?zmir, Tepekule Kongre ve Sergi Merkezi’nde düzenlenen PAL EXPOCARE Ya?l? Bak?m ve Sa?l?kl? Ya? Alma Fuar? ile e? zamanl? gerçekle?tirilen PAN Geriatrics Sempozyumu’nun son gününde ‘Uzman?na Sor’ etkinli?inde konu?an Doç. Dr. Miman, "Kedi d??k?s?n?n beyin fonksiyonlar?na etkisi" konulu sunumunda, sa?l?kl? ya? alma (longevity) sürecinde parazitlerden korunman?n önemine dikkati çekti.
"Parazit hayatta kalmak için davran?? de?i?tiriyor"
Doç. Dr. Miman, parazitin do?adaki döngüsünün "avc?-av" ili?kisine dayand???n? ve parazitin hayatta kalabilmek için kona??n?n davran??lar?n? manipüle etti?ini vurgulad?.
Do?adaki fare ve kedi ili?kisi üzerinden çarp?c? örnekler veren Miman, süreci ?öyle detayland?rd?:
"Bu parazitin son kona?? kedilerdir. Do?ada kedilerin d??k?s?yla topra?a yay?lan kistleri fareler al?r. Normal ?artlarda bir fare, kedi kokusu ald???nda 'kaç' uyar?s? al?r ve oradan uzakla??r. Ancak fare Toxoplasma ile enfekte oldu?unda, parazit farenin beynine yerle?ir ve davran?? de?i?ikli?ine neden olur. Fare korkusunu kaybeder, hatta kedi kokusuna ilgi duyarak kediye yakla?maya ba?lar. Parazit bunu, farenin kediye yem olmas? ve döngünün tekrar kediye geçerek tamamlanmas? için yapar. Yani parazit, kendi ya?am döngüsünü sürdürmek için kona??n? manipüle eder."
Trafik kazalar?yla ba?lant?s?: Frene basma süresini uzat?yor
Miman, farelerdeki bu nörolojik etkinin insanlarda da benzer sonuçlar do?urdu?una dikkati çekti. Parazitin insan beyninde nöroenflamasyona (sinir dokusunda yang?) neden oldu?unu belirten Miman, bunun günlük hayattaki yans?malar?n? ?u sözlerle aç?klad?:
"?nsanlarda da ki?ilik ve davran?? de?i?iklikleri görülebiliyor. Örne?in daha agresif, sinirli bir yap?ya bürünme ya da tam tersi ki?ilik özellikleri ortaya ç?kabiliyor. Ancak en somut etkilerden biri reflekslerdeki yava?lamad?r. Trafikte araç kullan?rken aniden durman?z gerekti?inde, aya??n?z? gazdan çekip frene basman?z için geçen süre saniyenin alt?ndad?r. Ancak bu paraziti ta??yan ki?ilerde bu refleks süresinin uzad??? tespit edilmi?tir. Refleksin gecikmesi, kaza riskini art?r?r. Yap?lan ara?t?rmalar, trafik kazas? yapan ki?ilerde bu parazitin görülme s?kl???n?n daha yüksek oldu?unu ortaya koymaktad?r."
Alzheimer, Parkinson ve ?izofreni ili?kisi
Parazitin yerle?ti?i beyin dokusunda yaratt??? hasarlar?n uzun vadede ciddi hastal?klara kap? aralad???n? ifade eden Doç. Dr. Miman, "?izofreni ve majör depresyon ile Toxoplasma enfeksiyonu aras?nda kan?tlanm?? bir ili?ki vard?r. Ayr?ca Alzheimer, Parkinson, epilepsi gibi nörolojik hastal?klar ile obsesif kompulsif bozukluk, bipolar bozukluk ve intihar e?ilimi gibi psikiyatrik tablolar?n alt?nda yatan sebeplerden biri de bu parazittir. Sa?l?kl? ya? alma hedefindeysek, bu parazitten korunmak zorunday?z." de?erlendirmesinde bulundu.
Gebeler için hayati uyar?: "Hidrosefali ve zeka gerili?i riski"
Parazitin hamilelik sürecindeki etkilerine geni? yer ay?ran Miman, gebelerin ba????kl?k durumunun ve enfeksiyonla kar??la?ma zaman?n?n bebek üzerindeki etkilerini ?öyle s?ralad?:
"E?er bir kad?n daha önce bu enfeksiyonu geçirmi? ve antikor geli?tirmi?se, hamileli?inde bebe?i korur. Ancak gebelik s?ras?nda ilk kez bu parazitle kar??la??rsa durum ciddile?ir. Gebeli?in ilk 3 ay?nda enfeksiyon kap?l?rsa, genellikle dü?ük veya ölü do?umla sonuçlan?r. E?er 3. ile 6. aylar aras?nda yakalan?rsa; bebekte 'hidrosefali' dedi?imiz kafada su toplanmas?, zeka gerili?i, görme ve i?itme kayb? gibi kal?c? hasarlar olu?abilir. Bu nedenle gebelik öncesi ve sürecinde tarama testleri, ultrason takibi ve gerekirse amniyosentez yap?lmas? çok önemlidir. Amniyosentez korkulan?n aksine güvenli bir i?lemdir ve erken tan? hayat kurtar?r. Anne karn?nda bile tedavi ?ans? vard?r."
"Kediyi de?il, kumu ihmal etmek hasta eder"
Evcil hayvan sahiplerinin "Kedimden vazgeçmeli miyim?" endi?esine de aç?kl?k getiren Doç. Dr. Miman, sorunun kedinin kendisinde de?il, bak?m ihmallerinde oldu?unu vurgulad?. Miman, evde kedi besleyenler için ?u kritik önlemleri s?ralad?:
D??ar? Salmay?n: Kediniz evden ç?k?p fare avlarsa veya çöplere girerse paraziti kapar. Sadece evde duran ve kuru mama yiyen kedi risk ta??maz.
Kumu Bekletmeyin
Kedi d??k?s?ndaki parazit yumurtalar?, d??ar? ç?kt?ktan belli bir süre sonra (yakla??k 1 gün geçince) bula??c? hale gelir. Bu yüzden kum her gün temizlenmeli, d??k? bekletilmemelidir. Kumu temizleyen ki?i eldiven ve maske kullanmal?. Gebeler bu i?lemi mümkünse yapmamal?, ba?kas?na devretmelidir. Ayr?ca kedilerin a??lar? ve parazit ilaçlamalar? aksat?lmamal?d?r.
"Çi? köfte ve az pi?mi? ete dikkat: Derin dondurucu kural?"
Bula? riskinin sadece kedilerden kaynaklanmad???n?, az pi?mi? etlerin de büyük bir risk faktörü oldu?unu hat?rlatan Doç. Dr. Miman, beslenme al??kanl?klar?yla ilgili ?u tavsiyelerde bulundu:
"S???r, koyun, tavuk ve hindi etlerinin dokular?nda bu parazitin kistleri bulunabilir. Biz 'eti kanl? severiz' diyerek az pi?mi? tüketirsek ya da çi? köfte gibi çi? et ürünleri yersek hastal??? kapabiliriz. En sa?l?kl?s? eti düdüklü tencerede, tam pi?mi? olarak tüketmektir. Ancak mutlaka çi? tüketilecekse veya ?zgara yap?lacaksa, etin önceden dondurulmas? ?artt?r. Et, eksi 18 veya eksi 20 derecede, büyük bloklar halinde de?il küçük parçalar halinde dondurulmal? ve en az 1-2 hafta bekletilmelidir. Bu i?lem doku kistlerini öldürür. Buzdolab?n?n normal k?sm?nda bekletmek paraziti öldürmez."
Miman, ba????kl?k sistemi bask?lanm?? kanser hastalar? ve organ nakli geçirenler için bu parazitin ölümcül olabilece?ini belirterek, hijyen kurallar?na maksimum özen gösterilmesi gerekti?ini sözlerine ekledi.