K?y? Kentleri Politikalar? Çal??tay?, “Daha ?yi Bir Gelecek Yerelden Gelecek” slogan?yla ?zmir Büyük?ehir Belediyesi ve Türkiye Belediyeler Birli?i i? birli?inde Tarihi Havagaz? Fabrikas? Kültür Merkezi’nde düzenlendi. Kentlerin gelece?inin, ortak ya?am alanlar?n?n, do?al miras?n ve k?y? kültürünün konu?uldu?u çal??taya ?zmir Büyük?ehir Belediyesi Ba?kan Vekili Dr. Zafer Levent Y?ld?r, Türkiye Belediyeler Birli?i Genel Sekreter Yard?mc?s? Dr. ?engül Altan Arslan, k?y? ve deniz mühendisi, ?ZDEN?Z Yönetim Kurulu Ba?kan? Dr. I??khan Güler, yerel yönetim temsilcileri, akademisyenler, sivil toplum kurulu?u temsilcileri kat?ld?.
“Özen gösteriyoruz”
Toplant?n?n aç?l?? konu?mas?n? yapan ?zmir Büyük?ehir Belediyesi Ba?kan Vekili Dr. Zafer Levent Y?ld?r, Türkiye’nin 8 bin 333 kilometre k?y? ?eridinin oldu?unu, bu ?eridin yüzde 35’inin Ege Bölgesi’nde yer ald???n? hat?rlatarak “Sadece ?zmir’de 629 kilometrelik sahil uzunlu?u var. Bu, bir lütuf ama her lütuf, ayn? zamanda büyük bir sorumluluk demek. Akdeniz Havzas? ve k?y?lar?m?z, küresel ?s?nmadan en h?zl? ve en çok etkilenecek bölgelerin ba??nda geliyor. Deniz seviyesinde yükselme, k?y? erozyonu ve ani ta?k?nlar… ?zmir Büyük?ehir Belediyesi olarak k?y?larda rant bask?s?na kar?? durmaya ve imar süreçlerinde büyük hassasiyet göstermeye devam ediyoruz” dedi.
Kamusal kullan?m, ekoloji ve dayan?kl?l?k, planlama ve yöneti?im, mavi ekonomi konu ba?l?klar?n?n bir arada hayata geçirildi?inde anlaml? olabilece?ini ifade eden Y?ld?r, “K?y?lar hakk?nda, devlet hüküm ve tasarruf sahibidir. K?y?lar; herkesin eri?imine aç?k, toplumsal e?itli?i ve sosyalle?meyi sa?layan, nihayetinde korunmas? gereken mekânlar olarak görülmeli. Yerel yönetimlerin burada yapabilecekleri; k?y? eri?imini kolayla?t?rmak, yaya ve bisiklet ba?lant?lar?n? sa?lamak, kaçak yap?la?maya engel olmak, engellilerin ya?am?n? gözetmek, k?y? ekosistemini korumak, kültürel etkinli?i organize etmek. Bugün ?ehircilik anlay???nda kamusal kullan?mla ekonomik faaliyetler aras?ndaki denge nas?l olu?turulacak, ?ehir planc?lar?n?n en çok bunun üzerine kafa yormas? gerek. Do?aya ve dünyaya bak???m?z? de?i?tirmemiz ?art. Burada bize çok fazla görev dü?üyor” diye konu?tu.
K?y? Kentleri Politika Belgesi haz?rlanacak
Türkiye Belediyeler Birli?i Genel Sekreter Yard?mc?s? Dr. ?engül Altan Arslan, “K?y? kentleri; ekonomik ya?am?n, turizmin, ula??m?n, kültürel etkile?imin ve kamusal ya?am?n yo?unla?t??? çok özel alanlar. Limandan turizme; sanayiden lojisti?e kadar pek çok faaliyetin iç içe geçti?i bölgeler olarak stratejik bir önemi var ama bu yo?un kullan?m k?y?lar üzerindeki çevresel bask?y? art?r?rken, yönetim süreçlerini daha karma??k hale getiriyor. Art?k k?y? kentlerini yaln?zca do?al güzellikleriyle de?il iklim krizine kar?? k?r?lganl?klar?yla da konu?uyoruz. Deniz seviyesindeki yükselme, k?y? erozyonu, deniz kirlili?i, biyolojik çe?itlilik kayb? ve a??r? hava olaylar?, yerel yönetimlerin do?rudan gündeminde yer almak zorunda kal?yor. Buna h?zl? kentle?me, turizm bask?s?, kamusal alan ihtiyac? da eklendi?inde k?y? yönetimi çok boyutlu bir mesele haline geliyor. K?y?lar kentlerin nefes ald???, kentle deniz aras? ili?kinin kuruldu?u en önemli kamusal ya?am alanlad?r. Bu nedenle k?y?lar? koruma meselesini yaln?zca çevresel bir sorun olarak ele alm?yoruz; kent hakk?, kamusal eri?im, ya?am kalitesi ve toplumsal sorumluluk aç?s?ndan da de?erlendirmek durumunday?z” ifadelerini kulland?.
Bölgesel çal??taylar?n ilkini Mersin’de gerçekle?tirdiklerini, Ege Bölgesi toplant?lar?nda da ?zmir’i, güçlü k?y? kültürü olan bir liman kenti olmas? sebebiyle seçtiklerini dile getiren ?engül Altan Arslan, sözlerini ?öyle tamamlad?: “Bölgesel toplant?lar? sürdürmeyi hedefliyoruz. ?ki hafta sonra Trabzon’da toplant? yapaca??z. Oraya ç?kan birikim, Türkiye Belediyeler Birli?i taraf?ndan haz?rlanacak K?y? Kentleri Politika Belgesi’ne katk? sunacak. K?y?lar yaln?zca belediyelerin de?il kent ya?am?n?n, ekolojik dengenin ve gelecek ku?aklar?n ortak meselesi. K?y?lar? korumak yaln?zca bugünün ihtiyaçlar?n? de?il gelecek ku?aklar?n ya?am hakk?n? da gözetmektir. Bu nedenle yerel yönetimlerin deneyimi, ortak akl? ve dayan?lmas? k?y? kentlerinin gelece?i aç?s?ndan her zamankinden daha önem ta??yor.”
“K?y?lar kamusald?r”
Aç?l?? konu?malar?n?n ard?ndan k?y? ve deniz mühendisi, ?ZDEN?Z Yönetim Kurulu Ba?kan? Dr. I??khan Güler, sunum gerçekle?tirdi. Kentlerin gelece?ini, kamusal ya?am?, do?ay?, insan?n kent ve denizle kurdu?u ili?kiyi aktaran Güler, “K?y?lar yaln?zca çevresel de?il art?k ekonomik, siyasal ve toplumsal mücadele alan? haline gelmi?tir. K?y?lar toplumlar?n dünyaya aç?lan yüzüdür ama bugün bu alanlar ciddi bask? alt?nda. Art?k ?u temel soruyu sormak gerek; k?y?lar ne için var ve kimin için var? Yaln?zca yat?r?m projeleri, yüksek gelir grubuna hizmet eden alanlar için mi yoksa toplumun ortak kullan?m? için mi? Bunun cevab?n? net olarak vermemiz gerekiyor. ?unu bilmemiz laz?m; k?y?lar toplumundur, k?y?lar kamusald?r, k?y?lar gelecek ku?aklar?n ortak miras?d?r” ifadelerini kulland?. K?y? kentlerinde ya?anan temel sorunun denize ula?amamak oldu?unu vurgulayan Güler, ?öyle konu?tu:
“Sahiller giderek yüksek duvarlar?n, özel i?letmelerin ve eri?imi k?s?tlayan yap?lar?n aras?nda s?k???yor. O nedenle k?y? meselesi yaln?zca teknik planlama konusu olmaktan ç?k?yor. Bu mesele ayn? zamanda kamusal bir hak meselesi, bir kent hakk? meselesi, bir demokrasi meselesi haline dönü?üyor” dedi.
“Havza yönetimi ile mümkün”
K?y? kentlerinin plans?z kentle?me, çevresel bask?lar ve iklim krizi olmak üzere üç büyük bask?yla kar?? kar??ya oldu?unu ifade eden Güler, ?zmir Körfezi’ne ili?kin de ?unlar? söyledi:
“?zmir Körfezi de ciddi bir ekolojik bask? alt?ndad?r. Zaman zaman ya?anan alg patlamalar?, kötü koku gibi sorunlar halk sa?l???n?, ekonomik ya?am?, kamusal hayat? ve mekân-ya?am kalitesini de do?rudan etkilemektedir. Ancak körfezler kendi kendine bozulan alanlar de?ildir. Bilimsel veriye dayal?, uzun vadeli kamucu politikalarla yeniden iyile?me kapasitesine sahip ekosistemlerdir. ?zmir’de yürütülen ar?tma altyap?s? yat?r?mlar?, su kalitesi izleme çal??malar? ve üniversitelerle geli?tirilen ortak çal??malar bunun mümkün oldu?unu göstermektedir. Ancak burada havza yönetimi öne ç?kmaktad?r. Körfez tek ba??na de?il çevresindeki alanlar?n kullan?m?n?n etkisiyle kirleniyor. K?y?lar ancak bilimsel, demokratik, kamusal yarar? esas alan bir anlay??la korunabilir.”
Sunum ve atölyeler
Çal??tay kapsam?nda “?zmir ?li Bütünle?ik K?y? Alanlar? Yönetim ve Planlama Projesi 2012”, “Belediyelerin K?y? Alanlar?na Yönelik Yetki ve Sorumluluklar?, Yasal Kurumsal Yap?” konular?nda sunumlar yap?ld?. ?zmir Planlama Ajans? Ba?kan? Prof. Dr. Koray Velibeyo?lu ise “Kamusal Altyap?lar Olarak K?y?lar: Mekânsal Dinamikler, Kamusal Kullan?m ve Gelecek Perspektifleri” sunumu gerçekle?tirdi. Çal??tayda “Kamusal Kullan?m”, “Ekoloji ve Dayan?kl?l?k”, “Planlama ve Yöneti?im” ile “Mavi Ekonomi” ba?l?klar?nda atölye çal??malar? da düzenlendi.