?zmir, çok katmanl? tarihsel yap?s?yla Türkiye’nin en önemli kentlerinden biri. Antik dönemden Osmanl?'ya, Levanten kültüründen Cumhuriyet miras?na uzanan çok güçlü bir haf?zaya sahip. Restoratör Ç?lga Co?kun, ?zmir Büyük?ehir Belediyesinin bu miras? koruma yolunda verdi?i sava??n sahadaki neferleri aras?nda yer al?yor.
“Her yap?n?n bir hikayesi var”
Mimari restorasyon e?itimiyle ba?layan meslek yolculu?unu saha deneyimiyle peki?tiren Co?kun, her projede tarihi yap?y? yaln?zca fiziksel bir unsur olarak de?il, bir belge ve tan?k olarak ele al?yor. Co?kun, “Restoratörlük, tarihi do?ru okumay? gerektirir. Ald???m?z e?itim; rölöve, restitüsyon, restorasyon projeleri, malzeme bilgisi ve koruma ilkeleri üzerine kuruludur. Ancak bu bilgi sahada kar??l?k bulmad?kça eksik kal?r” diyor.
Saha deneyiminin mesle?in vazgeçilmez parças? oldu?unu ifade eden Co?kun, her yap?n?n kendine özgü bir karakteri oldu?unu söylüyor: “Her yap?n?n kendine ait bir dili, malzemesi ve hikâyesi var. Biz i?e önce onu anlamaya çal??arak ba?l?yoruz.”
“Ta?a ve zamana sayg?l? müdahale”
Bugüne kadar Mirali Çe?mesi, Uray Çe?mesi, Kahraman Asker Çe?mesi, Tarihi Asansör Binas?, Nâz?m Hikmet Heykeli ve Kültürpark Çinili Çe?me gibi birçok kültür varl???nda görev ald???n? belirten Co?kun, yap?lan her müdahalenin büyük bir sorumluluk ta??d???n? ifade ediyor: “En küçük müdahalenin bile geri dönü?ü olmayabilir. Bu yüzden restorasyonda h?z de?il, do?ruluk esast?r. En az müdahale ile en do?ru sonucu hedefleriz.”
“Sahada yaln?zca yap?lar yok”
Restorasyon çal??malar?n?n insan hikâyeleriyle iç içe geçti?ini anlatan Co?kun, sahadaki temaslar?n mesle?e farkl? bir boyut katt???n? söylüyor: “Bazen bir mahalle sakini yan?m?za gelir, bazen bir esnaf y?llard?r gördü?ü bir çe?menin hikâyesini anlat?r. Bu anlat?lar, yap?n?n ruhunu anlamam?za yard?mc? oluyor.”
Kurumsal vizyon, sahada kar??l?k buluyor
?zmir Büyük?ehir Belediyesinin kültürel mirasa yakla??m?n? de?erlendiren Co?kun, bütüncül koruma anlay???n?n önemine dikkat çekiyor: “Belediyemizin koruma yakla??m? sadece tek bir yap?y? de?il, bulundu?u çevreyi ve kent ölçe?ini de kaps?yor. Kemeralt?, Kadifekale, Agora gibi alanlarda yap?lan çal??malar bu anlay???n sonucu.”
Bu vizyonun sahada uzman eme?iyle anlam kazand???n? da ekliyor: “Biz sahada ne kadar do?ru ve titiz çal???rsak, belediyemizin koruma anlay??? da o kadar güçlü bir kar??l?k buluyor.”
Sessiz ama kal?c? bir motivasyon
Mesle?inde en güçlü motivasyonunun ne oldu?u soruldu?unda ise Co?kun’un cevab? net: “Bir kültür varl???n?n yeniden kent ya?am?na kar??t???n? görmek, bu i?in en büyük kar??l???. O an bütün yorgunluk unutuluyor.”
?zmir’in tarihi dokusu; bu sessiz, titiz ve uzman eme?iyle korunuyor. Çünkü tarihe dokunan her el, kentin gelece?ine b?rak?lan kal?c? bir iz anlam?na geliyor.
Vandalizme kar?? e?itim ve yapt?r?m ?art
Restoratör Ç?lga Co?kun kentlerin en büyük sorunlar?ndan birinin vandalizm oldu?unu belirterek bunun çözümünün e?itimde yatt???n? dile getiriyor. Ayr?ca yapt?r?m uygulanmas?n?n gereklili?ine dikkat çekiyor: “Topluma koruma bilinci kazand?rmak için e?itim sistemine kültürel miras?n korunmas?yla ilgili dersler eklenebilir. Avrupa’da örnekleri var. Restorasyon projelerinin ve özellikle proje öncesi süreçlerin ?effaf ve ö?retici biçimde payla??lmas? da önemli. Yap?lar?n iç mekânlar?n?n özel mülk, d?? cephelerinin kamusal de?er olarak benimsenmesi, düzenli bak?m onar?mlar?n?n yap?lmas?, daima denetlenmesi, an?nda müdahale edilmesi ve vandalizme kar?? yapt?r?m uygulanmas? ?art. Kültürel miras?n sadece geçmi?in de?il bugünün de?eri olarak görülmesi gerekiyor. Bu nedenle kent özelinde mevcut tarihi yap?lar?n geçmi?ini, hikâyesini ak?llarda kalacak ?ekilde anlatmal?y?z.”