Türkü ERB?L/SONKALE?ZM?R- ?zmir Büyük?ehir Belediye Ba?kan? Cemil Tugay, ?zmir Büyük?ehir Belediyesi taraf?ndan hayata geçirilen Uluslararas? ?zmir Kültür Politikalar? Çal??tay?na ev sahipli?i yapt?. Tarihi Havagaz? Fabrikas?’nda gerçekle?tirilen çal??tayda Eski Kültür Bakan? Dr. Burhan Suat Ça?layan, Mu?la Belediye Ba?kan? Ahmet Aras, UCLG Kültür Komitesi temsilcileri, UNESCO temsilcileri ve ICOMOS temsilcileri yer ald?.
“B?L?MSEL VE KATILIMCI CEVAPLAR ÜRETMEK ?Ç?N..”
Aç?l?? konu?mas?nda sözlerine farkl? ?ehirlerden ve kurumlardan bir araya gelen kat?l?mc?lara te?ekkür ederek ba?layan ?zmir Büyük?ehir Belediye Ba?kan? Cemil Tugay ?unlar? söyledi:
“Bulu?tu?umuz mekân, bu te?ekkürü daha da anlaml? k?l?yor: Havagaz? Fabrikas? 1862'de kuruldu?unda ?zmir'i, Osmanl?'da sokak ayd?nlatmas?n? havagaz?yla yapan ilk kent haline getirdi. 150 y?l sonra ayn? yap?, endüstri miras?ndan bir kültür mekân?na dönü?türülerek kente yeniden kazand?r?ld?. Bir kentte neyin korunmaya, neyin dönü?türülmeye de?er oldu?una nas?l karar verece?iz? ?zmir Kültür Politikalar? Çal??tay?’n? tam da bu ve benzeri önemli sorulara, bilimsel ve kat?l?mc? cevaplar üretmek için düzenliyoruz. Asl?nda bir kentte kültüre eri?imin nas?l da??ld???na bakarsan?z o kentin e?itsizlik haritas?n? da görmü? olursunuz. Bu, tesadüf de?il. Lâkin bu e?itsizlikleri görebilmek için öncelikle kültüre eri?imi bir lüks de?il, temel bir hak olarak kavramak gerekiyor. Bu hakk?n kent ölçe?inde da??l?m?, kalk?nma politikas?n?n niteli?ini de do?rudan yans?t?yor. “Sürdürülebilir kalk?nma” tart??malar? uzun y?llar boyunca ekonomik büyüme, sosyal geli?me ve çevresel koruma eksenlerinde ilerledi. Ama bu üçlü eksenin sistematik olarak d??ar?da b?rakt??? bir boyut var: Kültür. Çünkü kültür, yaln?zca sanatsal üretim ya da miras alanlar?n?n korunmas?ndan ibaret de?il. Bireylerin ve topluluklar?n dünyay? alg?lama, anlamland?rma ve yeniden üretme biçimlerini belirleyen kurucu bir unsur. Kalk?nman?n sonuçlar?ndan biri de?il, kalk?nma süreçlerinin yönünü ve niteli?ini belirleyen çerçevenin kendisidir. UNESCO da tam bu gerekçeyle kültürü politika tasar?m?n?n ba?lang?ç noktas? olarak tan?ml?yor. Kültür ekonomisinin üretti?i ekonomik de?er; toplumsal uyum, aidiyet ve birlikte ya?ama kapasitesi. Ve en temel anlam?yla, insanlar?n neyi ya?amaya de?er buldu?unu, birlikte nas?l ya?amak istedi?ini ve hangi gelece?i hayal etti?ini belirleyen de?erler bütünü”
“?ZM?R BUGÜN DE BU K?ML??? YA?ATIYOR”
Bu çal??tay?n somut ve uygulanabilir politikalar üretmek için hayata geçirildi?inin alt?n? çizen Tugay, son y?llarda yerel yönetimlerin kültür politikalar?nda aktif ve belirleyici role sahip oldu?unu belirtti. Kültürün bir ‘yan alan’ olmaktan ç?kt???n? vurgulayan Tugay ?öyle devam etti:
“Kentsel ya?am?n niteli?ini, toplumsal dayan?kl?l??? ve demokratik kapasiteyi belirleyen kurucu bir unsur haline geliyor. Bu dönü?ümü kavrayabilen kent yönetimleri, kültür politikas?n? sosyal politika, çevre politikas? ve mekânsal planlama ile birlikte ele almaya ba?lad?. Kültürü e?itsizliklerle mücadele ve demokratik kat?l?mda stratejik bir alan olarak in?a ediyorlar. ?zmir, bu dönü?ümde önemli mesafeler kat etmi? bir ?ehir. Ama sahip oldu?u tarihsel birikim ve toplumsal dinamikleriyle ulusal ve uluslararas? ölçekte çok daha güçlü bir aktör olmay? hak ediyor. Bu çal??tay?n ?zmir’de düzenlenmesi bir tesadüf ya da basit bir etkinlik tercihi de?il. ?zmir, kültür politikalar? tart??malar? için son derece özgün bir zemin sunuyor. Bu özgünlü?ü sa?layan sadece ?zmir’in tarihi de?il; o tarihin ?zmir’de nas?l birikti?i ve bugünkü kentsel kimli?i nas?l ?ekillendirdi?idir. ?zmir, binlerce y?l boyunca farkl? uygarl?klar?n, dinlerin ve kültürlerin bir arada var oldu?u bir ?ehir. Çat??madan çok al??veri?in belirleyici oldu?u bir liman kenti olarak ?ekillendi. Antik Smyrna'dan ba?layan, Osmanl? döneminin çok dinli ve çok dilli ticaret hayat?yla zenginle?en, 19. yüzy?l?n Levanten kozmopolitizmiyle olgunla?an bir birikimi var. Bu da ?zmir’e, ba?ka kentlerin ço?unda bulunmayan kültürel katmanlar kazand?rd?.
Farkl? kültürel topluluklar yüzy?llar boyunca bu kentte yaln?zca yan yana de?il, iç içe ya?ad?. Bu çok katmanl? birliktelik bugün de ?zmir'in demografik gerçekli?inin bir parças?d?r. Örne?in Türkiye'nin en kalabal?k Roman nüfuslar?ndan birine ev sahipli?i yap?yoruz. ?zmir, bu toplulu?un kültürel birikimini, ya?am pratiklerini ve sanatsal üretimini kültür politikas?n?n görünür bir bile?eni haline getirmek zorundad?r. Cumhuriyet'le birlikte ?zmir bu birikime yeni bir katman ekledi. Modernle?menin, laikli?in ve ça?da? ya?am?n Anadolu'daki en güçlü kentsel kar??l?klar?ndan birini olu?turdu. Cumhuriyet’in kültür devrimleri bu kentte yaln?zca yukar?dan bir dönü?üm olarak de?il, toplumsal bir kar??l?k yaratarak vücut buldu. ?zmir, bugün de bu kimli?ini ya?at?yor. Ça?da?l?k, laiklik, özgür dü?ünce ve ço?ulculuk, bu kentin yaln?zca siyasi tercihleri de?il; kültürel de?erleri, gündelik ya?am pratikleri ve kentsel belle?idir. Sanat üretimi burada daha cesur, sivil toplum daha güçlü, kamusal alan daha özgür bir nitelik ta??yor. Bu de?erler, ?zmir’i ?zmir yapan ?eyin ta kendisi. Kültür politikas?, bu kimli?i yaln?zca korumaktan ibaret olmamal?; aktif olarak beslemek, güçlendirmek ve gelece?e ta??mak zorunda. Kültür politikas?nda alaca??m?z her karar, bu de?erler çerçevesinde de?erlendirilmelidir. Bu kararlar nelerdir? Örne?in hangi üretimlerin desteklenece?i, hangi mekânlar?n kimler için aç?k tutulaca??, hangi seslerin kamusal alanda görünür k?l?naca?? gibi kararlardan söz ediyoruz.”
“SOMUT POL?T?KA ÇIKTIKLARI HEDEFL?YOR”
Çal??tay?n “?zmir Kültür Konu?uyor” slogan?yla yola ç?kt???n? belirten Tugay, "Kültür politikalar? belirlenirken yaln?zca uzmanlar?n ya da kurumlar?n de?il, kentin tüm aktörlerinin söz hakk? oldu?unu; kültürün ?effaf, kapsay?c? ve ço?ulcu bir alan olmas? gerekti?ini vurguluyoruz. Bu tercih ile ?zmir'in kültürel kimli?i aras?nda da s?k? ve kopmaz bir ba? var. Çünkü ço?ulculuk, özgür dü?ünce ve kat?l?mc?l?k, bu kentin tarihsel belle?ine kaz?nm?? de?erler. Bu çerçevede çal??tay, ?zmir'in kültür politikas? alan?nda planl?, veri temelli ve bütüncül bir politika mimarisi olu?turmas?n?n ba?lang?ç noktas? olarak tasarland?. ?zmir Kültür Politikalar? Çal??tay?, kentte kültüre eri?imden miras yönetimine, kültür ekonomisinden iklim politikas?na uzanan geni? bir alanda somut politika ç?kt?lar? üretmeyi hedefliyor. Bir di?er hedef; ?zmir'in ulusal ve uluslararas? ölçekte daha güçlü bir kültür aktörü olarak konumlanmas?. Bugün ve yar?n bu mekânda yapaca??n?z konu?malar, masalarda üretece?iniz tart??malar ve sunaca??n?z ele?tiriler ?zmir’in kültür politikalar?n?n in?a edilmesine büyük katk? sa?layacak. De?erli katk?lar?n?z için bir kere daha tüm kat?l?mc?lara gönülden te?ekkür ediyorum. Bir kentte kültür tart??mak, o kentin gelece?ini tart??makt?r. ?zmir bu tart??may? yapmaya haz?r” diye konu?tu.