Yurtta?lar?n son dönemde ödemelerinde s?k s?k kulland??? IBAN yoluyla para transferi, baz? sak?ncalar? da beraberinde getiriyor.
Kredi kart? komisyonundan kaç?nmak ya da fi? ve fatura düzenlememek için mü?terilerden IBAN yoluyla tahsilat yapmak isteyen baz? i?letmeler, hizmeti sat?n alan ki?i aç?s?ndan da risk yarat?yor.
Ki?inin para gönderdi?i IBAN'?n suç gelirleri riski ya da ba?ka nedenlerle takip alt?nda olmas?, o hesaba para gönderen ki?i aç?s?ndan da hukuki sorun do?urabiliyor.
"BAZI SONUÇLAR DO?URAB?L?R"
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Ö?retim Üyesi Prof. Dr. Olgun De?irmenci, yapt??? de?erlendirmede, IBAN yoluyla para göndermenin, hukuki olarak sebebe dayal? i?lem oldu?una i?aret etti.
Para transferinde aç?klama k?sm?na sebebin yaz?lmas?n?n, en az?ndan yanl?? anla??lmalar? önleyece?ine dikkati çeken De?irmenci, "Transfer yoluyla gelen parayla gelir elde edilmesi söz konusu oldu?unda bir vergi de olu?uyor. E?er IBAN üzerinden para gönderimi herhangi bir sözle?me edimi ise söz konusu hususun not edilmesi gereklidir" dedi.
De?irmenci, IBAN yoluyla gönderilen paran?n hesap sahibi ki?i bak?m?ndan baz? sonuçlar do?urabilece?i uyar?s?nda bulunarak, sözlerini ?öyle sürdürdü:
"IBAN'?na para gönderilen ki?i aç?s?ndan, Suç Gelirlerinin Aklanmas?n?n Önlenmesi Hakk?nda Kanun gere?ince ?üpheli i?lem bildirimi için hesaplar?n takibi gerekebilir. Bu kapsamda bankalar taraf?ndan yap?lan bildirimler, Mali Suçlar? Ara?t?rma Kurulu (MASAK) bünyesinde ilgilinin takibini gerektirebilir. IBAN'a gönderilen paralar?n kayna?? suç geliri olmasa bile suç veya terör örgütleri taraf?ndan kullan?lan hesaplardan gelen paralar, ilgili ki?i bak?m?ndan söz konusu örgütlenmeye dahil oldu?u yönünde ?üpheyi olu?turabilir. IBAN'a para gönderen aç?s?ndan, para gönderilen IBAN'?n suç örgütü bünyesinde takip edilen bir hesap olmas? durumunda baz? sorunlarla kar??la??lmas? muhtemel olacakt?r. Tabii ki gerek suç gelirlerinin aklanmas? gerekse de terörizmin finansman? kapsam?ndaki incelemelerde tek seferlik gönderimlerden ziyade bir örgü te?kil etmesi durumu daha önemlidir."
Tacir veya esnaf?n IBAN'lar?na yap?lan ödemelerde kural olarak al?nan mal veya hizmetin belirtilmesinin önem ta??d???na dikkati çeken De?irmenci, "Para gönderimi süreklilik arz edecekse mutlaka mal ve hizmet al?m?na ili?kin notun dü?ülmesi, gelecekte al?nan mal veya hizmetin bedelinin ödendi?ine ili?kin ihtilaflar? önleyecektir" diye konu?tu.
"??LETMEYE KAYITLI IBAN KULLANILMALI"
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dal? Ö?retim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak da ekonomide temel problemlerden birinin kay?t d???l?k olgusu oldu?unu belirterek, kay?t d???l?kla mücadeleye, yürürlü?e konulan dijital uygulamalar ve denetim süreçlerinin önemli katk? sundu?unu söyledi.
IBAN yoluyla yap?lan para transferlerinde yasal sorumluluk alt?na girilmemesi için dikkat edilmesi gereken kritik noktalar bulundu?una i?aret eden Çolak, "Herhangi bir i?letmeden mal ve hizmet al?yorsan?z, ödemede i?letme sahibinin veya bir çal??an?n ?ahsi IBAN'?n?n de?il, i?letmenin kay?tl? banka hesab?na tan?ml? IBAN kullan?m?na özen gösterilmelidir" ifadesini kulland?.
Çolak, al?c?lar taraf?ndan IBAN transferinde al?m ve sat?ma konu i?lemin k?saca belirtilmesinin önemli oldu?unu belirterek, "Örne?in 'araç tamir kar??l???', 'X konutun sat?? tutar?', 'Y plakal? arac?n kaporas?', 'özel ders bedeli', 'taksi ücreti' ve 'muayene paras?' gibi. ?leride do?abilecek ticari uyu?mazl?klarda kan?t olarak kullan?labilecek, kay?t d???l?kla mücadeleye katk? sunacakt?r" de?erlendirmesinde bulundu.
IBAN üzerinden yap?lan para transferlerinin, do?ru ?ekilde gerekçelendirilmedi?i takdirde mali ve hukuki aç?dan ciddi ma?duriyetlere yol açabilece?ini bildiren, Çolak, "Ticari bir faaliyet arz etmeyen, bireysel i?lemlere dayal? borç ve alacaklar ile hibe gibi ödeme kalemleri d???nda hesaba gelen yüksek tutarl? ve düzenli para transferleri, vergi denetimleri sonucu ticari nitelik ta??d??? tespit ve ispat edildi?inde, kay?t d??? gelir ve kazanç olarak cezal? vergilendirmeye konu edilebilecektir" bilgisini payla?t?.
"ADL? SORU?TURMA YAPILAB?L?R"
Çolak, kayna?? belirsiz, yüksek tutarl? i?lemlere yönelik suç gelirlerinin aklanmas? veya terörün finansman? suçuyla ili?kili oldu?una dair ?üphe bulunmas? üzerine, banka hesaplar?na ve mal varl?klar?na el konulabildi?ini, adli soru?turma ve kovu?turma yap?labildi?ini belirterek, "?leride ki?ilerin ma?duriyet ya?amamas? için yapt?klar? IBAN transferlerine, 'aç?klama' yazmalar? ve gerekçelendirmeleri, bilmedikleri ve teyit etmedikleri IBAN kullanmamalar?, mal ve hizmet ald?klar? i?letme unvanlar? ile IBAN e?le?mesine dikkat etmeleri, ödemeleri kar??l???nda yasal belge istemeleri yerinde olacakt?r" dedi.
Mal ve hizmet sunan ki?i veya i?letmelerin de zaman zaman nakit ve kartla ödeme yerine IBAN'a para transferi talep etti?ine i?aret eden Çolak, ?unlar? kaydetti:
"Verilen hizmet kar??l???nda, fatura, fi? veya di?er geçerli belge aramak ve talep etmek, hizmetten faydalanan?n hem hakk? hem de kanuni görevidir. Son dönemde yap?lan vergi düzenlemeleriyle fatura ve di?er vesikalar? düzenlemeyenler ve bunlar? almayanlara, art?r?lm?? özel usulsüzlük cezalar? uygulanmaktad?r. Hizmet veren ki?i IBAN ile ödemeyi zorunlu tutuyor ancak geçerli bir belge vermiyorsa Gelir ?daresi Ba?kanl???n?n dijital kanallar? üzerinden süresinde bu i?lemlerin ihbar edilmesi, tüketiciler aç?s?ndan en güvenli yol olacakt?r. Aksi durumlarda, yani IBAN ile gönderilen aç?klamas?z ve belgesiz transferler, ileride yap?lacak denetim ve kontroller sonucunda hem al?c?lar hem de hizmet verenler aç?s?ndan ciddi mali külfetlere ve vergi cezalar?n?n uygulanmas?na yol açabilecektir."