?klim de?i?ikli?inin etkilerinin her geçen y?l daha sert hissedildi?i bir dönemde, ?zmir’in su, tar?m ve üretim gelece?i, Tarihi Havagaz? Fabrikas?’nda düzenlenen Sulama Kooperatifleri Toplant?s?’nda kapsaml? biçimde de?erlendirildi. ?zmir Büyük?ehir Belediyesi Tar?msal Hizmetler Dairesi Ba?kanl??? taraf?ndan düzenlenen toplant?ya ?zmir Büyük?ehir Belediye Ba?kan? Dr. Cemil Tugay’?n yan? s?ra ?zmir Bölgesi Sulama Kooperatifleri Birli?i Ba?kan? Hüseyin ?lhan Yavuz, ?zmir Büyük?ehir Belediyesi Genel Sekreter Yard?mc?s? Halit Çelik, Tar?msal Hizmetler Dairesi Ba?kan? Bülent Üngür, ?ZSU Genel Müdürü Gürkan Erdo?an, ?ZPA Ba?kan? Prof. Dr. Koray Velibeyo?lu, ?zmir Büyük?ehir Belediyesi K?rsal Kalk?nma Dan??man? Prof. Dr. Yusuf Kurucu, Büyük?ehir Belediyesi bürokratlar?, meclis üyeleri, tar?m komisyonu temsilcileri, ilçe belediyelerinin temsilcileri, muhtarlar, sulama kooperatiflerinin ba?kan ve yöneticileri, üreticiler ile ziraat odalar?n?n temsilcileri kat?ld?. ?ki saati a?k?n süren ve yakla??k 100 üreticinin yer ald??? toplant?da; su yönetimi, tar?msal sulama, yer alt? su kaynaklar?n?n durumu, toprak sa?l??? ve kalk?nma aras?ndaki ili?ki bütüncül bir yakla??mla ele al?nd?.
Cemil Tugay: Tüketimin yüzde 70’i tar?msal sulamadan kaynaklan?yor
Toplant?da su krizinin yaln?zca teknik bir ba?l?k de?il, ayn? zamanda toplumsal ve ekonomik bir mesele oldu?una dikkat çeken ?zmir Büyük?ehir Belediye Ba?kan? Dr. Cemil Tugay, 2025 y?l?n?n beklenenden çok daha kurak geçti?ini vurgulad?. Tugay, “2025 y?l? hiçbirimizin öngöremedi?i kadar kurak bir y?l oldu. En kurak y?llardan birini ya?ad?k. Biz hiçbir soruna s?rt?m?z? dönmüyoruz. Konu Devlet Su ??leri’nin sorumluluk alan?nda olsa da ‘bu ba?kas?n?n sorunu’ demiyoruz. ?zmir’in bugün bir numaral? sorunu sudur” dedi. Yer alt? sular?n?n kontrolsüz kullan?m?n?n ciddi riskler ta??d???na i?aret eden Tugay, kaçak ve ruhsats?z kuyular?n her geçen gün artt???n? belirtti. Su tüketimindeki da??l?ma da de?inen Tugay, “Toplam su tüketiminin yakla??k yüzde 10’u kentlerde içme ve kullanma suyu, yüzde 20’si sanayi, yüzde 70’i ise tar?msal sulama amac?yla kullan?l?yor. Bu nedenle yaln?zca bireysel tasarruf ça?r?lar?yla bu sorunu çözemeyiz. Tar?msal sulamada verimlili?i art?racak ortak ad?mlara ve sizlerin deste?ine ihtiyac?m?z var” diye konu?tu.
“Kay?p-kaçak oran?n? dü?ürmek için yo?un çal???yoruz”
Kay?p-kaçak konusundaki yanl?? alg?lara da de?inen Ba?kan Tugay, ?ebeke sistemlerinde belirli oranda kayb?n kaç?n?lmaz oldu?unu belirterek, ?zmir’de yüzde 24,8 seviyesinde olan kay?p-kaçak oran?n? daha da dü?ürmek için sahada yo?un bir çal??ma yürüttüklerini söyledi. Yanl?? sulama yöntemleri, bilinçsiz gübreleme ve hatal? ilaçlama nedeniyle topraklar?n organik yap?s?n?n zay?flad???n? ifade eden Tugay, tuzlanma ve asitlenme sorunlar?n?n giderek artt???na dikkat çekti.
“Kalk?nma olmadan ne okul kal?r ne hastane”
Su ve tar?m meselesinin ayn? zamanda bir kalk?nma meselesi oldu?unun alt?n? çizen Ba?kan Tugay, üretimin süreklili?inin toplumsal ya?am?n tüm alanlar? için hayati önemde oldu?unu vurgulad?. Tugay, “Sanayi, tar?m ve hayvanc?l?k için söylüyorum; üretmeye devam etmek zorunday?z. Çocuklar?m?z?n e?itim alabilmesi, insanlar?n sa?l?k hizmetlerine eri?ebilmesi, altyap?n?n ayakta kalmas? ancak kalk?nm?? bir ülkenin sa?layabilece?i imkânlarla mümkündür. Aksi halde ne okul kal?r ne hastane, ne de bu kenti ayakta tutacak ba?ka bir yap?” dedi. Meseleye parçal? de?il bütüncül bir bak?? aç?s?yla yakla??lmas? gerekti?ini belirten Tugay, tar?m ve hayvanc?l???n ?zmir için vazgeçilmez oldu?unu ifade ederek, “Çiftçimiz, hayvanc?l?kla u?ra?an üreticimiz göz bebe?imizdir. Emeklerinin kar??l???n? almalar? gerekir. Ancak bunu yaparken suyu ve topra?? da korumak zorunday?z” diye konu?tu.
“Bu süreci birlikte yönetece?iz”
Ba?kan Dr. Cemil Tugay, su krizine kal?c? çözümün ancak ortak ak?l ve bilimsel yakla??mla mümkün olabilece?ini vurgulayarak, üniversitelerden akademisyenlerin de yer ald??? bilimsel bir Su Kurulu olu?turduklar?n? aç?klad?. Tugay, ar?t?lm?? sular?n yeniden kullan?m?, modern sulama tekniklerinin yayg?nla?t?r?lmas?, sanayide su verimlili?inin art?r?lmas? ve yeni su kaynaklar?n?n olu?turulmas?na yönelik seçeneklerin birlikte de?erlendirilece?ini ifade etti. Sürecin çok payda?l? bir anlay??la yürütülmesi gerekti?ine dikkat çeken Tugay, “Bu i?i ne belediye tek ba??na yapabilir ne de devlet. Bu süreç, kentte ya?ayan herkesin; üreticinin, sanayicinin ve kooperatiflerin birlikte yönetece?i bir süreçtir” dedi.
“Yaln?z de?ilsiniz”
Sulama kooperatifleri ile tar?msal kalk?nma kooperatiflerinin sürecin en önemli payda?lar? oldu?una dikkat çeken Ba?kan Tugay, yanl?? yönetim anlay??lar?n?n yaratt??? sorunlara i?aret etti. Tugay, “Kötü yönetimlerden, yanl?? i?lerden yorulduk. Bir karde?iniz, bir evlad?n?z olarak ricamd?r: Bu ülkeye art?k kimse k?ymas?n. Herkes elindekinin k?ymetini bilsin. Bu zor de?il” dedi. Görevini lay?k?yla yerine getirmek için çal??t???n? vurgulayan Tugay, sürecin birlikte yürütülmesi gerekti?ini belirterek, “Bundan sonra birlikte yol yürüyelim. Suyun mutlaka verimli kullan?lmas? için ak?ll? sayaçlar gibi uygulamalardan yararlanal?m. Hobi bahçelerinin daha s?k denetlenmesi gerekiyor. Bu bulu?ma ortak bir çal??ma zemini olarak devam etmeli. Ula?abildi?imiz herkese do?ru sulama tekniklerini anlatal?m” diye konu?tu. Su krizinin geçici bir sorun olmad???na da dikkat çeken Ba?kan Tugay, “Bu y?l su krizi var; önümüzdeki y?l da, sonraki y?llarda da olacak. Kimse ma?dur olmamal?. Hepimiz üzerimize dü?en sorumlulu?u yerine getirmeliyiz. Eksikler, yanl??lar olabilir ama do?ruyu birlikte bulaca??z. ?zmir Büyük?ehir Belediyesi olarak sizi hiçbir zaman yaln?z b?rakmayaca??z” ifadelerini kulland?.
“Bu para belediyenin de?il, ?zmirlinin paras?”
?zmir Büyük?ehir Belediye Ba?kan? Dr. Cemil Tugay, toplant?da belediye kaynaklar?n?n kullan?m?na ili?kin net ve aç?k mesajlar verdi. Kaynaklar?n ki?isel de?il, tamamen halka ait oldu?unu vurgulayan Tugay, desteklerin de bu anlay?? do?rultusunda planland???n? ifade etti. Tugay, “Bu para benim cebimden ç?km?yor, bir ba?kas?n?n cebinden de ç?km?yor. Bu para belediyenin paras? ama asl?nda ?zmirlinin, halk?n paras?d?r. Bizim görevimiz de bu kayna?? do?ru, adil ve verimli biçimde kullanmakt?r” dedi. Desteklerin rastgele de?il, sürdürülebilir üretimi esas alan bir yakla??mla planland???n? belirten Ba?kan Tugay, samimiyet ve devaml?l?k vurgusu yaparak üreticilere ?u ça?r?da bulundu:
“Gerçekten üretim yapmak isteyen, bahçesine sahip ç?kan, hayvanc?l??? ciddiyetle yürüten üreticinin yan?nda oluruz. Ancak verdi?imiz deste?in kar??l???n? görmek isteriz. Bugün ba?lay?p yar?n b?rak?lan i?ler de?il, örnek olacak, sürdürülebilir çal??malar istiyoruz. Kimin neye ihtiyac? varsa gelsin söylesin. Kendini s?k?nt?da hisseden, derdi olan herkes bize ula?s?n. Biz bunun için buraday?z ve bunu yapmay? gerçekten istiyoruz. ?zmir’in en büyük kurumudur, en büyük gücüdür. Mali yap?s? her geçen gün daha sa?lam bir noktaya geliyor. Kaynaklar?m?z var. Önemli olan bu kaynaklar?n heba edilmemesi ve do?ru i?ler için kullan?lmas?d?r. Belediye sizin, kurum sizin; bu kurumun paras? sizin. Gelin, ‘Bu i?i samimi biçimde yapaca??m’ deyin. Ne gücümüz varsa sizindir. Fidan?yla, deste?iyle, imkân?yla yan?n?zda oluruz.”
Erdo?an: Saniyede yakla??k 2 bin litre ilave suyu sisteme kazand?rd?k
Kent merkezinde günlük içme suyu tüketiminin yakla??k 648 bin metreküp oldu?unu belirten ?ZSU Genel Müdürü Gürkan Erdo?an, bunun saniyede ortalama 7 bin 500 litre suya kar??l?k geldi?ini söyledi. Erdo?an, bugün bu ihtiyac? kar??layan yüzeysel su kaynaklar?n?n büyük bölümünün ya tamamen tükendi?ini ya da kritik seviyelere geriledi?ini vurgulad?. Barajlardan gelen su miktar?n?n tarihsel olarak en dü?ük seviyelere indi?ine dikkat çeken Erdo?an, “Tahtal? ve Gördes barajlar?nda ortaya ç?kan tablo yaln?zca ?zmir için de?il, ülkemizin birçok büyük kenti için ciddi bir uyar?d?r. Bu nedenle suyu art?k yaln?zca mevcut kaynaklar üzerinden de?il, çok yönlü ve bütüncül bir kriz yönetimi anlay???yla ele almak zorunday?z” dedi. ?zmir’in içme suyunun yakla??k yüzde 74’ünün yer alt? suyu kaynaklar?ndan kar??land???n? ifade eden Erdo?an, bu oran?n ola?anüstü dönemler için geçici bir çözüm oldu?unu belirterek, “Yer alt? sular?n?n korunmas? ve sürdürülebilirli?i bizim için hayati önemdedir” diye konu?tu. Bu kapsamda Göksu, Sar?k?z, Menemen ve Halkap?nar ba?ta olmak üzere birçok bölgede kuyu yenileme ve yeni kuyu devreye alma çal??malar?n? h?zland?rd?klar?n? aktaran Erdo?an, “Yaln?zca bu çal??malar sayesinde saniyede yakla??k 2 bin litre ilave suyu sisteme kazand?rm?? durumday?z” ifadelerini kulland?.
“Orta ve uzun vadede alternatif kaynaklar? konu?mak zorunday?z”
Suyu art?rman?n, yeni kaynak bulmak kadar önemli oldu?una dikkat çeken ?ZSU Genel Müdürü Gürkan Erdo?an, tasarrufun en önemli ayaklar?ndan birinin kay?p-kaçakla mücadele oldu?unu vurgulad?. Erdo?an, “Kent merkezinde kay?p-kaçak oran?n? yüzde 24,8 seviyesine dü?ürdük. Bu sayede yakla??k 5,6 milyon metreküp suyu sistemde tutmay? ba?ard?k. Bizim için kay?p-kaçakta sa?lanan her yüzde 1’lik dü?ü?, yeni bir baraj kadar de?erlidir” dedi. K?sa vadede su arz?n? art?rmaya yönelik bir di?er ba?l???n Tahtal? Baraj?’n?n ölü hacminde bulunan suyun de?erlendirilmesi oldu?unu belirten Erdo?an, bu konuda teknik haz?rl?klar?n sürdü?ünü ifade etti. Erdo?an, “Temmuz 2026’da bu suyun sisteme kazand?r?lmas?na yönelik ihale sürecini ba?latmay? planl?yoruz. Bu ad?m, ?zmir’in su güvenli?i aç?s?ndan kritik önemdedir” diye konu?tu. Orta ve uzun vadede ise alternatif kaynaklar?n mutlaka gündeme al?nmas? gerekti?ini vurgulayan Erdo?an, deniz suyu ar?tma tesislerinin yüksek enerji maliyetlerine ra?men iklim de?i?ikli?i gerçe?i kar??s?nda kaç?n?lmaz seçenekler aras?nda yer ald???n? söyledi. Erdo?an, “Bu yat?r?mlar? bilimsel veriler ?????nda, çevresel etkileri gözeterek ve do?ru finansman modelleriyle de?erlendirmek zorunday?z” dedi. Bulut tohumlama uygulamalar?na da de?inen Erdo?an, bu konuda Çevre, ?ehircilik ve ?klim De?i?ikli?i Bakanl??? ile ileti?ime geçtiklerini belirterek, “Bu yöntem tek ba??na bir çözüm de?ildir; ancak uygun ko?ullarda destekleyici bir araç olabilir” ifadelerini kulland?.
Erdo?an dayan??man?n önemine dikkat çekti
?ZSU Genel Müdürü Gürkan Erdo?an, su krizinin yönetiminde dayan??man?n hayati önemde oldu?unu vurgulad?. Devlet Su ??leri (DS?) ile yürütülen baraj ve altyap? yat?r?mlar?n?n h?zland?r?lmas?n?n büyük önem ta??d???n? belirten Erdo?an, özellikle Ba?lam?? ve Düvertepe barajlar? ba?ta olmak üzere ?zmir’in uzun vadeli su güvenli?i için gerekli yat?r?mlar?n ivedilikle hayata geçirilmesi gerekti?ini ifade etti. Bu sürecin yaln?zca ?ZSU’nun ya da yerel yönetimlerin tek ba??na yürütebilece?i bir süreç olmad???n? dile getiren Erdo?an, “Su krizini yönetmek için tüm kurum ve kurulu?lar?n ortak hareket etmesi gerekiyor. Vatanda?lar?m?z?n su tasarrufu konusundaki duyarl?l???n?n artarak devam etmesi de elimizi güçlendiriyor. Tasarruf, bilinçli kullan?m ve dayan??ma, bugün ?zmir’in su gelece?i için en güçlü araçlar?m?zd?r” ?eklinde konu?tu.
Büyük?ehir'in destekleri
?zmir Büyük?ehir Belediyesi Tar?msal Hizmetler Dairesi Ba?kan? Bülent Üngür, ?zmir genelindeki kooperatif yap?s? ve belediyenin yürüttü?ü desteklere ili?kin ayr?nt?l? bilgiler payla?t?. Üngür, ?zmir’de 81 sulama kooperatifi, 45 su ürünleri kooperatifi ve 163 tar?msal kalk?nma kooperatifi olmak üzere toplam 289 kooperatifin faaliyet gösterdi?ini belirtti. Sulama kooperatiflerine ba?l? 13 bin 500 orta??n bulundu?unu ifade eden Üngür, kooperatiflerin özellikle Kemalpa?a, Ödemi?, Menderes, Bergama ve Tire ilçelerinde yo?unla?t???n? aktard?. Belediyenin yetki ve sorumlulu?unda 18 sulama göleti bulundu?unu kaydeden Üngür, Tar?msal Hizmetler Dairesi Ba?kanl??? olarak sulama tesisleri, hayvan içme suyu göletleri, sondaj kuyular?, yeni gölet yap?m?, bak?m-onar?m çal??malar? ve e?itim desteklerinin aral?ks?z sürdürüldü?ünü söyledi. Üngür, 2024–2025 döneminde çok say?da yeni tesisin hayata geçirildi?ini, mevcut tesislerde bak?m-onar?m çal??malar?n?n yap?ld???n?, kuyu yap?m? ve ekipman desteklerinin üreticilerle bulu?turuldu?unu vurgulad?.
Bilimsel veriler payla??ld?
Toplant?da konu?an ?zmir Büyük?ehir Belediyesi K?rsal Kalk?nma Dan??man? Prof. Dr. Yusuf Kurucu, iklim de?i?ikli?inin Ege Bölgesi ve ?zmir havzalar? üzerindeki etkilerine ili?kin güncel bilimsel verileri payla?t?. Kurucu, ya??? miktar? ve süreklili?inde ya?anan azalman?n geçici bir durum olmad???n?, yap?sal bir de?i?ime i?aret etti?ini vurgulad?. S?cakl?k art??lar?n?n ?zmir ve çevresinde daha ?iddetli biçimde hissedildi?ine dikkat çeken Kurucu, önümüzdeki 15–20 y?ll?k süreçte su kaynaklar? üzerindeki bask?n?n daha da artaca??n? ifade etti. Bu nedenle havza bazl? planlama, bilimsel izleme ve uzun vadeli su yönetimi politikalar?n?n art?k bir tercih de?il, zorunluluk haline geldi?ini söyledi.
?ki saati a?k?n süren toplant?, kooperatif temsilcilerinin görü? ve önerilerinin al?nmas?n?n ard?ndan sona erdi.