yok. Dik duraca??z, dikle?meyece?iz. Ama CHP'ye de meydan? b?rakmayaca??z.
Say?n Cumhurba?kan?m, iktidarda oldu?unuz 24 y?lda üç CHP genel ba?kan? gördünüz ve ayn? dönemde siyaset yapt?n?z. ?lk ikisine yönelik zaman zaman çok sert ele?tirileriniz de oldu ama son günlerde Silivri’yle irtibat? yo?unla?an Özgür Özel’e kar?? tavr?n?z bir hayli de?i?ti. Hem ele?tirileriniz çok sertle?ti hem de “umudumu kestim” gibi bir tespit yapt?n?z. Bu ne anlama geliyor, size göre geçmi?te CHP’de olmayan bugün ne oluyor?
?imdi Cumhuriyet Halk Partisi asl?nda çok farkl? bir k?skac?n içinde. Yolsuzluk, h?rs?zl?k, rü?vet çeteleri bir yandan, beceriksiz ve liyakatsiz siyasetin ete kemi?e bürünmü? hali figüranlar öbür taraftan CHP’yi ku?atm?? durumda. Böyle bir gayretin içindeler. Biz rakibimizi siyaseten ele?tiririz. Politik aç?dan ortaya koyduklar? tezlere sonuna kadar kar?? da ç?kar?z. Kendi tezlerimizi en makul zeminde ortaya koyar ve savunuruz. Tabii bu siyasetin do?as?nda olan bir ?eydir. Ama onlar?n böyle bir derdi var m?? Yok. Say?n K?l?çdaro?lu'nun dönemine bak?yoruz. Bu dönemden çok daha farkl?. O dönemde de CHP ile siyaset zemininde k?yas?ya yar??t?k. Milletimizin deste?iyle de hamdolsun biz bu yar??lar?n hepsinde de ipi gö?üsledik. Herhangi bir s?k?nt? ya?amad?k. Fakat ?imdi CHP'nin içine dü?tü?ü durum siyasetin dinamikleriyle aç?klanamayacak kadar karmakar???k. Ayak oyunlar?, malum hançerler, parti içi komplolar, CHP'nin siyasette oturdu?u zemini bir hayli kayd?rd?. Bunu sadece vizyonsuzluk, beceriksizlik ve basiretsizlik olarak aç?klamak mümkün de?il. Ama ortal?k gerçekten kötüye gidiyor. Say?n Genel Ba?kan gitti?i her yerde sadece ?ahs?ma ve arkada?lar?ma hakaret üstüne hakaretler ya?d?r?yor. Bu hakaretlerle sen bir yere varamazs?n ki. Onun için de biz CHP'nin içine dü?tü?ü batakl?kla ilgilenmiyoruz. Sadece i?imize bak?yoruz. Yolumuza da böyle in?allah devam ediyoruz.
Benim sorum nüfusla ilgili Say?n Cumhurba?kan?m. Milletçe ülkemiz nüfusla ilgili kritik bir dönemden geçiyor. Siz uzun y?llard?r ‘Güçlü aile, güçlü nüfus’ diyerek ülkemizin gelece?i aç?s?ndan önemli söylemlerde bulunuyorsunuz. Güçlü aileyi dile getiriyorsunuz. Efendim, geçmi?te uygulanan aile planlamas? politikalar?n?n bu nüfusun dü?ü?ünde, ya?lanmas?nda etkisi olmu? mudur? Ailenin güçlenmesiyle ilgili destekler veriliyor, yeni destekler olabilir mi?
Aile meselesi sat?r aralar?na s?k??t?r?lacak kadar basit bir mesele de?il. Bizim aile meselesini özellikle bu y?l?n önemli bir ba?l??? olarak öne ç?kartmam?z?n sebebi bu. Hamdolsun ?u anda bizim yakalad???m?z seviye, Rusya'n?n yeni yakalad??? seviye. Rusya ?u anda bu konuda çok ciddi ad?mlar at?yor. Nüfusun art?? h?z?n?n korunmas? ve aile yap?s?n?n muhafazas? için çal??malar yap?yorlar. Onlar da nüfus art???n? te?vik eden politikalar geli?tiriyorlar. Ayn? ?ekilde Suudi Arabistan ciddi ad?mlar at?yor. Biz de bu konuda çok önemli bir yerdeyiz. Ama biz dü?üyoruz. Ciddi manada nüfus kayb?m?z var. Bizim medeniyetimizde aile, toplumun çekirde?i ve bu çekirde?i bizim asla kaybetmememiz laz?m. Buna yönelik olarak veriler özellikle de alarm durumuna geçmemiz gerekti?ini gösteriyor. Hem nüfusun hem aile yap?s?n?n korunmas? için iktidar olarak teyakkuz halindeyiz. Bunu koruyaca??z. Bu planlamay? korumak için de ataca??m?z çok çok ciddi ad?mlar var. Bundan taviz veremeyiz. Tam aksine bunu toparlamam?z ?art.