Karar?n verildi?i dava, e?inin vefat? nedeniyle SSK (4/1-a) kapsam?nda ölüm ayl??? alan bir kad?n?n, bu kez vefat eden babas? üzerinden Ba?-Kur (4/1-b) statüsünde ikinci bir maa? almak için SGK’ya ba?vurmas?yla ba?lad?. SGK ba?vuruyu reddetti. Davac? ise babas?n?n eski kanun döneminde vefat etti?ini savunarak, bu nedenle çift maa? hakk?n?n do?du?unu ileri sürdü ve konuyu yarg?ya ta??d?.
MAHKEMELER ARASINDA “EVET HAYIR” SAVA?I
Dosya yarg? sürecinde farkl? kararlarla gündeme geldi:
SGK uzman? ?sa Karaka?'?n kö?e yaz?s?nda aktard??? karara göre, Yerel Mahkeme (?lk Derece) davay? reddetti. Mahkeme, babadan ayl?k alma hakk?n?n e?in vefat? ile do?du?unu ve bu tarihte yürürlükte bulunan kanuna göre çift maa??n mümkün olmad???n? belirtti.
?stinaf Mahkemesi (Bölge Adliye Mahkemesi) ise yerel mahkeme karar?n? kald?rarak davac?y? hakl? buldu. Babas?n?n 2008 öncesinde vefat etti?ini vurgulayan mahkeme, eski mevzuat?n uygulanmas? gerekti?ini savundu ve çift maa? ba?lanmas? gerekti?ine hükmetti.
Karar, SGK vekilinin temyizi üzerine Yarg?tay 10. Hukuk Dairesince incelendi ve bozuldu. Bölge Adliye Mahkemesi bozma karar?na direnince dosya bu kez Yarg?tay Hukuk Genel Kurulu’na ta??nd?.
YARGITAY “HAKKIN DO?DU?U TAR?H ÖNEML?”
Son noktay? koyan Yarg?tay Hukuk Genel Kurulu, istinaf mahkemesinin karar?n? bozarak çift maa? talebini reddetti.
Kararda ?u ifadelere yer verildi:
“…Sadece hak sahibi niteli?ini ta??mak ölüm sigortas?ndan ayl?k ba?lanmas? için yeterli de?ildir. Bu niteli?e ek olarak birtak?m ?artlar?n gerçekle?mesi gereklidir. Bu ?artlardan bir k?sm? do?rudan do?ruya hak sahibi ki?iler ile ilgili iken di?er k?sm? ise sigortal?ya ili?kindir.
Sigortal?ya ili?kin ?artlar?n sigortal?n?n ölüm tarihinde; hak sahibine ili?kin ?artlar?n ise hak sahipli?i s?fat?n?n kazan?ld??? tarihte yürürlükte olan mevzuat kapsam?nda de?erlendirilmesi gerekti?i, davac?n?n e?inin 01.10.2008 tarihinden sonra vefat etti?i, babas?ndan dolay? ölüm ayl??? alma aç?s?ndan hakk? do?uran olay?n e?in vefat? oldu?u ve babas?ndan dolay? hak sahibi s?fat?n? e?inin ölümü ile kazand???, bu nedenle e?inin ölüm tarihinde yürürlükte olan ve uygulanmas? gereken 5510 say?l? Kanun'un 34 ve 54. maddelerindeki düzenlemelere göre davac?ya hem e?inden hem de babas?ndan dolay? ayr? ayr? ölüm ayl??? ba?lanmas? mümkün olmay?p davac?n?n çift ayl??a hak kazanmas?na imkân bulunmamaktad?r…”
HANG? TAR?H ESAS ALINIYOR?
Yarg?tay karar?nda üç temel vurgu öne ç?kt?:
- Sigortal?ya dair ?artlar
Sigortal?n?n ölüm tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre de?erlendirilir.
- Hak sahibine dair ?artlar
Hak sahipli?i s?fat?n?n kazan?ld??? tarihte geçerli olan kanuna göre belirlenir.
- Hakk? do?uran olay
Davac? kad?n babas? vefat etti?inde evli oldu?u için ayl?k alam?yordu. Babas?ndan maa? hakk?, ancak e?inin vefat?yla yani “dul kald???” tarihte do?du.
E?in vefat? 1 Ekim 2008 sonras? oldu?u için, yürürlükte bulunan 5510 say?l? Kanun hükümleri uyguland?. Bu kanun, hem e?ten hem babadan ayn? anda iki ayr? ölüm ayl??? al?nmas?na izin vermiyor; yaln?zca yüksek olan ayl???n tercih edilmesine imkân tan?yor.
KARAR K?MLER? ETK?L?YOR?
-Hak sahipleri için
Bu karar, “babam eski tarihte vefat etti, hakk?m sakl?d?r” dü?üncesinin her durumda geçerli olmad???n? ortaya koyuyor. ?kinci maa? için gerekli ?art?n gerçekle?ti?i tarihte yürürlükte olan kanun belirleyici oluyor.
-Sosyal güvenlik sistemi aç?s?ndan
Çift ayl?k ödemelerinin s?n?rland?r?lmas? ve güncel mevzuat?n esas al?nmas? yönünde hukuki netlik sa?lanm?? oldu. SGK uygulamalar?nda emsal te?kil edecek bir içtihat olu?tu.
Ç?FT MAA? BEKLENT?S? OLANLAR D?KKAT!
Yarg?tay’?n emsal niteli?indeki bu karar?, hem e?ten hem babadan ölüm ayl??? almak isteyenler için önemli bir yol haritas? çiziyor. Çift maa? beklentisiyle dava açmadan önce, hakk?n do?du?u tarihte yürürlükte olan mevzuat?n dikkatle incelenmesi gerekiyor.
Aksi halde uzun ve masrafl? mahkeme süreçleri sonunda hayal k?r?kl??? ya?anmas? kaç?n?lmaz olabilir.