CHP ?stanbul Milletvekili Gamze Akku? ?lgezdi, 2023 ve 2024 verilerini kar??la?t?ran "Türkiye Uyu?turucu Suçlar? Raporu" yay?mlad?. Rapora göre Türkiye'de 2023 y?l?nda 251 bin 851 olan uyu?turucu olay say?s?, 2024 y?l?nda yüzde 22,7’lik art??la 309 bin 28’e yükseldi. Benzer ?ekilde uyu?turucu ?üphelisi say?s? da bir y?lda yüzde 19,6 artarak 374 bin 948 ki?iye ula?t?. ?lgezdi, bu art???n bir güvenlik ba?ar? hikayesi de?il, yönetilemeyen bir kriz göstergesi oldu?unu vurgulad?.
Raporun en dikkat çeken ba?l?klar?ndan biri, Türkiye'nin ana uyu?turucu tehdidine dönü?en metamfetamin oldu. 2023 y?l?nda ele geçirilen bu madde 22 ton iken 2024 y?l?nda yüzde 53,6 art??la 33,8 tona ç?kt?. Derinle?en yoksulluk nedeniyle gençlerin daha "ucuz" ve tehlikeli olan bu maddeye yöneldi?i belirtildi.
Ayr?ca "sentetik ecza" yakalamalar?nda büyük bir art?? kaydedildi. 2023’te yakla??k 29 milyon adet olan "ele geçirme", 2024’te 94 milyon 753 bin adede yükseldi. Esrar yakalamalar? dü?erken, daha tehlikeli ve psikotik etkilere sahip "Skunk" kullan?m?n?n artt??? ve normalle?ti?i ifade edildi.
Çocuk ve gençlerdeki uyu?turucu e?ilimi riski
Çocuk ve gençlere yönelik uyu?turucu e?ilimlerine ili?kin raporda, ?unlar kaydedildi:
"2023–2024 aras? en çarp?c? k?r?lmalardan biri çocuk ve gençlerdeki uyu?turucu e?ilimidir. 2023’te zaten ciddi olan uyu?turucu ba?lant?l? çocuk olay? say?s?, 2024’te neredeyse iki kat?na ç?karak 16 bin 563’e ula?m??t?r. Bu, risk alt?ndaki çocuklar?n h?zla artt???n?, uyu?turucu pazar?n?n art?k sokaklarda sadece yeti?kinleri de?il, 15–17 ya? aral???ndaki gençleri ve hatta daha küçük ya? gruplar?n? da içine çekti?ini göstermektedir.
Bu tablo, e?itim ve sosyal politikan?n aç?k ba?ar?s?zl???d?r. Okuldan kopu? oranlar? yüksek, rehberlik hizmetleri zay?f, gençlik merkezleri yetersiz, ailelere destek mekanizmalar? s?n?rl?d?r. 2023’te alarm veren bu durum, 2024’te siren çalan bir krize dönü?mü?tür. Buna ra?men iktidar?n gençlik politikas?; bask?c? disiplin, göstermelik projeler ve bütçe k?s?tlar? çerçevesinde kalm??, çocuklar?n korunmas? için kal?c?, kapsaml? bir strateji geli?tirilmemi?tir."
"Metamfetamin ba?ta olmak üzere sentetik maddeler patlama ya?am??t?r"
Raporda yap?lan genel de?erlendirmede, ?unlar kaydedildi:
"2023 ve 2024 verileri birlikte de?erlendirildi?inde ortaya ç?kan resim nettir: Olay ve ?üpheli say?lar? artm??t?r. Metamfetamin ba?ta olmak üzere sentetik maddeler patlama ya?am??t?r. Esrar kullan?m? azalsa da yerine daha ucuz ve daha kolay ula??labilen sentetik uyu?turuculara b?rakm??t?r. Esrardan daha tehlikeli olan skunk kullan?m? yükselmi? ve gençler aras?nda yayg?nla?m??t?r. Yakalanan eroin miktar? 3 y?l?n ard?ndan tekrar yükseli?e geçmi?tir. Kokain ve captagon yakalamalar? artm??, Türkiye uluslararas? a?larda daha görünür hale gelmi?tir. Çocuklar?n uyu?turucuya sürüklenme oran? yakla??k iki kat?na ç?km??t?r. Cezaevleri doludur; her üç ki?iden biri uyu?turucu suçundan içeridedir. Yarg? sistemi milyonlarca dosya ile t?kanm??t?r. Ba??ml?l?kla mücadele bütçesi yüzde 69 kesilmi?tir.
Bu tablo, AKP iktidar?n?n uyu?turucu ile mücadelede ba?ar?l? de?il, ba?ar?s?z oldu?unu; söylem ile gerçeklik aras?ndaki uçurumun her geçen y?l büyüdü?ünü göstermektedir. Uyu?turucu ile mücadele, yaln?zca polis bask?nlar?yla, tutuklama say?lar?n? art?rmakla yürütülemez. Bu yap?lan, krizi yönetmek de?il, görünür yüzünü bask?yla bast?rmaya çal??makt?r. Sorunun kökleri -yoksulluk, i?sizlik, e?itsizlik, e?itimden kopu?, bar?nma krizi, sosyal d??lanma- yerli yerinde durdu?u sürece, her y?l yeni metamfetamin dalgalar?, yeni sentetik krizler, yeni çocuk vakalar? gündeme gelecektir."
"Yoksulluk, i?sizlik ve bar?nma krizi ile mücadele, uyu?turucu ile mücadelenin ayr?lmaz parças? olarak ele al?nmal?d?r"
Akku? ?lgezdi'nin raporunda ?u öneriler yer ald?:
"Kullan?c? odakl? ceza politikas? terk edilmeli, Uyu?turucu kullanmak ve bulundurmakla ilgili TCK 191’de tedavi ve rehabilitasyona öncelik verilmelidir. TCK 188 kapsam?ndaki uyu?turucu imal ve ticaret suçlar?na yönelik soru?turmalar güçlendirilmeli; baronlar ve finans aya?? hedef al?nmal?d?r. Metamfetamin için ayr?, bilimsel ve bütüncül bir 'Ulusal Acil Eylem Plan?' haz?rlanmal?; tedavi, rehabilitasyon ve önleme çal??malar? bu maddeye özel olarak ele al?nmal?d?r.
Çocuk ve gençler için okul temelli, mahalle temelli, aile odakl? programlar geli?tirilmelidir. Rehberlik servisleri güçlendirilmeli, gençlik merkezleri yayg?nla?t?r?lmal?d?r. Ba??ml?l?kla mücadele bütçesi 2023 düzeyinin bile üzerine ç?kar?lmal?; kesinti de?il, art?rma yap?lmal?d?r. Cezaevleri ba??ml?lar için 'stok alan?' olmaktan ç?kar?lmal?, tedavi ve sosyal yeniden entegrasyon programlar? yayg?nla?t?r?lmal?d?r. Veriler ?effaf ve eri?ilebilir ?ekilde kamuoyu ile payla??lmal?; bilim insanlar? ve sivil toplum sürece dahil edilmelidir. Yoksulluk, i?sizlik ve bar?nma krizi ile mücadele, uyu?turucu ile mücadelenin ayr?lmaz parças? olarak ele al?nmal?d?r." (