Gediz Nehri'nin karasal kesimlerden ta??d??? alüvyonlar?n birikmesiyle, ?zmir Körfezi'nin do?usundan Ege Denizi'ne döküldü?ü yerde olu?an Gediz Deltas?, ?zmir'in Çi?li, Menemen ve Foça ilçeleri s?n?rlar?nda bulunuyor.
Yakla??k 40 bin hektarl?k yüzölçümüyle en büyük sulak alanlar?ndan biri olan bölge, bar?nd?rd??? biyolojik çe?itlilik ve ekosistem zenginli?iyle ülkenin do?al miraslar? aras?nda yer al?yor. Türkiye'de Ramsar Sözle?mesi ile korunan 14 uluslararas? öneme sahip sulak alan aras?ndaki delta, do?al sit alan? statüsüne sahip.
Bölge, bünyesindeki lagünler, tuzlalar, sazl?klar ve çamur düzlükleriyle canl? türleri için dinlenme, beslenme ve ço?alma noktas? anlam?nda hayati önem ta??yor, ba?ta flamingolar olmak üzere birçok ku? ve canl? türüne ev sahipli?i yap?yor.
Do?al hayata önemli bir hizmet sunan Gediz Deltas?, hem Gediz Nehri'nin kirletilmesi hem de küresel iklim de?i?ikli?ine ba?l? kurakl?ktan olumsuz etkileniyor.
"Ya???lar?m?z azal?rken s?cakl???n artmas? su potansiyelimizin azalmas?na sebep oluyor"
?zmir Katip Çelebi Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Mühendisli?i Bölümü Havza Amenajman? Anabilim Dal? Ba?kan? Dr. Ö?r. Üyesi Ufuk Özkan, iklim de?i?ikli?i etkilerinin deltadaki biyoçe?itlilik ve canl? türünü olumsuz etkileyebilece?ini söyledi.
Ege Bölgesi'nde özellikle son 2 y?ld?r ya???lar?n azald???n?, bununla birlikte s?cakl???n da ciddi oranlarda artt???n? anlatan Özkan, "Bu ?u anlama geliyor, su bütçesinde gittikçe daha fazla aç?k vermeye ba?l?yoruz. Ya???lar?m?z azal?rken s?cakl???n artmas?, mevcut su potansiyelimizin özellikle tatl? su potansiyelimizin ciddi oranda azalmas?na sebep oluyor. Bu da hem delta üzerinde hem de kent üzerindeki su stresini, kurakl?k stresini art?r?yor." ifadelerini kulland?.
Özkan, kentteki son ya???lar?n deltaya ciddi miktarda tatl? su sa?lad???n? ancak ya????n ard?ndan s?cakl?klar?n yüksek seyretmesiyle buharla?man?n artt???n?, bu nedenle gelen suyun tutulamayarak atmosfere geri döndü?ünü belirterek, ?öyle konu?tu:
"Suyun azalmas? demek kirlilik kaynaklar? de?i?mese dahi kirlilik miktar?n?n artaca??n? bize gösteriyor. Mevcut su kalitesi verileri de durumu ortaya koymakta. Bu kirlilik nereden geliyor? Kentle?meden kaynaklanan bir kirlilik var. Tar?m arazilerinden ve sanayiden gelen bir kirlilik var. Dolay?s?yla su miktar? sürekli azald?kça kirlilik konsantrasyonunun da artt??? kar??m?za ç?k?yor. Dolay?s?yla bu kirlilik konsantrasyonunun artmas? sulak alanlar?n üzerindeki kirlilik stresini de günden güne art?r?yor. Sisteme yeni su katamad???m?zda kirlili?in de kurakl?kla e? de?er ve belki de çok daha etkili bir problem, bir risk faktörü olarak kar??m?za ç?kt???n? söyleyebiliriz."
"Canl? çe?itlili?i etkilenecek"
Ya???lar?n azalmas?, s?cakl???n artmas? ve bölgedeki insan faaliyetleri nedeniyle baz? bitki türlerinin kaybolaca??n? ifade eden Özkan, yerine ise istilac? bitki türlerinin gelme riskinin bulundu?unu belirtti.
Özkan, bitki çe?itlili?inin azalmas? ve ba?ta ku?lar olmak üzere böcek ve ar? gibi canl?lar?n sevmedi?i istilac? bitki türlerinin alandaki hayvan çe?itlili?ini de azaltaca??n? dü?ündü?ünü dile getirdi.
?klim de?i?ikli?inin etkisiyle kurakl?k riskinin y?ldan y?la artaca??n? öngördüklerini söyleyen Özkan, sözlerini ?öyle tamamlad?:
"Bu ko?ullar dahilinde de?erlendirdi?imizde deltadaki canl? çe?itlili?i de bundan etkilenecektir. Önce bitkiler etkilenecek. Daha sonra bu bitkilerden yararlanan göçmen ku?lar etkilenecektir. Bunun sürecini kestirmek çok olas? de?il, çok de?i?ken parametrelerle zamana yay?lm?? bir süreç oldu?u için. Ancak bu riskin mevcudiyeti bir senaryo olarak kar??m?za ç?kmakta. Yap?lacak belli ba?l? çal??malar var. Bir tanesi havza genelindeki sulak alan miktar?n? art?rmak, yapay sulak alanlarla desteklemek ve gelen ya???? olabildi?ince ar?tmak."