MESEM’deki kazalara ili?kin Milletvekili Rahmi A?k?n Türeli, ?u ifadelere yer kulland?:
“9 Aral?k 2016 tarihinde yürürlü?e giren yasal düzenleme, Mesleki E?itim Merkezlerini (MESEM) zorunlu örgün e?itim kapsam?na alarak kâ??t üzerinde bir e?itim reformu vaat etmi?tir. Ancak pratik ç?kt?lar? itibar?yla MESEM, pedagojik bir model olmaktan ziyade, denetimsizli?in, yap?sal ihmallerin ve çocuk i?çili?inin kurumsal bir kimlik kazand??? bir alan haline gelmi?tir. MEB'in niceliksel büyümeyi ba?ar? olarak pazarlamas?, çocuklar?n ya?am hakk? pahas?na yürütülen piyasa odakl? e?itim politikalar?n?n bir yans?mas?d?r.
2024 ve 2025 y?llar?nda en az 18 çocu?un MESEM program? kapsam?nda çal???rken hayat?n? kaybetmesi, sistemdeki güvenlik aç?klar?n? ortaya koymaktad?r. Bakanl?klar?n, hastane kay?tlar?, acil servis giri?leri ve SGK verilerini kendi istatistikleriyle kar??la?t?rmaktan kaç?nmas?, yaralanma ve sakatl?k vakalar?n?n üzerini örtmektedir. Bu durum, kamu yönetiminin en temel gere?i olan "?effafl?k" ilkesinin aç?k bir ihlali niteli?indedir.
Uzuv kayb? ve kal?c? i? göremezlik verilerinin sektörel bazda aç?klanmamas?, yüksek riskli i? kollar?nda önleyici politikalar?n geli?tirilmesini bilinçli bir tercihle engellemektedir. Konuyla ilgili ?effafl??a ihtiyaç oldu?u aç?kt?r.
Denetim mekanizmas?n?n bürokratik bir i?leme dönü?türülmesi
?ktidar?n mesleki e?itim anlay???, denetimi sahadan kopar?p içi bo? bir onay mekanizmas?na indirgemi?tir. Ö?retmenlerin i?letme ziyaretleri pedagojik rehberlikten uzakla??p yaln?zca evrak takibine dönü?ürken, bu ihmal çocuklar?n a??r ve tehlikeli i?lerde yasa d??? çal??t?r?lmas?na yap?sal zemin haz?rlamaktad?r. Sahada etkin bir denetim a??n?n kurulmamas?, çocuklar?n can güvenli?ini kamusal güvenceden ç?kar?p i?verenin inisiyatifine ve vicdan?na terk eden bilinçli bir politik tercihtir.
E?itim politikas?n?n ucuz i?gücü odakl? dönü?ümü
MESEM uygulamas?, sanayinin "ara eleman" ihtiyac?n? kar??lamak ad? alt?nda, çocuklar? kamusal e?itim ortam?ndan kopararak sermaye için dü?ük maliyetli i?gücü haline getirme projesidir. ??letmelere sa?lanan hazine te?viklerinin, çocuklar?n güvenli?i ve geli?imsel ihtiyaçlar? için ayr?lmas? gereken denetim bütçelerinden daha öncelikli tutulmas?; siyasi iktidar?n tercihini "çocuk haklar?" ve "sosyal devlet" ilkelerinden de?il, kontrolsüz piyasa dinamiklerinden yana kulland???n? göstermektedir.
Cezas?zl?k kültürünün kurumsalla?mas?
Ölümlü i? kazalar?nda sorumlulu?un yaln?zca i?letme sahiplerine yüklenmesi, denetim görevini ihmal eden kamu bürokrasisini ve okul yönetimlerini koruma alt?na almaktad?r. ?hmali bulunan tek bir kamu görevlisi hakk?nda dahi yürütülen idari veya cezai soru?turmalar?n ?effafl?kla payla??lmamas?, sistemdeki "sorumsuzluk z?rh?n?" güçlendirmekte ve yeni can kay?plar?na davetiye ç?karmaktad?r.
Sahadan yans?yan ele?tiriler
Sistemin, yeni bir e?itim perspektifi sunmak yerine mevcut çocuk i?çili?ini me?rula?t?ran ve kal?c? hale getiren bir araç olarak i?lev gördü?ü gözlemlenmektedir.
Örgün e?itim sistemi içerisinde yer alan ö?rencilerin, bizzat okul idareleri ve rehberlik birimleri eliyle MESEM’e yönlendirilmesi ciddi bir ele?tiri konusudur. E?itim kurumlar?n?n pedagojik bir gelecek in?a etmek yerine, sanayi ve piyasa için birer "i? gücü dev?irme merkezi" gibi hareket etmesi, e?itim hakk?n?n özüne yönelik bir tehdit olarak de?erlendirilmektedir.
Sahadan gelen en vahim bildirimler, i? yerlerinde ya?anan mobbing, hakaret ve fiziksel yaralanmalar?n s?radanla?m?? olmas?d?r. Özellikle i? kazalar?n?n "küçük vakalar" olarak nitelendirilip resmi kay?tlara geçirilmemesi, çocuklar?n çal??ma ortamlar?nda hem bedensel hem de ruhsal olarak korumas?z b?rak?ld???n? göstermektedir. Bu durum, devletin resmi verileri ile sahadaki gerçeklik aras?nda a??lmas? güç bir uçurum yaratmaktad?r.
Sonuç itibar?yla MESEM, denetim mekanizmalar?n?n i?lemedi?i, çocuklar?n ya?am hakk?n?n ve geli?im süreçlerinin piyasa dinamiklerine kurban edildi?i bir yap? olarak ele?tirilmektedir. E?itim sendikalar? ve hak savunucular?, zorunlu e?itim ça??ndaki çocuklar?n gelece?inin sermayenin ihtiyaçlar?na göre de?il, pedagojik ve insani de?erlere göre ?ekillendirilmesi gerekti?ini vurgulamaktad?r. Bu haliyle MESEM uygulamas?n?n sonland?r?lmas? gerekmektedir.”