?zmir Büyük?ehir Belediyesi ?ZSU Genel Müdürlü?ü, suyun gelece?ini güvence alt?na almak ve iklim krizinin yaratt??? kurakl?k riskine kar?? kentin su kaynaklar?n? korumak amac?yla çal??malar?n? sürdürüyor. ?ZSU Genel Müdürlü?ü ile ?zmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü i? birli?inde, Avrupa Birli?i finansman?yla yürütülen “Dijital Dünyada ?klim De?i?ikli?i ?çin Kentsel Yeralt? Suyu Sürdürülebilirli?i” projesi kapsam?nda, ?zmir’de yer alt? su kaynaklar?n?n dijital sistemlerle izlenmesi hedefleniyor. Özellikle k?y? bölgelerinde deniz suyu giri?imi (tuzlanma) riskine kar?? erken uyar? mekanizmas? kurulmas? planlan?yor. Projenin ba?lang?ç toplant?s?, Tarihi Havagaz? Fabrikas?’nda yap?ld?. Panele, ?zmir Büyük?ehir Belediyesi Ba?kan Vekili Dr. Zafer Levent Y?ld?r, ?zmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Rektörü Prof. Dr. Yusuf Baran, Çevre ve ?ehircilik Bakanl??? ?klim De?i?ikli?ine Uyum ve Yerel Politikalar Dairesi Ba?kanl???’ndan Meteoroloji Mühendisi Furkan Keskin, Seferihisar Belediye Ba?kan? ?smail Yeti?kin, ?ZSU Genel Müdürü Gürkan Erdo?an, ?zmir Planlama Ajans? Ba?kan? Prof. Dr. Koray Velibeyo?lu, akademisyenler ve sivil toplum kurulu?u temsilcileri kat?ld?.
Y?ld?r: Türkiye su stresi ya?ayan ülkelere yakla??yor
Panelde konu?an ?zmir Büyük?ehir Belediyesi Ba?kan Vekili Dr. Levent Y?ld?r, iklim de?i?ikli?i, artan nüfus ve kentle?menin su kaynaklar? üzerindeki bask?y? her geçen y?l art?rd???n? belirterek, ki?i ba??na dü?en kullan?labilir su miktar?n?n Türkiye’de son y?llarda h?zla azald???n? vurgulad?. Türkiye’nin kullan?labilir y?ll?k su potansiyelinin yakla??k 112 milyar metreküp oldu?unu ifade eden Y?ld?r, “2000’li y?llar?n ba??nda Türkiye’de ki?i ba??na dü?en y?ll?k kullan?labilir su miktar? yakla??k 1.600 metreküp seviyesindeydi. Bugün ise bu miktar 2024 itibar?yla yakla??k 1.300 metreküp seviyesine kadar dü?mü? durumda. Mevcut e?ilim devam ederse 2050 y?l?nda ki?i ba??na dü?en su miktar?n?n 1.200 metreküp civar?na gerilemesi bekleniyor. Bu tablo, Türkiye’nin giderek su stresi ya?ayan ülkeler kategorisine yakla?t???n? gösteriyor” ?eklinde konu?tu.
“Modern dünyada riskler giderek art?yor”
Su kaynaklar? üzerindeki bask?n?n artmas?n?n ba?l?ca nedenleri aras?nda kentle?me, tar?msal üretim ve artan tüketim yer ald???n?n alt?n? önemle çizen Dr. Y?ld?r, “Modern dünyada kar?? kar??ya oldu?umuz riskler giderek art?yor ve karma??kla??yor. Bugün risk su olabilir, yar?n hava kirlili?i, orman yang?nlar? veya ba?ka çevresel krizler olabilir. Bu nedenle içinde bulundu?umuz dönemde en önemli görevimiz, ortaya ç?kan bu riskleri bilimsel yakla??mla öngörmek ve önleyici politikalar geli?tirmektir. Bugün kar?? kar??ya oldu?umuz sorunlara yaln?zca teknik ya da mühendislik perspektifiyle bakmak yeterli de?ildir. Bunlar?n hepsi bir arada ele al?nmas? gereken karma??k bir tabloyu olu?turuyor. Ancak bu zorluklar?n üstesinden gelmenin yolu iyi bir yönetim anlay???ndan ve güçlü bir koordinasyondan geçmektedir. Bugün burada payla??lan bilgiler, yürütülen projeler ve yap?lacak çal??malar bu aç?dan büyük önem ta??yor. Bugüne kadar olu?turdu?umuz kültürel al??kanl?klar?m?z?, de?erlerimizi ve üretim-tüketim biçimlerimizi yeniden dü?ünmek zorunday?z. Gerekirse bunlar?n yerine daha sürdürülebilir modeller geli?tirmemiz gerekiyor. Çünkü do?ay? yok etti?imizde yerine koyabilece?imiz yeni bir do?a yok. Bu nedenle her zamankinden daha dikkatli, daha özenli ve daha sorumlu davranmak zorunday?z” dedi.
Baran: Krizi ak?lla ve bilimle yönetmek mümkün
?YTE Rektörü Prof. Dr. Yusuf Baran, insanl???n do?rudan kullanabilece?i suyun s?n?rl? oldu?una dikkat çekerek, “Küresel iklim krizi giderek belirginle?iyor. Bu kriz nitelikli ak?lla, bilimle ve fark?ndal??? yüksek bir toplumla yönetilebilir. Depremi engelleyemeyiz ama bilimsel yöntemlerle dayan?kl? ?ehirler in?a edebiliriz. Seli tamamen ortadan kald?ramay?z ama do?ru altyap? ve planlamayla etkilerini azaltabiliriz. Küresel iklim krizi ve su sorunu da ayn? ?ekilde ele al?nmal?d?r” dedi. Akdeniz havzas?n?n küresel iklim de?i?ikli?inden en çok etkilenecek bölgelerden biri oldu?una i?aret eden Baran, sürdürülebilir su yönetimi ve ?ehir planlamas?n?n önemini vurgulad?.
“Bu proje önemli bir ekolojik giri?imdir”
Yusuf Baran, dünyadaki tatl? su kaynaklar?n?n yakla??k yüzde 30’unun yeralt? sular?ndan olu?tu?unu hat?rlatarak, bu kaynaklar?n korunmas?n?n önemine dikkat çekti. “Bugün konu?tu?umuz proje, ça??m?z?n üç temel dönü?ümünü bir araya getiriyor: dijital dönü?üm, toplumsal dönü?üm ve ye?il dönü?üm. Dijitalle?me, su kaynaklar?n?n izlenmesi ve yönetilmesini sa?larken; ye?il dönü?üm, su kaynaklar?n?n korunmas?n? kaps?yor. Toplumsal dönü?üm ise bu konuda fark?ndal?k yaratmay? hedefliyor. Elde edilecek sonuçlar ve bilgiler, toplumun su kaynaklar? konusundaki bilinç düzeyini art?racakt?r. Dolay?s?yla bu proje, üç temel dönü?ümü bir araya getiren önemli bir ekolojik giri?imdir” dedi.
“Su yönetimi art?k ulusal bir politika meselesidir”
?klim de?i?ikli?inin yaln?zca kurakl?k anlam?na gelmedi?ini vurgulayan Baran, ?unlar? söyledi:
“Bazen 6 ayda ya?mas? gereken ya?mur 6 saatte dü?üyor. ?zmir’de de uzun süre ya?mayan dönemlerin ard?ndan ani ve yo?un ya???lar, topra??n suyu emememesiyle sonuçlan?yor. Bu suyun tar?mda ve ya?amda kullan?labilmesi gerekir. Toplumda su tasarrufu genellikle bireysel kullan?m üzerinden konu?ulur, oysa toplam su tüketiminin yakla??k yüzde 69’u tar?mda, yüzde 19’u sanayide ve sadece yüzde 10’u evlerde gerçekle?iyor. Bu nedenle su yönetimi art?k yaln?zca bireysel de?il, ulusal bir politika olarak ele al?nmas? gereken hayati bir konudur. Tar?m ve su yönetiminde yap?lan hatalar tatl? su kaynaklar?n?n tuzlanmas?na, topraklar?n verimsizle?mesine ve ekolojik denge kayb?na yol aç?yor. Bilimin en önemli özelli?i yaln?zca sorunlar? çözmek de?il, onlar? önceden görüp engellemektir. Deprem, sel ya da iklim krizinde as?l olan felaket gerçekle?meden önce önlem almakt?r. Bugün konu?tu?umuz proje de bu anlay???n bir parças?d?r. ?zmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’nün uluslararas? su ara?t?rmalar? birimiyle yürütülen bu proje, dünya genelinde yap?lan yüzlerce ba?vuru aras?ndan seçilen önemli bir çal??mad?r.”
Keskin: Küresel s?cakl?k art??? yakla??k 1,5 dereceye ula?t?
?klim De?i?ikli?ine Uyum ve Yerel Politikalar Dairesi Ba?kanl??? Meteoroloji Mühendisi Furkan Keskin, iklim de?i?ikli?inin etkilerinin art?k günlük ya?amda da hissedildi?ini belirtti. Artan s?cakl?klar?n, azalan ya???lar?n ve deniz seviyesindeki yükselmenin, özellikle su kaynaklar? ve çevre üzerinde ciddi riskler olu?turdu?una de?inen Keskin, “Akdeniz havzas?ndaki ?zmir gibi k?y? kentleri bu riskleri daha yo?un ?ekilde ya??yor. ?klim de?i?ikli?i art?k gelece?e dair bir öngörü de?il; bugün ya?am?m?z? do?rudan etkileyen bir gerçek. Sanayi devrimi öncesi döneme k?yasla küresel ortalama s?cakl?k art??? yakla??k 1,5 dereceye ula?t? ve bu art???n devam etmesi durumunda ciddi çevresel ve ekonomik riskler do?abilir. Meteoroloji Genel Müdürlü?ü’nün 2025 Türkiye ?klim De?erlendirme Raporu’na göre, Türkiye’de ortalama s?cakl?k 15,1 santigrat derece olarak ölçüldü; bu, 1991–2020 ortalamas?n?n 1,1 derece üzerinde ve son 25 y?l?n en s?cak be?inci y?l? oldu. Temmuz 2025 ise ortalama 26,5 santigrat derece ile son 25 y?l?n en s?cak temmuz ay? olarak kay?tlara geçti.
“2025, son 61 y?l?n en dü?ük k?? ya????yla kay?tlara geçti”
Keskin, 2025’te Türkiye genelinde ortalama ya????n 449,6 mm olarak gerçekle?ti?ini, bunun 1991–2020 ortalamas?na göre yüzde 27,6 azalma anlam?na geldi?ini belirterek, “2025, son 61 y?l?n en dü?ük k?? ya???? seviyelerinden biri olarak kaydedildi. Bu durum tar?m, su kaynaklar?, enerji ve insan sa?l??? üzerinde ciddi bask?lar olu?turuyor” dedi ?klim de?i?ikli?iyle mücadelede azalt?m, uyum ve sürdürülebilir kalk?nman?n önemine i?aret eden Keskin, 2025 Temmuz’da yürürlü?e giren ?klim Kanunu ile Türkiye’nin iklim politikalar? ve enerji dönü?ümünde daha görünür hale geldi?ini belirtti. Keskin, “Yerelde yürütülen her proje, büyük dönü?üm sürecinin bir parças?d?r. Özellikle su yönetimi, kentlerin iklim de?i?ikli?ine uyum sa?lamas?nda kritik rol oynuyor..= ?zmir’in dirençli bir kent olma hedefini güçlendirecek ve di?er ?ehirler için yol gösterici olacakt?r” dedi. ?YTE Proje Koordinatörü Prof. Dr. Alper Baba ise projeyi panelde detayland?rd?.
?ZSU’dan kurakl??a kar?? önlem ve yeni su kaynaklar?
?zmir Büyük?ehir Belediyesi ?ZSU Genel Müdürlü?ü, son y?llarda ya?anan kurakl?k ve dü?ük ya???lara kar?? idari ve teknik önlemler ald?. Kademeli su tarifeleri, park ve bahçe aboneliklerinin iptali ile kay?p-kaçakla mücadele gibi uygulamalar?n yan? s?ra yeni su kaynaklar? sisteme dahil edildi. Bu kapsamda Güzelhisar Baraj?’nda 20 y?ld?r kullan?lmayan isale hatt? onar?larak kente su sa?land?. Gördes Baraj?’n?n ölü hacminden yüzer pompalarla su al?nd?, Halkap?nar, Menemen, Sar?k?z ve Göksu kuyular? yenilendi. Ayr?ca Halkap?nar’da 7 bin metreküplük depo ve terfi merkezi in?a edildi.
Tuzlanma riski büyüyor
?zmir’e içme suyu sa?layan yakla??k 1600 kuyudan 318’i k?y? ilçelerde bulunuyor. K?y? bölgelerindeki akiferlerde deniz suyunun yeralt? suyu rezervlerine kar??mas? nedeniyle tuzlanma riski giderek art?yor. Yeni proje kapsam?nda, ?zmir’in k?y? bölgelerindeki yeralt? suyu kaynaklar? dijital sensörler ve izleme sistemleriyle takip edilecek; olas? tuzlanma riskleri erken a?amada tespit edilerek önlem al?nabilecek.
AB’den projeye 1 Milyon Euro destek
?zmir Büyük?ehir Belediyesi ?ZSU Genel Müdürlü?ü ve ?zmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü i? birli?iyle haz?rlanan “Dijital Dünyada ?klim De?i?ikli?i ?çin Kentsel Yeralt?suyu Sürdürülebilirli?i” projesi, Avrupa Birli?i ve Çevre, ?ehircilik ve ?klim De?i?ikli?i Bakanl??? taraf?ndan desteklenen Türkiye ?klim De?i?ikli?i Hibe Program? (AB-TR CCGP) kapsam?nda destek almaya hak kazand?. Toplam bütçesi 1 milyon Euro olan proje ile yeralt? suyu kaynaklar?n?n korunmas?, dijital izleme altyap?s?n?n geli?tirilmesi, tuzdan ar?nd?rma pilot uygulamalar? ve iklim de?i?ikli?ine uyum politikalar?n?n güçlendirilmesi hedefleniyor. Proje kapsam?nda Bergama’dan Selçuk’a uzanan k?y? ?eridindeki akiferlerin tamam? çevrim içi olarak izlenecek.