Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankas? (TCMB), 2025 y?l?nda enflasyon hedeflerinin tutmamas?ndan dolay? hükümete aç?k mektup gönderdi.
Aç?k mektup kapsam?nda küresel ekonomik geli?meler, yurt içine yans?malar, fiyatlar?n yükselmesinin nedenleri gibi maddeler ele al?nd?.
Merkez Bankas?'n?n aç?klamalar? ?öyle:
"1211 say?l? Merkez Bankas? Kanunu’nun 42. maddesi uyar?nca, enflasyon hedefine ula??lamamas? halinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas?’n?n (TCMB) hedeften sapman?n nedenlerini ve al?nmas? gereken önlemleri Hükümet’e yaz?l? olarak bildirmesi ve kamuoyuna aç?klamas? gerekmektedir.
2025 y?l? enflasyonu, hedef etraf?nda konulan belirsizlik aral???n?n üzerinde gerçekle?mi?tir. Bu mektupta, söz konusu sapman?n nedenleri ile enflasyonun yeniden hedef patikas?na yakla?t?r?lmas? amac?yla uygulanan ve uygulanacak politikalar özetlenmektedir.
2025 y?l?nda Enflasyonu Belirleyen Unsurlar 2024 y?l? haziran ay?nda ba?layan dezenflasyon süreci 2025 y?l?nda da devam etmi?; s?k? parasal duru?, finansal ko?ullardaki s?k?l?k ve talep ko?ullar?ndaki dengelenme bu süreci desteklemi?tir. Bununla birlikte arz yönlü geli?meler, fiyatlama davran??lar?ndaki kat?l?klar ve beklentilerin hedeflerle tam uyumlu seyretmemesi dezenflasyonun h?z?n? s?n?rlam??t?r. Küresel emtia fiyatlar? y?l?n ilk yar?s?nda enflasyon görünümünü desteklemi?; enerji ve tar?msal emtia fiyatlar?ndaki gerileme olumlu katk? sa?lam??t?r.
Jeopolitik geli?melere ba?l? enerji fiyat oynakl??? ve baz? metal fiyatlar?ndaki art??lar dönemsel maliyet bask?lar? olu?turmu?tur. Küresel arz zincirlerindeki normalle?me ve ta??mac?l?k maliyetlerindeki dü?ü? bu etkileri k?smen dengelemi?tir.
Kurakl?k ve don hadiseleri...
Yurt içi arz ko?ullar?nda özellikle kurakl?k ve don hadiseleri g?da fiyatlar? kanal?yla enflasyon üzerinde yukar? yönlü bask? yaratm??t?r. Bitkisel üretimdeki dü?ü?ler üçüncü çeyrekte fiyat dalgalanmalar?na neden olmu?; bu geli?meler beklentiler üzerinden dezenflasyon sürecini geçici olarak yava?latm??t?r. G?da fiyatlar?ndaki bu oynakl?k, enflasyonun ana e?iliminde geçici bozulmalara yol açarken y?l?n son aylar?nda ?l?ml? seyreden hava ko?ullar? ile birlikte bu etkilerin k?smen zay?flad??? izlenmi?tir.
2025 y?l?nda döviz kuru geli?melerinin enflasyon üzerindeki etkisi geçmi? dönemlere k?yasla daha s?n?rl? kalm??t?r. Türk liras?ndaki görece istikrarl? seyir ve talep ko?ullar?n?n dezenflasyonist düzeyde kalmas? kur geçi?kenli?ini s?n?rland?rm??t?r. Geçmi? enflasyona endeksleme e?iliminin güçlü oldu?u kira ve e?itim gibi hizmet kalemlerinde fiyat art??lar? yüksek seyretmi?tir. Bu kalemlerde geçmi? dönemde uygulanan tavan fiyat düzenlemelerinin ard?ndan gözlenen telafi edici fiyat ayarlamalar? da y?ll?k art?? oranlar?n?n yüksek gerçekle?mesine katk? sa?lam??t?r. Bununla birlikte özellikle kira enflasyonunda dü?ü? y?l sonuna do?ru daha belirgin hale gelmi?tir. Hizmet grubunda fiyat art??lar?n?n genele yay?lan bir görünüm arz etmesi, çekirdek enflasyon göstergelerindeki gerilemeyi yava?latm??t?r. Yönetilen ve yönlendirilen fiyatlarda y?l içinde yap?lan ayarlamalar da enflasyon üzerinde etkili olmu?tur. Özellikle tütün ürünleri, do?al gaz ve ?ebeke suyu kalemlerindeki fiyat geli?meleri öne ç?km??t?r.
Talep ko?ullar? y?l genelinde dezenflasyonist seviyelerde seyretmi?tir. Deprem sonras? konut in?aat?na ba?l? faaliyetler ile baz? dayan?kl? tüketim kalemlerindeki e?ilimler nedeniyle talepteki dengelenme kademeli gerçekle?mi?tir.
"Dezenflasyonun h?z? s?n?rland?"
Enflasyon beklentileri ço?u kesim için y?l boyunca gerileme e?ilimi göstermekle birlikte, hedeflerin üzerinde seyretmeye devam etmi?tir. Bu durum dezenflasyonun h?z?n? s?n?rlam??t?r. Enflasyon beklentilerinde gözlenen iyile?me, para politikas?n?n orta vadeli etkinli?ini desteklemi?tir. Ancak, beklentilerdeki iyile?me h?z?n?n s?n?rl? kalmas? dezenflasyon sürecinin süreklili?i aç?s?ndan önemini korumu?tur.
2025 y?l?nda mali disiplinin korunmas? ve para politikas? ile sa?lanan güçlü e?güdüm, dezenflasyon sürecine önemli katk? sa?lam??t?r. Bütçe aç???n?n millî gelire oran? yüzde 2,9 olarak gerçekle?mi?tir.
"2025'te enflasyonun hedefinin üzerinde gerçekle?mesinde..."
Genel olarak de?erlendirildi?inde, 2025 y?l?nda enflasyonun hedefin üzerinde gerçekle?mesinde fiyatlama davran??lar?ndaki kat?l?k, beklentilerin hedeflerle uyumunun s?n?rl? kalmas? ile dönemsel arz ?oklar? etkili olmu?tur. Buna kar??l?k, s?k? parasal duru?, finansal ko?ullardaki s?k?l?k ve talep ko?ullar?ndaki dengelenme dezenflasyon sürecini desteklemi?; y?l?n son çeyre?inde enflasyonun ana e?iliminde belirgin bir iyile?me sa?lanm??t?r.
Fiyat ?stikrar?n? Sa?lama Yolunda ?zlenmekte Olan Para Politikas? Stratejisi TCMB, 2025 y?l? boyunca para politikas? duru?unu, enflasyon gerçekle?meleri, ana e?ilimi ve beklentileri göz önünde bulundurarak dezenflasyonun gerektirdi?i s?k?l??? sa?layacak ?ekilde belirlemi?tir. Bu çerçevede para politikas? kararlar? enflasyon görünümü odakl?, toplant? bazl? ve ihtiyatl? bir yakla??mla verilmi?tir.
TCMB, ocak ve mart aylar?nda politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oran?n? toplamda 500 baz puan indirerek yüzde 42,5 seviyesine getirmi?tir. Mart ay? ortas?nda finansal piyasalardaki geli?melerin enflasyon görünümü aç?s?ndan olu?turabilece?i riskleri s?n?rlamak için, gecelik vadede borç verme faiz oran? yüzde 46’ya yükseltilmi?tir. Ayr?ca bir hafta vadeli repo ihalelerine bir süre ara verilmi? ve fonlama gecelik borç verme faiz oran?ndan yap?lm??t?r. Nisan ay?nda TCMB, finansal piyasalardaki geli?melerin enflasyonun ana e?ilimi üzerindeki etkilerine dikkat çekmi? ve politika faizini yüzde 46’ya; gecelik vadede borç verme faiz oran?n? yüzde 49’a, gecelik vadede borçlanma faiz oran?n? ise yüzde 44,5’e yükseltmi?tir. Bununla birlikte, bir haftal?k repo ihalelerine yeniden ba?lanaca??n? duyurmu?tur. TCMB, politika faizini haziran ay?nda sabit tutmu?, takip eden dönemde ise toplam 800 baz puanl?k indirimle 2025 y?l? aral?k ay? itibar?yla yüzde 38’e dü?ürmü?tür. TCMB, 2026 y?l? ocak ay?nda s?n?rl? bir indirim ile politika faizini yüzde 37 seviyesine getirmi?tir.
Piyasa mekanizmas?n?n i?levselli?ini art?rmak, makro finansal istikrar? güçlendirmek ve parasal aktar?m mekanizmas?n? desteklemek amac?yla TCMB makroihtiyati politika uygulamalar?na 2025 y?l?nda da devam etmi?tir. Makroihtiyati politika çerçevesinde, kur korumal? mevduat hesaplar?n?n sonland?r?lmas? ve Türk liras? mevduat pay?n?n art?r?lmas?na yönelik uygulamalar parasal aktar?m? desteklemi?tir. Kredi geli?meleri yak?ndan izlenmi?; öngörülen patikadan sapma riskine kar?? gerekli tedbirler devreye al?nm??t?r.
TCMB’nin temel amac? fiyat istikrar?n? sa?lamak ve sürdürmektir. Enflasyon görünümünde belirgin bir bozulma olmas? hâlinde para politikas? duru?u s?k?la?t?r?lacakt?r. Kredi ve mevduat piyasalar?nda öngörülenin d???nda geli?meler olmas? durumunda ise ilave makroihtiyati ad?mlar devreye al?nacakt?r."