?zmir'de ya?ayan kronik böbrek yetmezli?i hastas? Hafize Kovan'a 1993 y?l?nda babas?ndan böbrek nakli yap?ld?. Kovan, 1,5 sene sonra hastal??? tekrarlay?nca diyalize girmeye ba?lad?. Daha önce 20 y?l bir merkezde, 10 y?ld?r da evde haftada 3 gün diyalize girdi?ini anlatan "Salonumun kö?esini diyaliz kö?esi olarak ay?rd?m. Diyaliz ya?am tarz?m. Herkes nakil olsun tabii. Ben 2015 y?l?nda nakil olmay? tamamen kafamdan ç?kard?m. Çünkü ev diyalizi ile tan??t?m. Nakil olmak isterim ama benim için daha riskli. Diyalize girerek güçlü olmay? seçtim. Ev diyalizinde özgürsün. Arada zaman olmak ?art?yla istedi?in zaman diyalize girebiliyorsun. Özellikle gece uyku an?nda yapmak hem psikolojik hem mental olarak insan? rahatlat?yor. Çünkü sabah normal dinlenmi? kalk?yorsun" dedi.
'?NSANLAR D?YAL?ZDEN ÖLMEZ, B?L?NÇS?ZL?KTEN ÖLÜR'
Uzun süre di? teknisyeni olarak çal??an Kovan, diyalizin i? ya?am?n? olumsuz etkilemedi?ini belirtti. Ko?u antrenmanlar?na kat?lan ve çok say?da madalyas? bulunan Kovan, bir y?l önce evlendi?ini ve çal??ma hayat?ndan ayr?ld???n? dile getirdi. Hafize Kovan, ?öyle devam etti:
"Diyaliz hastalar? çal??amaz gibi bir dü?ünce var ama ben tüm diyaliz hayat?m boyunca çal??t?m. Zorluklar? a?mak insan?n kendi elinde. Güçlü olmaktan ba?ka seçene?imiz yok. ?nsanlar diyalizden ölmez, bilinçsizlikten ölür. Bir diyaliz hastas? ya?am tarz?na dikkat etmiyorsa bu yüzden ölür. 30 y?ld?r diyalizle ya??yorum gayet sa?l?kl?y?m. Doktorlar?m onlardan daha sa?l?kl? oldu?umu söylüyor. Günlük hayatta sa?l?kl? bir insan ne yapabiliyorsa bizler de yapabiliriz. Ama bunun ?artlar? var. Sa?l?kl? beslenmek, ilaçlar? düzgün kullanmak, eksiksiz diyaliz ile her ?eyden önemlisi ald???n?z s?v?ya dikkat ederek çok sa?l?kl? bir hayat ya?ayabilirsiniz. Ben 20 y?l merkez diyalizine girdim. Bunun be? y?l? uzun diyaliz yaparak geçti. Uzun diyalizde daha yava? pompayla sa?l?kl? diyaliz olmas? sa?lan?yor. Bizim gibi hastalar hiçbir ?eyden korkmas?nlar. Beslenmelerine dikkat ettikleri sürece çal??abilir, okuyabilir, evlenebilir, spor yapabilir, çocuk do?urabilirler."
'TÜRK?YE'DE 1500'E YAKIN EV D?YAL?Z? YAPAN HASTA VAR'
Türkiye'de evde diyalizin resmi olarak 2015 y?l?nda ba?lad???n? söyleyen Ege Üniversitesi T?p Fakültesi Nefroloji Anabilim Dal? Ba?kan? Prof. Dr. Ercan Ok ise dünyada 1960'l? y?llardan beri uygulanan bu tedavi metodunda hastan?n diyaliz i?lemini kendisinin yapmay? ö?rendi?ini dile getirdi. Hastalar?n evine diyaliz makinesi, su ar?tma sistemi ve di?er yan cihazlar?n ücretsiz monte edildi?ini ifade eden Ok, "Hasta diyaliz merkezine gidip gelmekten kurtuluyor. Gece uyurken diyaliz yap?l?yor. Merkezde yap?lan diyaliz haftada 3 gün 4 saat ?eklinde yap?l?yor. Hayat kurtar?yor ama elde edilen sonuçlar bizim istedi?imiz gibi de?il. Bu hastalar?n ya?am sürelerini uzatam?yoruz. Evde diyaliz yaparken ise haftada 3 kez 7,8 saat süreyle yap?yorlar tedaviyi. Ba?lang?çta gündüz yapmaya ba?l?yorlar. Yava? yava? geceye kayd?r?yorlar. Türkiye'de 1500'e yak?n ev diyalizi yapan hasta var. Yüksek tansiyon, seans s?ras?nda tansiyon dü?mesi, kramp, bulant?, kusma, ba? a?r?s?, halsizlik sorunlar? ya?am?yorlar. Birço?u çal??abiliyor. Çal??an hasta oran? ev diyaliz hastalar?nda merkezde standart diyaliz olanlar?n 3 kat?. Diyaliz hastas? kad?nlar?n normalde çocuk sahibi olmas? dü?ük ihtimal. Diyalizi evde daha uzun süre yapt???n?zda bu mümkün oluyor. Çocuk do?uran 30'a yak?n hastam?z var. Bu da mutlu edici" diye konu?tu.
'EV D?YAL?Z?NDE YA?AM SÜRES? DAHA UZUN'
Kamuya ait pek çok hastanede ve özel diyaliz ünitelerinde ev diyalizi tedavisinin sunuldu?unu ifade eden Prof. Dr. Ok, ?öyle devam etti:
"Hastalar diyaliz sistemini eve kurarken hiçbir ödeme yapm?yor. Türkiye'deki ilk 400 civar?ndaki ev hemodiyalizine ba?layan hastay? onlara t?pat?p benzeyen ama merkez diyalizine devam eden hastalarla kar??la?t?rd?k. Buldu?umuz sonuç ev hemodiyalizi olan hastalarda ya?am süresi merkez diyalizi olan hastalar?n iki kat?yd?. Bu ölüm riskinde ciddi bir azalma anlam?na geliyor." (DHA)