We Are Social ve Meltwater taraf?ndan haz?rlanan Dijital 2025 Türkiye Raporu'na göre, Türkiye'deki aktif internet kullan?c?s? 77,3 milyona ula?t?. Türkiye, internet kullan?m?n?n en yayg?n oldu?u ülkeler aras?nda yer al?rken, sanal medyaya olan ilgi de her geçen gün artmaya ba?lad?. 2025 y?l? itibar?yla Türkiye'deki sanal medya kullan?c?s? 60 milyona yakla?t?. Ekran ba??nda ve sanal medyada geçen süre h?zla artarken, ?EÜ ?leti?im Fakültesi Yeni Medya ve ?leti?im Bölümü Dr. Ö?retim Üyesi Sarphan Uzuno?lu, yapay zekayla üretilen yan?lt?c? içeriklere dikkat edilmesi gerekti?ini ifade etti. Özellikle sanal medya platformlar?nda 'manipülatif' amaçlarla baz? içeriklerin yay?labildi?ini dile getiren Dr. Uzuno?lu, 10-20 ya? aral???ndaki genç kullan?c?lar?n yan? s?ra ailelere ve güvenilirliklerini korumak isteyen firmalara da tavsiyelerde bulundu.
'?K? YÖNDE BASKI OLACAK'
'AI slop' içeriklerin, yaln?zca kullan?c?lar?n ya da içerik üreticilerin yaratt??? bir sorun olmad???n? belirten Dr. Uzuno?lu, "Bugün sosyal medya platformlar?, içeri?in do?rulu?undan çok dola??ma girme potansiyelini ödüllendiriyor. Dü?ük ve orta kalite, h?zl? tüketilen ve duygusal tepki üreten içerikler, tam da bu nedenle görünür oluyor. Önümüzdeki dönemde platformlar iki yönde bask? alt?nda kalacak. Bir yandan regülasyonlar ve kamusal bask? artacak; di?er yandan da kendi i? modellerini ayakta tutmak için yüksek etkile?imli içeriklere ba??ml?l?k sürecek. Bu ikili yap?, platformlar?n 'tarafs?z arac?' söylemini inand?r?c?l?ktan uzak hale getiriyor. Mesele, yaln?zca yapay zekan?n daha fazla içerik üretmesi de?il; platformlar?n neyi öne ç?kard???na dair editoryal kararlar?" ifadelerini kulland?.
'HIZLI TEPK? VERMEK ÜZER?NE KURULU'
Dr. Uzuno?lu, sözlerini ?öyle sürdürdü: "Kullan?c?lar aç?s?ndan ya?anan temel sorunlardan biri, içeriklerin gerçek mi ya da sahte mi oldu?u ayr?m?n? yapabilecek zaman?n, dikkatin ve zihinsel mesafenin ortadan kald?r?lmas?. Dijital platformlar, kullan?c?y? dü?ünmeye de?il, h?zl?ca tepki vermeye ça??r?yor. Sürekli akan içerik, bildirimler, öneriler ve trend listeleri, kullan?c?n?n içerikle kurdu?u ili?kiyi bilinçli bir de?erlendirme sürecinden çok, refleksif bir tüketime dönü?türüyor. Bu ortamda ay?rt etme yetisi zay?flam?yor; ay?rt etme ihtiyac? bast?r?l?yor."
'GERÇEKL?K, GÖRÜNÜRLÜK ?LE KARI?TIRILIYOR'
Bu durumun çocuklar ve gençler üzerinde birçok olumsuz etkiye neden olabilece?ini ifade eden Dr. Uzuno?lu, "H?zl?, duygusal ve ço?u zaman manipülatif içeriklerle kar??la?an genç kullan?c?lar için 'do?ru', 'önemli' ya da 'güvenilir' olan ?eyler giderek belirsizle?ir. Algoritmalar?n en çok etkile?im üreten içeri?i öne ç?kard??? bir ortamda, gerçeklik ço?u zaman görünürlükle kar??t?r?l?r. Çok izlenenin do?ru, çok payla??lan?n de?erli oldu?u yönünde örtük bir ö?renme süreci i?ler. Bu da uzun vadede ele?tirel dü?ünmenin zay?flamas?na, yüzeysel bir dünya alg?s?n?n normalle?mesine yol açabilir" dedi.
'DÜZENLEMELER YAPILAB?L?R'
Ailelere de bu süreçte önemli görevler dü?tü?ünü belirten Dr. Uzuno?lu, "Konuyu sadece yasaklama ya da kontrol etme refleksiyle ele almamal?y?z. Çocuklar? dijital dünyadan izole etmek, hem mümkün de?il hem de sa?l?kl? bir çözüm de?il. As?l ihtiyaç, çocuklarla birlikte içerik üzerine konu?mak, ne izlediklerini de?il bunlar?n neden kar??lar?na ç?kt???n?, ne hissettirdi?ini ve ne amaçlad???n? birlikte dü?ünmek. Bu tür sohbetler, çocuklar?n dijital ortamda kar??la?t?klar? içeriklere kar?? mesafe koyabilme ve sorgulama becerilerini güçlendirir" dedi.
F?RMALARA 'GÜVEN' UYARISI
Firmalar?n da yan?lt?c? içeriklere kar?? önlemler almaya ba?lad???na dikkati çeken Dr. Uzuno?lu, "Firmalar?n yapay zeka kaynakl? içeriklere kar?? etiketleme, uyar?, do?rulama ya da filigran gibi önlemler almaya ba?lamas? ilk bak??ta olumlu görünüyor. Ancak bu önlemler nas?l, ne amaçla ve ne kadar ?effaf biçimde uyguland???na ba?l? olarak, güven in?a etmek yerine tam tersine bir etki de yaratabilir. Yapay zekaya yönelik refleksif ve sert müdahaleler; sorunu yap?sal olarak çözmekten çok, kullan?c?y? sürekli alarm halinde tutan bir ortama sürükleme riski ta??yor" diye konu?tu.