Türkiye'de ve Ege Bölgesi'nde ya???lar?n ba?lamas?na ra?men meteorolojik, hidrolojik ve tar?msal kurakl???n etkileri sürüyor. Türkiye'nin son y?llar?n en ciddi meteorolojik kurakl?k süreciyle kar?? kar??ya oldu?unu belirten TMMOB Meteoroloji Mühendisleri Odas? ?l Temsilcisi Ay?egül Ak?nc? Yüksel, ya???lar?n alarm verdi?ini, hidrolojik kurakl???n e?i?inde olundu?unu dile getirdi. ?lkbahar ve sonbahar aylar?nda ya?anan ya??? eksikli?inin kurakl?k riskini ülke geneline yayd???n? ifade eden Yüksel, "Meteoroloji Genel Müdürlü?ü'nün 2025 y?l? ya??? de?erlendirmelerine göre, 1 Ekim 2024-30 Eylül 2025 dönemini kapsayan 2025 su y?l? ya???lar?, Türkiye genelinde metrekareye ortalama 422,5 kilogram olarak gerçekle?ti. Bu de?er, metrekareye 573,4 kilogram olan ya??? normaline göre yüzde 26,3 azald?. 2024 su y?l? ya???lar?na göre ise yüzde 29,2 dü?ü? kaydedildi" dedi.
'EGE'DE YA?I?LAR 6 YILDIR NORMAL?N ALTINDA'
Ya???lar?n Güneydo?u Anadolu Bölgesi'nin güneyi ile Hatay çevrelerinde yer yer yüzde 60'?n üzerinde azald???n?; Sinop, Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon çevrelerinde ise yüzde 20'nin üzerinde artt???n? aktaran Yüksel, "2025 su y?l?nda ?ç Anadolu'nun orta kesimleri, Eski?ehir, Hatay ve Malatya çevreleri ile Güneydo?u Anadolu'nun büyük bölümü, metrekareye 250 kilogram?n alt?nda ya??? ald?. Türkiye geneli 2025 su y?l? kümülatif ya???lar?, tüm aylarda normallerin ve geçen y?l ya???lar?n?n alt?nda seyretti. Ege Bölgesi 2025 su y?l? ya???? metrekareye 436,3 kilogram, normali metrekareye 604,7 kilogram, 2024 su y?l? ya???? ise metrekareye 504,3 kilogram oldu. Ya???larda normaline göre yüzde 28, 2024 su y?l?na göre yüzde 14 azalma gerçekle?ti. Bölge genelinde ya???lar son 6 y?ld?r normalin alt?nda seyrediyor. Ege Bölgesi'nde en fazla ya??? alan il, metrekareye 744,8 kilogram ile Mu?la, en az ya??? alan il ise metrekareye 322,7 kilogram ile Afyonkarahisar oldu" ifadelerini kulland?.
'KURAKLI?IN ETK?LER?, ?ZM?R'DE DAHA SERT H?SSED?L?YOR'
?zmir'de y?ll?k ortalama ya??? miktar?n?n metrekareye 710,5 kilogram oldu?unu ifade eden Yüksel, ya????n en fazla beklendi?i aral?k ve ocak aylar?nda ortalamalar?n alt?nda kal?nd???n? söyledi. Kurakl???n etkilerinin ?zmir'de daha sert hissedildi?ini vurgulayan Yüksel, "Ege Bölgesi'nde ya???lar hem azald? hem de düzensizle?ti. Özellikle ekim ve mart aylar?nda neredeyse yok denecek seviyeye inen ya???lar barajlar? besleyemedi. ?zmir'e içme suyu sa?layan Tahtal? Baraj?'nda doluluk oran? yüzde 1'in alt?na geriledi. Geçen y?l ayn? dönemde bu oran yüzde 11 seviyesindeydi. Bu dü?ü?, üst üste gelen kurak y?llar?n birikimi sonucudur. Ya???lar?n k?sa süreli ve ?iddetli sa?anak ?eklinde gerçekle?mesi yüzeysel ak??? art?r?yor, yer alt? suyunu ve barajlar? besleyemiyor. Ya??? hidrolik sisteme girmeden kayboluyor" dedi.
'YER ALTI SUYUNUN A?IRI KULLANIMI KURAKLI?I KALICI HALE GET?R?YOR'
Meteorolojik kurakl???n büyük?ehirlerde daha y?k?c? sonuçlar do?urdu?unu ifade eden Yüksel, ?u ifadeleri kulland?:
"Büyük?ehirlerde ortalama s?cakl?klar k?rsala göre 1 ila 3 derece daha yüksektir. Artan s?cakl?klar buharla?may? h?zland?r?r. Betonla?ma ve yo?un yap?la?ma 'kentsel ?s? adas?' etkisini art?rarak ya??? olu?umunu da olumsuz etkiler. Ya??? olsa bile k?sa ve düzensiz olur. Büyük?ehirlerde nüfus, turizm ve sanayi nedeniyle su talebinin y?l boyunca yüksek kalmas?, ya??? azal?rken tüketimin artmas?, meteorolojik kurakl???n k?sa sürede hidrolojik ve sosyoekonomik kurakl??a dönü?mesine yol aç?yor. Yer alt? sular?n?n a??r? kullan?m? ise özellikle k?y? bölgelerinde tuzlu su giri? riskini art?r?yor. Yer alt? suyunun a??r? kullan?m?, ?zmir çevresinde tuzlu su giri?i riskini büyüterek kurakl??? kal?c? hale getiriyor."
'TOPARLANMASI AYLAR, HATTA YILLAR ALIR'
Yüksel, kent çevresindeki do?al alanlar, tar?m alanlar?, sulak alanlar ve ormanlar?n azalmas?n?n da kurakl??? art?rd???n? belirterek, "Bu alanlar ya???? tutar, s?zmay? art?r?r ve yer alt? suyunu besler. Alanlar?n azalmas?yla ya??? yüzeyden ak?p gidiyor. Altyap? sorunlar? ve eski su ?ebekelerinde yüzde 20-40'a varan kay?p-kaçaklar da büyük?ehirlerde kurakl???n etkisini daha da ?iddetlendiriyor. Kurakl?k yaln?zca geçici bir do?a olay? de?il. Ya???lar normale dönse bile yer alt? sular? ve barajlar?n toparlanmas? aylar, hatta y?llar al?r. Meteorolojik kurakl?k sona erdikten sonra bile hidrolojik kurakl?k devam edebilir" diye konu?tu.
Öte yandan, kurakl?kla mücadelede k?sa, orta ve uzun vadeli bir yol haritas?na ihtiyaç oldu?unu kaydeden Yüksel, zorunlu su tasarrufu, kademeli su tarifeleri, kay?p-kaçaklar?n azalt?lmas?, at?k suyun yeniden kullan?m?, ya?mur suyu hasad? ve iklim de?i?ikli?ine uyumlu su yönetiminin önemine dikkat çekti