?zmir Büyük?ehir Belediyesi, kentin geçmi?ini gelece?e ta??mak amac?yla tarihi çe?me, heykel ve an?tlar?n korunmas?na yönelik titiz çal??malar yürütüyor. Kent Tarihi, Tan?t?m ve Turizm Dairesi Ba?kanl???’na ba?l? Koruma Uygulama ve Denetim ?ube Müdürlü?ü (KUDEB) ile Tarihi Yap?lar ?ube Müdürlü?ü ekipleri, yap?lardaki çatlak, a??nma ve yüzey bozulmalar?n? bilimsel yöntemlerle onar?yor. Restoratörler, bir çe?menin yaln?zca ta? ya da mermerden ibaret olmad???n?, ayn? zamanda ?zmir’in haf?zas?n? ve kent ya?am?n?n izlerini ta??d???n? vurguluyor.
“Çe?meye bakt???mda geçmi?ten iz görüyorum”
Tarihi Yap?lar ?ube Müdürlü?ü’nde görev yapan restoratör P?nar Girgin, küçük ölçekli yap?lar?n kentin ruhunu en güçlü ?ekilde yans?tan eserler oldu?unu belirterek ?unlar? söyledi: “Kentin ‘k?lcal damarlar?’ olarak gördü?ümüz çe?meler, heykeller ve an?tlarla ilgileniyoruz. Çal??malar?m?za Kültürpark’tan ba?lad?k. Kültürpark, ?ehrin içindeki bir cennet gibi ve biz de bu cenneti en iyi ?ekilde korumaya çal???yoruz. Ben bir çe?meye bakt???mda yaln?zca ta? ya da mermer görmüyorum; o mahallede ya?am?? insanlar?n izlerini, geçmi?in gündelik hayat?n? ve kentin haf?zas?n? görüyorum. Bir çe?me sadece bir su yap?s? de?il, insanlar?n bulu?tu?u, sohbet etti?i ve ya?am?n akt??? bir nokta. Bu nedenle her tarihi çe?me, geçmi?le bugün aras?nda bir köprü kuruyor.”
“Çe?me kurnas?ndaki a??nma bizim için alarm demek”
Bir eserin restorasyonuna ba?lamadan önce mutlaka hikayesini anlamaya çal??t???n? belirten Girgin, “Kitabesinde kimin ad? yaz?yor, hangi dönemin izlerini ta??yor, mahallede nas?l bir an?s? var… Önce bunlar? ö?renmeye çal???yoruz. Çünkü bir yap?n?n ruhunu anlamadan onu gerçekten koruyamazs?n?z. Bir heykelin parmak ucundaki küçücük bir çatlak ya da bir çe?menin kurnas?ndaki a??nma bizim için alarm niteli?i ta??yor. Ta? üzerindeki yosunla?ma, tuzlanma, mermer dokusundaki bozulmalar ve yap?sal kay?plar, eserin gelece?iyle ilgili çok önemli sinyaller veriyor. Vatanda?lar bazen bunlar? fark etmeyebilir ancak bizim i?imiz tam da bu detaylar? görmek” ifadelerini kulland?.
“Tarihimizi korumak hepimizin görevi”
Yanl?? uygulamalar?n tarihi yap?lar üzerinde geri dönülmez hasarlara yol açabilece?ini vurgulayan P?nar Girgin, özellikle bilinçsiz müdahalelerin eserlerin ömrünü k?saltt???n? belirterek ?unlar? söyledi: “Bazen çok temiz görünen bir yüzey, asl?nda ta??n nefes almas?n? engelleyen yanl?? bir kimyasal uygulaman?n sonucu olabiliyor. O parlakl?k ilk bak??ta iyi gibi görünse de uzun vadede esere zarar veriyor. Bizim görevimiz, ço?u zaman görünmeyen bu riskleri erken tespit ederek do?ru müdahaleyi yapmak. Yapt???m?z i?, tam anlam?yla kentin tak?lar?n? korumak. Bir bina sessiz kalabilir ama bir çe?me suyuyla, bir heykel ise duru?uyla kentle konu?ur. Biz de o konu?man?n kesilmemesi için çal???yoruz. Asl?nda yapt???m?z i? biraz da ?zmir’in tak?lar?n? temizleyip parlatmak gibi. Çünkü bu eserler, kentin kimli?ini olu?turan en de?erli parçalar.”
“Kentin ruhu geçmi?ine sayg?yla ölçülür”
Tarihi yap?lar? korumak için sadece teknik bir müdahalenin yetmedi?ini o yap?n?n sevildi?ini ve sahiplenildi?ini hissetmesi gerekti?ini vurgulayan Girgin, “Bu eserlerin gerçek sahibi yaln?zca bizler de?il, kentte ya?ayan herkes. Bir çe?menin üzerine yaz?lan bir isim ya da bir heykelin çevresine b?rak?lan çöp, sadece ta?a de?il, bu kentin ortak haf?zas?na da zarar veriyor. Tarihi yap?lar? korumak için insanlar?n da onlar? sahiplenmesi gerekiyor. Bir kentin ruhu, geçmi?ine gösterdi?i sayg?yla ölçülür. Bu eserleri koruyup gelecek nesillere aktarmak hepimizin ortak görevi. Vatanda?lar?m?zdan ricam?z; bu eserleri evlerindeki birer e?ya gibi görmeleri. Onlar? incitmeden, dokusuna zarar vermeden gelecek nesillere aktarmak en büyük vatanda?l?k görevimiz. Unutmay?n ki, bir kentin ruhu, o kentin geçmi?ine ne kadar sayg? duydu?uyla ölçülür” dedi.
Tarihi çe?meler restore edilirken her ayr?nt? titizlikle korunuyor
KUDEB ve Tarihi Yap?lar ?ube Müdürlü?ü ekipleri tarihi çe?melerde yürüttükleri restorasyon çal??malar?nda yaln?zca yap?n?n d?? görünü?ünü de?il, tarihi kimli?ini ve özgün dokusunu da korumaya özen gösteriyor. Çal??malarda ta? ve mermer yüzeylerde olu?an yosunla?ma, tuzlanma ve a??nmalar özel yöntemlerle temizlenirken, kitabeler ve süslemelerin zarar görmemesi için hassas bir çal??ma yürütülüyor. Çe?melerde sonradan yap?lan ve yap?n?n tarihi dokusuyla uyumlu olmayan müdahaleler kald?r?l?rken, kullan?lan malzemelerin özgün yap?yla uyumlu olmas?na dikkat ediliyor. Ekipler ayr?ca çe?melerin su sistemi ve altyap?s?n? da kontrol ederek yap?lar?n yeniden i?lev kazanmas?n? hedefliyor.