?zmir ?li, Karaburun ?lçesi, Sarp?nc?k ve Hasseki Mahalleleri Mevkiinde Çal?k Rüzgar Enerjisi Elektrik Üretim A.?. taraf?ndan yap?lmas? planlanan 32,5 MWm/32 MWe Sarp?nc?k Rüzgar Enerji Santraline Yard?mc? Kaynak Güne? Enerji Santrali (GES) projesine ili?kin Çevresel Etki De?erlendirme (ÇED) süreci Bakanl?k görü?leri do?rultusunda sonland?r?ld?.
Söz konusu proje; 13 adet rüzgar türbini kurulu olan Sarp?nc?k Rüzgar Enerji Santrali’ne ek olarak, 23,166 MWm kurulu gücünde yard?mc? kaynak GES kurulmas?n? ve toplamda 32,44 hektarl?k bir alan?n enerji üretimine tahsis edilmesini içeriyordu.
Karaburun Yerel Fok Komitesi taraf?ndan, Sarp?nc?k Rüzgar Enerji Santraline Yard?mc? Kaynak GES projesi ÇED ba?vuru dosyas? ile ilgili 08.06.2024 tarihinde ?zmir Çevre ve ?ehircilik ?l Müdürlü?ü ve T.C. Çevre ve ?ehircilik ?klim De?i?ikli?i Bakanl??? Tabiat Varl?klar? Genel Müdürlü?ü Koruma, ?zleme ve Özel Çevre Bölgeleri Daire Ba?kanl???’na bir de?erlendirme raporu sunulmu? ve GES Ba?vuru dosyas?ndaki uzman görü?lerinde dahi; projenin kümülatif etkilerinin bitki örtüsü ve vejetasyonun tahribat?, habitat kayb? ve fragmantasyonu gibi beklenen olumsuz etkilerinin aç?kça belirtilmesi sebebiyle, Projenin ÇED sürecinin, sonland?r?larak iade-iptal edilmesi istenmi?ti.
Ayr?ca Haseki Muhtarl??? taraf?ndan projenin 13.12.2024 tarihinde yap?lan ?nceleme De?erlendirme Komisyon (?DK) toplant?s?ndan projenin iade-iptal karar?n?n ç?kar?lmas? talepli dilekçe ilgili kurumlarla da payla??lm??t?.
Konuya ili?kin Karaburun Yerel Fok Komitesi taraf?ndan yap?lan aç?klamada;
“..Sarp?nc?k GES Projesi ÇED Raporu’na yönelik Karaburun Yerel Fok Komitesi taraf?ndan haz?rlanan ve ilgili kurumlarla payla??lan De?erlendirme Raporu’nda; Söz konusu GES projesinin etkilerinin, Karaburun – Ild?r Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi’ndeki (ÖÇKB) mevcut RES’ler ve koruma karar? sonras? bu santrallere yard?mc? kaynak olarak önerilen GES projeleriyle birlikte de?erlendirilmesi gerekti?i ve geçmi?te Sarp?nc?k RES projesine ili?kin ya?anan yerel çat??malar?n, iptal edilen imar planlar?n?n, acele kamula?t?rmalara kar?? aç?lan dava süreçlerinin yok say?ld???, halk?n kat?l?m? mekanizmalar?n?n ka??t üzerinde kald??? ifade edilmi?ti.
?ptal edilen Sarp?nc?k GES proje alan?; yerle?im alanlar?na son derece yak?n konumdad?r. Sarp?nc?k Mahallesi’ne yakla??k 70 metre, Hasseki Mahallesi’ndeki konutlara ise 517 metre mesafede bulunmaktad?r. ÇED raporunda, GES’in yarataca?? termal de?i?imlerin Sarp?nc?k ve Hasseki’ deki ‘ya?anabilirli?i’ ne kadar etkileyece?i belirsizdir. Bilimsel çal??malara göre yerle?im yerlerine 1 km uzakl?kta GES kurulmas? uygun de?ildir ve baz? kaynaklarda GES’ler için mekânsal uygunluk kriterleri belirlenirken bu mesafe 2 km olarak ele al?nmaktad?r.
GES proje alan?; ?zmir–Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Plan?’na göre çay?r–mera, tar?m arazisi ve Karaburun–Ild?r Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi (ÖÇKB) s?n?rlar? içerisinde kalmaktad?r. Mera Kanunu uyar?nca vasf? korunmas? gereken bu alanlar, geçmi?te Çal?k Enerji’nin Sarp?nc?k RES projesi nedeniyle daralt?lm??t?r. Sarp?nc?k GES projesi ile birlikte habitat kayb?n?n yan? s?ra mera varl???n?n kayb? ve hayvanc?l?k faaliyetlerinin zay?flamas? da söz konusudur. Projenin k?rsal kalk?nmaya olan etkisi yerle?im yerlerine, meralara ve tar?m alanlar?na etkileri ile bütüncül bir biçimde ele al?nmam??t?r.
Nihayetinde, T.C. Çevre, ?ehircilik ve ?klim De?i?ikli?i Bakanl??? Tabiat Varl?klar?n? Koruma Genel Müdürlü?ü’nün ".....söz konusu GES projesinin alanda ve çevresindeki ekosistem ile habitat üzerinde olumsuz etkilere neden olaca??" ve yine "....Sarp?nc?k GES projesi ile ilgili olarak; Karaburun–Ild?r Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/25000 ölçekli Naz?m ?mar Plan?n?n Plan Hükümleri gere?ince sunulan revize Ekosistem De?erlendirme Raporu kapsam?nda, söz konusu GES alan? olarak talep edilen alanlar?n de?erlendirilemeyece?i" yönünde görü?leri do?rultusunda Sarp?nc?k Yard?mc? Kaynak GES Projesi’nin ÇED süreci iptal edilmi?tir.
Ancak bu iptal karar?, Karaburun-Ild?r Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi’nin korunmas?na ili?kin sorunlar?n çözüldü?ü anlam?na gelmemektedir.
KARABURUN YARIMADASI’NDA KORUMA KARARI SONRASI VER?LEN ÇED KARARLARI, PLAN KARARLARI VE ONAYLAR ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGES? KARARI ÖNCEL?KLER?YLE TERS DÜ?ÜYOR!..
Karaburun Yerel Fok Komitesi taraf?ndan yap?lan itirazlarda pek çok kez vurguland??? üzere, 1/25.000 ölçekli Karaburun–Ild?r Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi Naz?m ?mar Plan?’nda, plan hükmünde yap?lan de?i?iklikle bölgede plan onay?ndan önce Enerji Piyasas? Düzenleme Kurumu’ndan (EPDK) Enerji Üretim Lisans? alm?? rüzgar ve güne? enerjisi projelerinin, yerle?im alanlar?na 1500 metreden daha yak?n mesafede kurulabilmesine olanak tan?nm??t?r. Bu hüküm, koruma karar?ndan sonra lisans alan projelerin de bu kapsam?nda de?erlendirilmesine yol açmakta ve koruma amac?n? zedelemektedir.
Öte yandan, geçti?imiz aylarda baz? yard?mc? kaynak GES ( Lodos Enerji/Karaburun GES) ve lisanss?z GES ( E?lenhoca/F?rattekstil GES) projelerinin “ÇED Olumlu” veya “ÇED Gerekli De?ildir” kararlar?na kar?? aç?lan davalar sonuçlanmadan projelere ili?kin imar planlar? onaylanm?? ve ask?ya ç?km??t?r. Bu projeler zeytinlik alanlar, do?al karakteri korunacak alanlar, hassas alanlar ve orman alanlar? aras?nda kalan ekolojik ba?lant?/koridor i?levi gören aç?kl?klar üzerinde önerilmektedir.
Karaburun Yar?madas? genelinde çok say?da RES ve GES projesi bulunmaktad?r. Karaburun–Ild?r Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi koruma karar? sonras? önerilen yeni GES projeleri yeni iletim hatlar?, servis yollar? ve altyap? tesisleriyle birlikte orman ve mera tahribat?na, habitat bütünlü?ünün bozulmas?na, ekolojik koridorlar?n parçalanmas?na ve yang?n riskinin artmas?na neden olmaktad?r. Her bir projenin etkisinin proje baz?nda de?erlendirilmesi, parçac?l ve kontrolsüz yat?r?mlar?n önünü açmaktad?r.
?ptal edilen Çal?k Enerji’nin Sarp?nc?k GES Projesi, Karaburun–Ild?r Körfezi ÖÇKB ad?na olumlu bir karar olmakla birlikte Karaburun-Ild?r Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesine ili?kin yönetim plan? yap?lmadan yat?r?m giri?imlerine yönelik k?s?tlay?c? kararlar al?nmad??? takdirde Yar?mada’n?n ta??ma kapasitesinin a??lmas?yla do?al, sosyal ve kültürel de?erlerine geri dönü?ü olmayan zararlar verilecektir.
Karaburun Yerel Fok Komitesi olarak bir kez daha vurguluyoruz: Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan?n?n amac? binlerce y?lda olu?mu? ekolojik, kültürel ve k?rsal de?erleri bütüncül bir yakla??mla korumak olmal?d?r. Karaburun Yar?madas?’nda koruma karar? sonras? verilen ÇED kararlar?, plan kararlar? ve onaylar koruma öncelikleriyle ters dü?mektedir..” denildi.