Türeli’nin aç?klamas? ?öyle:
“Türkiye’de i? sa?l??? ve güvenli?i sorunu, yaln?zca bürokratik aksakl?k de?il, her y?l binlerce i?çinin ya?am?n? yitirdi?i kronik bir toplumsal yarad?r. 30 Haziran 2012 tarihinde büyük iddialarla yürürlü?e giren 6331 say?l? ?? Sa?l??? ve Güvenli?i Yasas?, aradan geçen 13 y?la ra?men can kay?plar?n? önleyememi?, aksine bu süreçte ölümler artarak devam etmi?tir. Kamuoyunda art?k hakl? olarak "i? cinayetleri" ?eklinde adland?r?lan bu tablo, yasal düzenlemelerin pratik kar??l???n?n olmad???n? göstermektedir.”
?statistiklerin ötesinde bir bilanço
Nitekim, ?S?G Meclisi verilerine göre 2013 y?l?nda 1.235, 2014 y?l?nda 1.886, 2015 y?l?nda 1.730, 2016 y?l?nda 1.970, 2017 y?l?nda 2.006, 2018 y?l?nda 1.923, 2019 y?l?nda 1.736, 2020 y?l?nda 2.427, 2021 y?l?nda 2.170, 2022 y?l?nda 1.843, 2023 y?l?nda 1.932, 2024 y?l?nda 1.897, 2025 y?l?nda 2.105 ve 2026 y?l?n?n ilk dört ay?nda 189 ki?i olmak üzere 2013-2026 Nisan döneminde toplam 25.049 i?çi i? cinayetleri nedeniyle hayat?n? kaybetmi?tir.
Bu veriler, 6331 Say?l? Yasa’n?n i? cinayetlerini azaltmada hiçbir etkisinin olmad???n? ispatlamaktad?r. Yüksek ölümlü kazalar?n devam etmesi, ka??t üzerindeki mevzuat?n sahadaki kâr h?rs?n? ve denetimsizli?i dizginleyemedi?inin en somut kan?t?d?r.
"Piyasa Yönelimli" denetimin iflas?
Sistemin i?lemesindeki temel engel, i? sa?l??? ve güvenli?inin piyasa ko?ullar?na terk edilmi? olmas?d?r. ?? güvenli?i uzmanlar?n?n ve i?yeri hekimlerinin ücretlerini do?rudan i?verenden ald???, denetimin özel ?irketler (OSGB) eliyle yürütüldü?ü bu "i?yeri eksenli" model, ç?kar çat??mas? nedeniyle felç olmu?tur. Kendi maa??n? ödeyen i?vereni denetlemek zorunda b?rak?lan profesyoneller, sistemin koruyucusu de?il, cezas?zl?k z?rh?n?n bir parças? haline getirilmi?tir.
Kamu kat?l?m?n?n sürekli ertelenmesi
Bütüncül bir sistemin kurulmas? gerekirken, kamu kurumlar?n?n sisteme dahil edilmesine yönelik maddelerin yasal de?i?ikliklerle sürekli ertelenmesi, siyasi iradenin bu sorunu çözme noktas?ndaki karars?zl???n? göstermektedir. Kamu aya?? eksik, denetimi özel sektöre havale edilmi? ve maliyeti i?çinin can?yla ödenen bu model, art?k sürdürülemez bir noktad?r.
Vakit kaybedilmeksizin radikal dönü?üm
Türkiye, i? sa?l??? ve güvenli?i sistemini temelinden revize etmelidir:
Ba??ms?z denetim: ?? güvenli?i profesyonellerinin i?verenden ekonomik olarak tamamen ba??ms?zla?t???, ücretlerin kamu taraf?ndan finanse edilen bir havuzdan ödendi?i bir model kurulmal?d?r.
Sektörel uzmanla?ma: ?? cinayetlerinin yo?unla?t??? in?aat, tar?m ve madencilik i?kollar? ba?ta olmak üzere gerekli düzenlemeler hayata geçirilmelidir.
ILO normlar?: Uluslararas? çal??ma standartlar?na (ILO) uygun, ya?am hakk?n? merkeze alan ve kamusal denetimin esas oldu?u özerk bir otorite olu?turulmal?d?r.
Sermayenin kar oda?? kar??s?nda i?çinin ya?am hakk?n? koruyamayan piyasac? yakla??mlar, yeni i? cinayetlerine davetiye ç?karmaktad?r. Güvenli çal??ma ortam? bir lütuf de?il, anayasal bir zorunluluktur.
SORU ÖNERGES?NDE YER ALAN SORULAR
Ülkemizde yüksek ölümlü i? kazalar?n?n görülmesinin sebepleri nelerdir?
30 Haziran 2012 tarihinde Resmî Gazete’de yay?mlanarak yürürlü?e giren 6331 say?l? ?? Sa?l??? ve Güvenli?i Yasas?’n?n bugüne kadar i?çi sa?l??? ve güvenli?i aç?s?ndan herhangi bir katk?s? olmu? mudur?
?? güvenli?i uzmanlar?n?n ve i?yeri hekimlerinin i?verenle ücret ili?kisi içinde olmas? ve i? sa?l??? ve güvenli?i sisteminin piyasa yönelimli özel ?irketlerce yürütülmesine dayal? “i?yeri eksenli denetim” sisteminin i?lemedi?ine yönelik tespitlere kat?l?yor musunuz?
Kamu kurumlar?n?n i? sa?l??? ve güvenli?i sistemine dahil olmas? gerekirken yap?lan yasal de?i?ikliklerle yürürlük tarihinin sürekli olarak ertelenmesini nas?l de?erlendiriyorsunuz?
Bu aç?dan bak?ld???nda Türkiye’nin vakit kaybedilmeksizin i? sa?l??? ve güvenli?i sistemini yeniden gözden geçirmesi gerekti?i konusundaki görü?ünüz nedir?
?? kazalar?n?n en yo?un oldu?u in?aat, tar?m ve madencilik i? kollar?na özel düzenlemeleri hayata geçirmeye yönelik çal??malar?n?z var m?d?r?
Çal??ma hayat?nda i? kazalar?n?n önlenmesi amac?yla giderleri kamu taraf?ndan finanse edilen özerk bir düzenleme ve denetleme otoritesine dayal? bir model kurulmas? konusundaki dü?ünceniz nedir?
Çal??ma hayat?nda i? kazalar?n?n önlenmesi ve azalt?lmas?na yönelik olarak ikincil yasal ve kurumsal somut ad?mlar?n at?lmas?na, kal?c? çözümlerin olu?turulmas?na yönelik politika ve programlar? ne zaman hayata geçirmeyi dü?ünüyorsunuz?