Türkiye'nin Do?u, Güneydo?u, Akdeniz, ?ç Anadolu ve Karadeniz bölgeleri, 6 ?ubat 2023'te Kahramanmara? merkezli, 10 ili etkileyen 7.7 ve 7.6 büyüklü?ündeki depremlerle sars?ld?. Depremler, büyük y?k?mlara, can kay?plar?na ve yaralanmalara yol açt?. Depremin 3'üncü y?l dönümünde de?erlendirmelerde bulunan DEÜ DAUM Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir, "6 ?ubat 2023 tarihinde dünyan?n en büyük depremlerinden birini ya?ad?k. Birkaç saniye içinde Hatay'dan Ad?yaman'a ve Kahramanmara?'a kadar olan fay parçalar? arka arkaya k?r?ld?. 350 kilometreyi a?an bir k?r?lma gerçekle?ti. 7.7 büyüklü?ünde bir deprem oldu. 9 saat sonra insanlar daha toparlanmadan, biraz daha kuzeyde en az 150 kilometrelik bir fay?n k?r?lmas? ?eklinde ikinci bir deprem meydana geldi. Dolay?s?yla iki depremi birlikte dü?ündü?ümüzde, dünyada ender rastlanan bir deprem olay? gerçekle?mi? oldu. 50 binleri a?an bir can kayb?ndan bahsediyoruz. Ciddi bir maddi hasar ve kay?p olu?tu. Bu büyük depremlerden sonra hala yaralar?m?z? sarmaya çal???yoruz. Bizim için de büyük bir ders oldu. 99 depremi ile ba?layan son 25 y?ldaki deprem aktivitesi böylece en üst seviyeye ula?m?? oldu" diye konu?tu.
‘YAKLA?IK 100 B?N DEPREM OLDU'
Bölgede deprem iyile?tirme plan? çal??malar?n?n sürdü?ünü vurgulayan Prof. Dr. Sözbilir, "?nsanlar? normal hayata çevirme çal??malar? yap?l?yor. Bunlar hem devletin katk?s? hem orada ya?ayan halk?n katk?s? hem de Türkiye'deki pek çok insan?n katk?s?yla yürütülüyor. Bunun d???nda yurt d???ndan Türk ya da yabanc? birçok kurum, kurulu? ve birey deprem bölgesindeki insanlara yard?mc? oluyor. Bir taraftan da risk azaltma çal??malar?n?n devreye girmesi gerekiyor. Çünkü bölge deprem tehlikesi yüksek bir bölge. Dolay?s?yla ba?ka bir deprem oldu?unda riski yine yüksek düzeyde hissedece?iz. Özellikle k?r?lan faylara kom?u olan faylarda stres yüklenmesi söz konusu. ?u anda 3 y?lda bölgede yakla??k 100 bin deprem oldu. Bu çok ciddi bir say?. Oradaki insanlar?n psikolojisinin bir ?ekilde düzelememesi demek. ?nsanlar normal hayata dönemiyor. Orta ve küçük büyüklükte de olsa depremler hissediliyor" ifadelerini kulland?.
'7 C?VARINDA DEPREM ÜRETME POTANS?YEL?'
Bölgede büyük artç?lar?n da ya?anabilece?ini ifade eden Prof. Dr. Hasan Sözbilir, ?u ifadeleri kulland?: "Bölgede 6 civar?na yakla?an artç?lar gerçekle?ebilir. Ana mekanizman?n içinde Kahramanmara?, Hatay ve Gaziantep var. Bunlara en yak?n seviyede etkilenen illerden biri Ad?yaman. Ancak k?r?lan faylar?n kom?u faylar? da var. Adana ve Malatya taraf?nda ciddi faylar?m?z bulunuyor. Ad?yaman taraf?nda, Do?u Anadolu Fay?'na ba?l? baz? fay kollar?nda henüz k?r?lmayan parçalar var. Ayr?ca Göksun taraf?nda, ikinci depremin güneybat? ucunda Savrun Fay? bulunuyor. Üzerinde çok say?da deprem oldu ama henüz k?r?lma gerçekle?medi. Belki ileride bununla ilgili bir problem ya?ayabiliriz. 7 civar?nda bir deprem üretme potansiyeli var. K?r?lmas? y?llarca sürebilir. ?u anda ciddi bir direnç göstermi? durumda. Bunun d???nda bat?da Ecemi? Fay? var. Kayseri'den Pozant?'ya, Adana'ya kadar uzanan önemli bir fay. O da uzun süredir suskun. Kayseri taraf?nda Erciyes Fay? gibi faylar da uzun dönemde deprem üretmedi. Bu büyük depremler, bu faylar üzerinde stres biriktiriyor."
'ESK? YAPILARIN TERK ED?LMES? ÇOK ÖNEML?'
Deprem sonras? bölgede yap?lan yeni yap?lar? da de?erlendiren Prof. Dr. Sözbilir, Çevre, ?ehircilik ve ?klim De?i?ikli?i Bakanl??? taraf?ndan yürütülen konut projelerine de?inerek, "Bölgede birçok kentte yap?lar büyük hasar gördü. S?f?rdan ?ehir yarat?lmas? söz konusu. Yeni ?ehirle?me, modern teknolojiyle yap?ld??? için yeni yap?lan binalar?n y?k?lma ?ans? yok. Devletin ba?latt??? çok önemli bir proje var; 100 y?l?n konut projesi kapsam?nda 500 bin konut. Bu, Türkiye ölçe?inde ba?lat?lan en büyük projelerden biri. Bu say? 1 milyon, 2 milyon konuta ç?kar?labilir. Çünkü eski yap?lar?n terk edilmesi çok önemli. Say?y? biraz daha yükseltmemiz gerekiyor" dedi.
'VERD???M?Z ÖNEM?N ?K? KATI ÖNEM VERMEM?Z GEREKECEK'
Türkiye diri fay haritas?nda de?i?iklik olaca??n? belirten Prof. Dr. Hasan Sözbilir, "Türkiye'de özellikle 2023'ten sonra büyük depremden sonra Türkiye'deki faylar s?f?rdan ele al?nd?. Haritam?zda yer almayan diri faylar var m? diye güncelleniyor. Türkiye yeni diri fay haritas?, önümüzdeki aylarda devletimiz taraf?ndan aç?klanacak. Buna göre Türkiye'deki diri fay say?s?nda art?? oldu?unu söyleyebiliriz. Yani 485 tane olan diri fay?m?z 600'ün üzerine ç?km?? olacak. Bu durumda Türkiye'deki deprem tehlikemiz artm?? oluyor. Farkl? illerimizde farkl? faylar ortaya ç?kacak. Onlarla ilgili yeniden bir düzenleme yapmak gerekiyor. Dolay?s?yla risk azaltma çal??malar?na ?u anki verdi?imiz önemin iki kat? önem vermemiz gerekecek" diye konu?tu.