Türkü ERB?L/SONKALE?ZM?R- 8 Mart Dünya Kad?nlar Günü kapsam?nda düzenlenen “Cesaretin Ad?: Kad?n- 103 Y?ll?k Cesaret” ba?l?kl? zirve Tarihi Havagaz? Fabrikas?’nda hayata geçirildi. ?zmir Büyük?ehir Belediyesi, Bat? Anadolu Sanayici ve ?? ?nsanlar? Derne?i (BAS?FED) ve TOBB ?zmir Kad?n Giri?imciler Kurulu payda?l???nda ve ?zmir Büyük?ehir Belediye Ba?kan? Cemil Tugay ev sahipli?inde gerçekle?tirilen zirvede Tugay’?n e?i Öznur Tugay ise projenin fikir sahibi olarak yer ald?.
Zirveye; ilçe belediye ba?kanlar?, ?zmir Büyük?ehir Belediyesi meclis üyeleri, STK’lar, oda ve birlik temsilcileri ve ?zmirli kad?nlar kat?ld?.
CEM?L TUGAY: “ÜZER?M?ZDE B?R KARA BULUT G?B? DURUYOR”
E?i Öznur Tugay ile ilk defa bir toplant?da beraber konu?tuklar?n? belirten ?zmir Büyük?ehir Belediye Ba?kan? Cemil Tugay, kad?na ?iddete dikkat çekti. Tugay konu?mas?nda, “De?erli e?imi gururla dinledim. Eme?ini takdir ediyorum. ??in s?k?nt?l? taraflar?n? konu?mak laz?m; toplant?n?n da as?l amac? bu. 8 Mart nedeniyle her ?eyi tekrar de?erlendirme ihtiyac? duyuyoruz. Bir taraf?m?zda mücadeleyi yapanlar? kutlamak var, di?er tarafta ise “Kutlanacak a?amada m?y?z?” diye dü?ünüyoruz. Bütün ülkede, hatta dünyada bu problem var. Türkiye ise bunu en a??r ?ekilde ya?ayan ülkelerden birisi. Kad?na ?iddet ve kad?n cinayetleri üzerimizde bir kara bulut gibi duruyor. Erkeklerin kendilerini kad?na ?iddet uygulayabilecek durumda görmeleri ak?l alacak gibi de?il. 2026 y?l?nday?z. On binlerce y?ll?k insanl?k medeniyetini, bilimin geldi?i noktay? dü?ündü?ünüzde erkek üstünlü?ünü neye dayanarak savunabiliriz, bilmiyorum. Yüzy?llar içerisinden gelen bir kültür oldu?unu ve henüz insanlar?n akl?nda bu sorunu çözemedi?imizi hat?rlamal?y?z. Yapacak çok i? var” dedi.
“BU HAKSIZLIK DURMALI”
2 Mart ak?am? sekiz ya??ndaki k?z? Hifa ?kra ?engüler ile birlikte ölü bulunan Fatmanur Çelik’in kamuoyunda yank? uyand?ran ölümüne de?inen Tugay, “Bir adam?n istismar?na u?ray?p onunla zorla evlendirilen, bununla da kalmay?p 8 ya??ndaki çocu?unu babas?n?n istismar?ndan korumaya çal???rken sonunda hayat?n? sonland?rma karar? veren Fatma Nur isimli kad?n, Türkiye’nin tarihinde en büyük ac?lardan birini ya?am??t?r. Bildirmesine ra?men, “Koruyun bizi” demesine ra?men korunamad?. Çocu?u yemeden içmeden peri?an hale geldi?inde bile yard?m istedi ama korunamad?. Cenazesinde kad?nlar?n erkekleri itip ona sahip ç?kmas?n? takdir ettim. Hakl?yd?lar. Allah inanc?m?z varsa bunu aç?klayamay?z. Buna neden engel olamad???m?z? aç?klayamay?z. Çok güçlü bir ?ekilde tepki göstermeliyiz. Böyle olaylarda milyonlarla soka?a dökülmek laz?m. Bu zulüm bitmeli, bu haks?zl?k durmal?. Kad?nlar?n i? dünyas?nda yeterince güçlü var olmamas?, onlara yeterli olanak sa?lanmamas?, te?viklerin yetersiz kalmas? ve dolay?s?yla kad?nlar?n ekonomik aç?dan güçsüz hale gelmesi arka plandaki önemli sebeplerden birisi. Bu sebeple bu toplant? çok önemli. ?stihdam oran?nda kad?nlar erkeklere göre çok geride. Kad?nlar?n yaln?zca belli i?leri yapabilece?i dü?ünülüyor” diye konu?tu.
"EN ÇOK KADIN ?OFÖR ?ZM?R'DE"
?zmir Büyük?ehir Belediyesi’nin kad?n istihdam? konusunda çal??malar sürdürdü?ünü belirten Tugay, “?zmir’le gurur duyuyoruz; özellikle belediyeler kad?nlara çok daha fazla olanak tan?yor. Türkiye’de en çok kad?n otobüs ?oförü ?zmir’de var. Yakla??k 300 civar?nda kad?n otobüs ?oförümüz var. Arka planda sa?dan soldan “Kad?nlar iyi otobüs ?oförü de?il” diyenler oluyor. Bunu ya??yorum. Ama biz bununla mücadele ederek bunu yap?yoruz. Kaza oranlar?na ve ?ikâyetlere bakal?m. Kad?n otobüs ?oförleri daha ba?ar?l?. Daha az kaza yap?yorlar, daha az ?ikâyet al?yorlar. Kad?nlar erkekler kadar iyi yap?yor. Neden bundan rahats?z oluyorsunuz? Belki de birileri ayaklar?n?n alt?ndan bir ?eylerin kayd???n? hissediyor. Kad?nlar?n verilen görevlere erkeklerden daha fazla sahip ç?kt?klar?n? gördüm. Ba?ar?l? olmak için yürekten çal???yorlar. Onlar?n “anaç” duygusu, merhametle beraber çal??kanl??? bir araya geldi?inde daha ba?ar?l? oluyorlar. Yine burada ?unu söylemem laz?m: Herhangi bir yar??ta kad?nlar neden geride kal?yor? Çünkü o noktaya getirilmiyorlar. Okul ça??ndan itibaren sürekli geride b?rak?l?yorlar. Bu, toplumun bilinçalt?nda yapt??? bir ?ey. Doktor arkada?lar?m burada. Cerrah olmaktan bahsetti?imizde “Kad?nlar iyi cerrah olmaz” deniyor. Tan?d???m Ay?egül isimli ablam, tan?d???m en iyi cerrahlardan biridir. Kad?nlar üstündür demiyorum. Erkekler üstün de?ildir diyorum. E?ittirler diyorum. ?nsanlara e?it f?rsatlar verecek ?ekilde e?itim seviyesini ayarlay?p insanlar? e?it ?artlarda yar??acak hale getirmeliyiz” ifadelerini kullad?.
ÖZNUR TUGAY: “B?RL?KTE YÜRÜDÜ?ÜNDE H?ÇB?R HEDEF UZAK DE??L”
Projenin fikir sahibi olarak konu?malar?n? yapan Öznur Tugay, “Eme?i onurland?rmak, cesareti selamla?mak, umudu büyütmek için beraberiz. Kad?n hayat?n ba?lang?c?d?r. Tarih boyunca kad?nlar kimi zaman en önde yürüyerek toplumlar?n yerini de?i?tirmi?tir. Sessizce ama kararl?l?kla iz b?rakm??lard?r. Halide edip Ad?var, Sabiha Gökçen, Süreyya A?ao?lu gibi... Kad?na yönelik ?iddet ve kad?n cinayetleri yaln?zca bir trajedi de?ildir. Yap?lmas? gereken sayg?y? bir nezaket göstergesi olmaktan ç?karmakt?r. Kad?nlar?n e?itimde, i? hayat?nda e?it ?ekilde yer ald??? bir düzeni ?ekillendirmektir. Türkiye’de kad?nlar?n istihdam oran? yüzde 31. F?rsat e?itli?i yaln?zca bir kavram olmaktan ç?kar?l?p gerçe?e dönü?türülmelidir. Bugün art?k biliyoruz ki bir toplumun geli?mi?li?i kad?nlar?n özgürlü?ü ile do?ru orant?l?d?r. Güçlü bir gelecek ancak beraber in?a edilir. ?zmir in güçlü kad?nlar?n?n bir araya gelerek att??? ad?m kad?nlar?n dayan??mas?n?n büyüdü?ü bir gelece?in habercisidir. Biz inan?yoruz ki kad?nlar birlikte yürüdü?ünde hiçbir hedef uzak de?ildir. Bu ülkede kendi ayaklar? üzerinde duran her kad?n?n arkas?nda tek bir erkek vard?r Mustafa Kemal Atatürk” ifadelerini kulland?.
DEN?Z CELEP: “SADECE SÖZDEN ?BARET OLUR”
TOBB ?zmir Kad?n Giri?imciler Kurulu ?cra Komitesi Ba?kan? Deniz Celep, düzenlenen zirve ile güçlü seslerin bir araya geldi?inin alt?n? çizdi. Sanat, akademi ve sivil toplum alanlar?nda di?er kad?nlara öncü olmu? örnek isimlerin zirvede yer ald???n? belirten Celep, “Bu örnek kad?nlar?n sunumlar?ndan da görece?imiz gibi, ekonomik, sosyal ve kültürel anlamda kad?nlar?n toplumdaki kurucu ve ta??y?c? rolü, her geçen gün daha güçlü ?ekilde görünür hale geliyor. Ancak 8 Mart hem kad?n ba?ar?lar?n?n kutland??? hem de cinsiyet e?itli?inin önündeki engellerin ortadan kald?r?lmas? için taleplerin daha gür sesle dile getirildi?i bir gün. Bugün Birle?mi? Milletler Kad?n Örgütünün yay?mlad??? dünya genelindeki istatistiklere bakt???m?zda, kad?nlar ve k?z çocuklar?n?n, erkeklerin yasal haklar?n?n sadece yüzde 64'üne sahip oldu?unu görüyoruz. Ara?t?r?lan ülkelerin neredeyse yüzde 70'inde kad?nlar, adalete eri?imde erkeklerden daha fazla engelle kar??la??yor. Hem ekonomik hem de sosyal nedenlerle milyonlarca kad?n? adalet sisteminin d???nda kal?yor. Oysa biliyoruz ki adalet olmadan haklar sadece sözden ibaret olur” ifadelerini kulland?.
“MADALYONUN D??ER YÜZÜNÜ ELE ALMAK GEREK”
Pandami nedeniyle dü?ük seviyelerde seyreden kad?n istihdam?n?n son dönemlerde art?? gösterse de cinsiyetler aras?nda gözle görülür bir art?? oldu?unun vurgulaya Celep, “?statistikler 2024 y?l? itibar?yla kad?nlar?n dünyadaki toplam i?gücünün yüzde 41’ini temsil etti?ini, bu oran?n son 10 y?lda sadece 2 puan artt???n? gösteriyor. Dünya Çal??ma Örgütü raporlar? da i?gücü gelirindeki cinsiyet e?itsizliklerinin büyük ölçüde devam etti?ini yans?t?yor. Kad?n?n ekonomiye dahil olmamas?, i? gücünün d???nda kalmas?, hem geli?mi? ülkeler hem de geli?mekte olan dünya için mevcut ekonomik düzende büyük bir kay?p anlam?na geliyor. Nitekim istatistiklerin de gösterdi?i gibi, oransal olarak i?gücüne kat?l?m yava? yava? art?yor olsa da burada temel problemler; hem kad?n eme?inin daha fazla kay?t d??? kal?yor olmas? hem de gelir e?itsizliklerinin kad?nlar? daha çok etkiliyor olmas?. Türkiye'de de kad?n i?gücüne kat?l?m ve istihdam oranlar? son 10 y?lda yüzde 25-30 band?ndan yüzde 30-35 seviyelerine yava? bir art?? gösterdi. Ancak bu oran yüzde 60-64 olan OECD ortalamalar?n?n oldukça alt?nda kal?yor. Kad?n istihdam?, evlilik ve çocuk sahibi olma gibi faktörlerden etkilenirken, e?itim düzeyi yükseldikçe i?gücüne kat?l?m art?yor. Ancak k?rsaldaki dü?ü? ve kay?t d???l?k hala Türkiye’de de temel sorun. Peki ülkemizde daha çok kad?n? sadece bir çal??an de?il; ayn? zamanda bir giri?imci, bir lider olarak görebilmemiz için neler gerekiyor? Kad?nlar?n gelir elde etmenin yan?nda, geliri yönetmeyi de ö?renmesi, finansal bilgiyle donanmas? çok önemli. Herkesin her zaman ba?ta ifade etti?i gibi, e?itim ?art. ?kinci olarak, özellikle risk almay? ve ba??ms?z hareket etmeyi mümkün k?lacak hukuki güvence aç?s?ndan kad?nlar yasal haklar?n?n fark?nda olup bu haklar? savunabilmeli. Bir di?er önemli unsur sosyal çevre… ?? dünyas?nda var olabilmek için geni? bir sosyal çevre ve etkin bir ileti?im a?? da büyük önem ta??yor. Sa?lam bir network ba?ar? için anahtar. Ama hepsinden önemlisi, bugünkü etkinli?imizin ba?l???nda da vurguland??? gibi, cesaret… Karar alma, riski yönetme, ba?ar?s?zl?k kar??s?nda toparlan?p yola devam etme cesareti olmazsa olmaz. Bu noktada madalyonun di?er yüzünü de ele almak gerekiyor” diye konu?tu.
??VERENLER NELER YAPAB?L?R?
?stihdamda i?verenlerin üzerine de birçok görev dü?tü?ünün alt?n? çizen Celep; i? hayat?nda cam tavan ve ücret e?itsizli?iyle mücadele için ?effaf ücret politikalar?, kota uygulamalar?, mentorluk programlar? ve tarafs?z performans de?erlendirme sistemlerinin önemine de?indi. Celep konu?malar?n? ?u sözlerle noktalad?:
“??verenler olarak cinsiyetçi önyarg?lar? y?kan e?itimler, esnek çal??ma saatleri ve e?it f?rsat sa?layan terfi süreçleri için ?effaf kriterler belirlemeliyiz. Kariyer geli?iminde liyakate dayal?, somut, önyarg?dan ar?nd?r?lm?? ve herkesin bildi?i kriterler kullanarak ayn? i?i yapanlar aras?nda cinsiyet kaynakl? ücret farklar?n? kapatmak için performans de?erlendirme ve ücret skalalar?n? ?effafla?t?rmak gerekiyor.
Kad?nlar?n liderlik becerilerini geli?tirecek, tecrübeli yöneticilerden destek alabilecekleri mentorluk/koçluk programlar?n?n yan? s?ra, üst düzey yönetim pozisyonlar?nda kad?n çal??an oran?n? art?rmak için belirli hedefler ve kotalar konulabilir.
Ama her ?eyden önemlisi, kurumsal kültürün de?i?imi. Cam tavan?n varl???n? kabul ederek, kurumsal önyarg?lar? ve "erkek i?i" alg?s?n? y?kacak, cinsiyet e?itli?i temelli bir kültürü hem i? hayat?nda hem toplumsal hayatta yerle?tirmeliyiz. Biz TOBB ?zmir Kad?n Giri?imciler Kurulu olarak, de?erli üyelerimizin bilgi ve deneyimlerini birle?tirip ?zmir’in giri?imcilik ekosistemini kad?n gücü ile daha ileri ta??yacak, yap?sal bir dönü?üme katk? sa?layacak proje ve çal??malar gerçekle?tiriyoruz. Sanayide, tar?mda, turizmde kad?n eli projelerimizle farkl? sektörlerdeki kad?n giri?imcili?ini ve kad?n istihdam?n? art?racak e?itimler düzenliyor, deneyim payla??m? ve mentörlük programlar? uyguluyor, ?zmir’de ba?latt???m?z ve di?er illerdeki kad?n giri?imciler kurullar?na da model olarak yayg?nla?t?rmaya ba?lad???m?z e?itlik y?ld?zlar? projemizle de i?letmelerin karar alma mekanizmalar?nda daha fazla kad?n?n görev almas?n? sa?layacak bir sistemin kurulmas?na öncülük ediyoruz. Özellikle Export Up ?hracatta Kad?n Eli Program?, Türkiye’nin Giri?imci Kad?n Gücü Yar??mas? ve Yükselen Markalar Projemiz, kad?nlar?n ticari ve dijital pazarlama becerilerini geli?tiren, farkl? pazarlara aç?lmalar?na imkân sa?layan ve sürdürülebilir büyümeyi hedefleyen önemli giri?imler… Burada tamam?n? aktarmak mümkün olmasa da bütün bu çal??malar ?zmir’de büyük?ehir belediyemiz, odalar?m?z, borsam?z, Ege ?hracatç? Birlikleri, BAS?FED gibi güçlü sivil toplum kurulu?lar?m?z?n i? birli?iyle daha da geni? bir etki alan?na kavu?uyor. ??te bu i? birli?inin güzel bir örne?i olan 9 mart Cesaretin Ad? Kad?n zirvemizin gerçekle?mesinde eme?i geçen, zirveye katk? veren herkese bir kez daha te?ekkür ediyor, bu zirvenin kad?n?yla, erke?iyle tüm toplumu kucaklayacak güzel bir gelecek için umut ve cesaret dolu bir ba?lang?ç olmas?n? diliyorum.”
SEM?HA GÜNE?: “YETERL? M?? BENCE DE??L”
BAS?FED Yönetim Kurulu Ba?kan? Semiha Güne?, 8 Mart'? sadece bir "kutlama günü" olarak görmenin eksiklik olaca??n? belirterek, “8 Mart; hat?rlama, fark etme ve kararl?l?k günüdür. O yüzden bu bulu?maya "Cesaretin Ad? Kad?n" dedik. Kad?nlar?n güvenli?i, e?itli?i, eme?inin kar??l??? ve f?rsatlara eri?imi konusunda hâlâ çözmemiz gereken önemli sorunlar var. Ama ayn? zamanda ?unun da fark?nda olmal?y?z: Kad?nlar?n güçlenmesi yaln?zca bir sosyal adalet meselesi de?ildir; bir kalk?nma, rekabetçilik ve güçlü bir toplum sorunudur. Bu noktada Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ü özellikle anmadan geçmek mümkün de?ildir. Atatürk, daha Cumhuriyetin ilk y?llar?nda kad?nlar?n toplumdaki yerini ?u sözlerle ifade etmi?ti: "Dünyada her ?ey kad?n?n eseridir” dedi. Birçok ülke kad?nlara temel haklar? tart???rken, Türkiye'de kad?nlar seçme ve seçilme hakk?na kavu?mu?, e?itimde ve çal??ma hayat?nda yer almalar? devlet politikas? haline getirilmi?tir. Bu vizyon asl?nda bize çok net bir ?ey söylüyor: Bir toplum kad?nlar? kadar güçlüdür. ?zmir'e bakt???m?zda bu gerçe?i say?larla da görüyoruz. Kentimizde kad?nlar, nüfusun yüzde 50,4'ünü olu?turuyor. Bu potansiyeli ekonomiye, istihdama, üretime ve yönetime tam olarak yans?tmadan; ne büyümeyi sa?layabiliriz ne de refah? kal?c? hale getirebiliriz. Evet, ?zmir'de kad?nlar?n i?gücüne kat?l?m oran?n?n Türkiye ortalamas?n?n üzerinde olmas? önemli bir avantaj. Ama yeterli mi? Bence de?il. ??te tam da bu noktada BAS?FED olarak hedefimizi aç?kça ifade etmek isterim: Kad?nlar?n ekonomik kat?l?m?n? ?zmir'de büyümenin ve sosyal refah?n en önemli kald?raçlar?ndan biri haline getirmeliyiz. Çünkü art?k çok h?zl? de?i?en bir dünyada ya??yoruz. Her gün yeni meslekler, yeni i? modelleri ve yeni de?er zincirleri ortaya ç?k?yor. Kad?nlar?n bu alanlara eri?imi güvence alt?na al?nmazsa, refah?n ölçe?i de s?n?rl? kalacakt?r. Bu nedenle kad?nlar?n yeni i?lere geçi?ini kolayla?t?ran e?itimler, sertifikasyonlar, i?e yerle?tirme mekanizmalar?, esnek ve güvenceli çal??ma modelleri ve bak?m yükünü hafifleten çözümler geli?tirmemiz gerekiyor” diye konu?tu.
“?ZM?R GÜÇLÜ POTANS?YELE SAH?P”
?zmir’in i?gücü ve istihdam potansiyelinden bahseden Güne?, “?zmir, bir yandan liman kenti kimli?iyle ticaretin ve üretimin kav?a??nda, di?er yandan güçlü üniversiteleri, teknoparklar?, giri?imcilik ekosistemi ve kültürel dinamizmiyle yarat?c? ekonominin do?al sahnesi… Kad?nlar?n bu alanlardaki pay? artmad?kça, büyümenin h?z?n? ve verimini art?rmam?z mümkün de?il. Bu noktada güzel bir örnek oldu?u için geçti?imiz y?l ?ZKA deste?iyle gerçekle?tirdi?imiz "Giri?imci Kad?nlar? Güçlendirme Program?"n? özellikle anmak isterim. BAS?FED olarak 30 genç kad?n giri?imcimize birebir mentörlük deste?i sa?lad?k. Finans, ye?il tasar?m, pazarlama, i? a?? olu?turma ve ekip yönetimi gibi alanlarda önemli e?itimler verdik. Bu programdan ald???m?z geri dönü?ler bize bir ?eyi aç?kça gösterdi: Kad?nlar?n yarat?c?l??? ve üretkenli?i ?zmir için muazzam bir potansiyel. Ve bu potansiyelin büyümesini hep birlikte desteklememiz gerekiyor” dedi.
SORUMLULUK TEK B?R KURUM ÜZER?NE YIKILMAMALI
?zmir'in ve kad?nlar?n güçlenmesi, tek bir kurumun tek ba??na ta??yamayaca??n? belirten Güne?, “Bu nedenle ?zmir Büyük?ehir Belediyesi, TOBB Kad?n Giri?imciler Kurulu ve BAS?FED olarak; yani kamu, odalar ve sivil toplum olarak i?birli?imiz büyük önem ta??yor. Bugün 8 Mart vesilesiyle gelin bir ortak hedef belirleyelim: ?zmir'in tüm ekonomik sektörlerinde kad?nlar?n pay?n? art?rmay?, ölçülebilir ve takip edilebilir bir yol haritas? haline getirelim. Çünkü güçlü sloganlar de?il, ölçülebilir ilerleme güven verir. Sözlerimi bitirirken ?unu söylemek isterim: 8 Mart'?; e?itli?in, güvenli?in, firsata eri?imin ve görünmeyen eme?in görünür k?l?nd??? bir gün olarak sahiplenelim. Cumhuriyetimizin bize emanet etti?i o güçlü vizyonu hat?rlayarak, kad?nlar?n üretimde, bilimde, sanatta ve yönetimde daha güçlü yer ald??? bir gelecek için birlikte çal??al?m. Ramazan ay?n?n ruhuna yak???r biçimde; dayan??may? büyüten ve kad?nlar?n hayat?n? kolayla?t?ran ad?mlar? birlikte atal?m. Çünkü biliyoruz ki; kad?nlar yükselirse Toplum yükselir, kad?nlar güçlenirse Türkiye güçlenir, Bu inançla tüm kad?nlar?n 8 Mart Dünya Kad?nlar Gününü kutluyorum” ifadelerini kulland?.