?zmirlilerin yo?un ilgi gösterdi?i uygulamada ba?vurular? de?erlendiren Tar?msal Hizmetler Dairesi Ba?kanl???, farkl? ilçelerde toplam 128 boka?i kompost e?itimi düzenleyerek ?zmirlileri sürdürülebilir at?k yönetimi sistemine dâhil etti.
?zmir Büyük?ehir Belediye Ba?kan? Dr. Cemil Tugay’?n sürdürülebilir at?k yönetimi vizyonuyla hayata geçirilen “Dönü?üme Evde Ba?la” projesi kapsam?ndaki boka?i (bokashi) kompost uygulamas? kent genelinde büyümeye devam ediyor. Tar?msal Hizmetler Dairesi Ba?kanl??? Kompost Üretimi ve Geri Kazan?m ?ube Müdürlü?ü taraf?ndan sa?l?kl? topraklar?n korunmas?, organik at?klar?n kayna??nda de?erlendirilmesi ve sürdürülebilir tar?m uygulamalar?n?n yayg?nla?t?r?lmas? amac?yla yürütülen uygulamada, boka?i kompost e?itimi ve set da??t?m? etkinli?inin bir yenisi Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi'nde gerçekle?tirildi. Etkinlikte ?yi Tar?m ?zmir uygulamas? üzerinden ba?vuruda bulunan ve de?erlendirme sonucunda uygun bulunan 105 vatanda?a daha boka?i kompost seti teslim edildi.
Bu y?l 4 bin 556 boka?i kompost seti da??t?ld?
?zmir Büyük?ehir Belediyesi’nin 2026 y?l?n?n ocak ay?nda ba?latt??? projede, bugüne kadar ?zmir'in farkl? ilçelerinde toplam 128 boka?i kompost e?itimi düzenlendi. E?itimlerle birlikte kat?l?mc?lara evsel organik at?klar?n kayna??nda ayr??t?r?lmas?, boka?i yöntemiyle ön kompost üretimi ve elde edilen ürünün toprak verimlili?ine katk?s? hakk?nda uygulamal? bilgiler aktar?ld?. E?itimlerde bugüne kadar 4 bin 556 adet boka?i kompost seti ula?t?r?lm?? oldu.
Organik at?klar yeniden topra?a kazand?r?l?yor
Tar?msal Hizmetler Dairesi Ba?kanl???, ürettikleri kompostu kendileri kullanmak istemeyen vatanda?lardan kompost kovalar?n? teslim alarak yerine yeni kovalar veriyor. Toplanan ön kompostlar ise Konak Kadifekale Mahalle Bostan?'nda topra?a kazand?r?larak organik maddenin yeniden üretim döngüsüne kat?lmas? sa?lan?yor.
Boka?i uygulamas?na nas?l dâhil olunur?
?zmirliler, boka?i kompost seti almak için “?yi Tar?m ?zmir” mobil uygulamas? üzerinden ba?vuru yapabiliyor. Projeye kat?lan gönüllü haneler, e?itim sürecinden sonra evsel organik at?klar?n? boka?i kovalar?nda biriktirerek kompost a?amas?n? tamaml?yor. Sürecin ard?ndan yurtta?lar, “?yi Tar?m ?zmir” mobil uygulamas? üzerinden “kovam dolu” bildirimi yaparak yeni kovalar?n? teslim alabiliyor.
Boka?i kompostu nedir?
Japonca'da “fermente organik madde” anlam?na gelen boka?i (bokashi) kompostu; mutfaklardan ç?kan meyve ve sebze at?klar?, yemek art?klar? ile çay ve kahve posas? gibi organik at?klar?n, koku, sinek ve ha?ere olu?turmadan kapal? kovalar içinde fermente edilmesini sa?layan çevreci bir yöntem olarak öne ç?k?yor. Oksijenin s?n?rl? oldu?u ortamda yararl? mikroorganizmalarla gerçekle?en fermantasyon süreci sayesinde organik at?klar çürümeye b?rak?lmadan de?erlendiriliyor. Ev ortam?nda kolayl?kla uygulanabilen ve apartman ya?am?na uygun olan sistem, günlük kullan?mda pratiklik sa?l?yor. Süreç sonunda elde edilen fermente ürün, topra??n yap?s?n? iyile?tiren ve besin de?eri yüksek bir toprak düzenleyici olarak kullan?labiliyor. Ayr?ca fermantasyon s?ras?nda olu?an boka?i s?v?s?, seyreltilerek do?al s?v? gübre olarak de?erlendirilebiliyor.
Boka?i kompost seti nas?l kullan?l?r?
?zmir Büyük?ehir Belediyesi’nin da??t?m?n? yapt??? boka?i setlerinin kullan?m talimatlar? ise ?u ?ekilde;
1. Muslu?u contalar içte–d??ta olacak ?ekilde kovaya tak?p somunu s?k?n.
2. Süzgeci yerle?tirip 3–4 cm mukavva veya bask?s?z karton ekleyin.
3. Beyaz kâ??t, peçete, renkli viyol ve dergi kullanmay?n; fazla kâ??t alt suyu geciktirir
4. 1 ölçek (50 ml) konsantreyi klorsuz suyla 1:10 seyreltip karton–mukavvay? ?slat?n; ilerleyen a?amada oran 1:100 olabilir.
5. Klorsuz su kullan?n; gerekirse ?ebeke suyunu bir gece bekletin.
6. Konsantreyi kullan?m sonras? a?z? kapal? ?ekilde buzdolab?nda saklay?n.
7. At?klar? küçük parçalara ay?r?p günde tek sefer ekleyin, tala? serpip s?v?yla ?slat?n.
8. Mikro-aerobik ortam için eklemeyi tek seferde yap?n; s?v? buzdolab?nda 1 hafta saklan?r.
9. At?klar ne kadar küçük parçalara ayr?l?rsa boka?i (bokashi) alt suyu daha h?zl? olu?ur.
10. Tala? ve seyreltilmi? konsantre eklenen at?klar? deliksiz aparatla iyice s?k??t?r?n; bu fermantasyonu h?zland?r?r ve kokuyu önler.
11. Kimyasal i?lem görmemi? odun tala?? kullan?n.
12. Tala? yoksa geçici olarak bask?s?z karton, mukavva veya bu?day kepe?i tercih edilebilir.
13. Fermantasyon için at?klar havas?z kalmal?; kapak s?k?ca kapat?lmal? ve ekleme günde tek sefer yap?lmal?d?r.
14. Kova, do?rudan güne? almayan bir yerde tutulmal?d?r.
15. Oda s?cakl???nda (yakla??k 24 °C) mikroorganizmalar verimli çal???r ve alt su zaman?nda olu?ur.
16. Boka?i alt suyu 15–20 gün içinde gün a??r? al?n?r, klorsuz suyla 1:100 seyreltilip bitkilere iki sulamada bir verilir.
17. Rengi elma sirkesi gibi, kokusu tur?u/sirke olmal?d?r; kötü koku veya renk de?i?imi bozulma göstergesidir.
18. Kova her gün kontrol edilmelidir; alt su buzdolab?nda saklan?r ve bozulmu?sa kullan?lmaz.
19. Sette iki kova vard?r; ilk kova dolup fermantasyona girince ikinci kovayla devam edilir.
20. Dolu kova en az iki hafta kapal?, karanl?k ve güne? almayan yerde bekletilir; s?v? gübre bu sürede günlük al?n?r.
21. S?k??t?rma kapa?? kovalar aras?nda kullan?l?r; bu nedenle sette tek kapak bulunur.
22. En az 15 gün fermente olmu? posa, bahçe veya saks?da yakla??k 30 cm derinli?e gömülür.
23. ?ki ay sonra bitki dikimine uygun hale gelir; istenirse ç?kar?l?p ba?ka bir yerde kompost olarak kullan?labilir