?zmir Büyük?ehir Belediye Ba?kan? Dr. Cemil Tugay, Büyük?ehir Belediyesi’nin “Sa?l?kl? Körfez” hedefi do?rultusunda “Körfez ?çin Bir Ad?m Daha” ba?l???yla düzenledi?i Uluslararas? ?zmir Körfez Konferans?’n?n ikinci gün oturumlar?n?n aç?l???na kat?ld?. ?zmir Büyük?ehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Ba?kanl??? koordinasyonunda; ?ZSU, ?ZPA ve ?ZDEN?Z i? birli?iyle Tarihi Havagaz? Fabrikas?’nda gerçekle?tirilen konferansta konu?an Ba?kan Tugay, kamuoyunun ?zmir Körfezi’nin ya?am?? oldu?u durum hakk?nda yeteri kadar bilgi sahibi olmad???n? söyledi. Merkezi hükümet de dahil olmak üzere farkl? kesimlerden farkl? ?eyler söylendi?ini vurgulayan Tugay, “?zmir’de bir sorun var ama bu sorunu kimse sahiplenmiyor ve çözüm için de yeterli çaba gösterilmiyor. Birbirilerinin üstüne sorumluluk at?yorlar gibi bir dü?ünce içindeler. Hakl?lar; maalesef bu bilgi kirlili?i böyle bir alg?n?n ortaya ç?kmas?na neden oluyor” diye konu?tu.
“Yo?un nüfusun do?rudan körfezle yak?n temasta oldu?u bir ?ehir”
?zmir Körfezi’nin yap?s?na de?inen Ba?kan Tugay, “?zmir Körfezi, dünyada çok nadir olan körfezlerden birisi. ?ehrin metropolü körfez çevresine yerle?mi?. Yo?un bir nüfusun do?rudan körfezle yak?n temasta oldu?u bir ?ehir. Benzer sorun çok yerde var ama insanlar?n yerle?im yerlerinden uzak oldu?u için bu ?ekilde gündeme gelmiyor. En uç k?sm?nda bir liman olan bir körfez bu. Farkl? havzalardan gelen tam 33 tane akarsu bu körfeze bo?al?yor. Bunlar?n içinde Gediz Nehri de var” dedi.
“Gediz, körfezi kirletmiyor demek art niyetli”
Gediz Nehri’nin körfezi kirletmedi?i iddialar?n?n art niyetli oldu?unu dile getiren ?zmir Büyük?ehir Belediye Ba?kan? Dr. Cemil Tugay, “Gediz’in kirli suyu kesinlikle körfeze giriyor. Gediz’in d???nda da hepimizin bildi?i birçok akarsu, pek çok yerden toplad??? at?klar? körfeze bo?alt?yor. Bir k?sm? kentsel ve sanayi at?klar?, bir k?sm? da do?al alüvyonlar. Dün hocam?z?n da söyledi?i gibi, körfez art?k bir depolama alan?. En do?ru ifadelerden birisi bu. Bu derelerden gelen at?klar körfezde dibe çöküyor ve birikiyor. Efes Antik Kenti’nin bir liman kentiyken bin y?llar içinde Küçük Menderes’in ta??d??? alüvyonlarla nas?l doldu?unu görüyorsunuz. Akarsu yataklar?n?n yan?nda bu kaç?n?lmaz bir ?ey” ?eklinde konu?tu.
“Koku ve bal?k ölümleri travmatize etti”
?klim krizinin etkisiyle özellikle yaz aylar?nda s?kça görülen alg patlamas?na ba?l? koku ve bal?k ölümleri hakk?nda konu?an Ba?kan Tugay, konferans?n temel amaçlar?ndan birinin bu soruna biyolojik çözüm bulmak oldu?unu belirtti. Ba?kan Tugay, “Çok rahats?z edici bir sorunla kar?? kar??yay?z. Körfezde ‘alg patlamas?’ olarak adland?r?lan biyolojik bir problem var. Yaz aylar?nda ortaya ç?kan koku ve bal?k ölümleri, insanlar? adeta travmatize etti. ?zmir Körfezi’nin kanalizasyon at?klar?yla kirletildi?i ve bu durumun belediye hizmetlerinin yetersizli?inden kaynakland??? yönünde suçlamalar yap?l?yor. Ben 59 ya??nday?m; kendimi bildim bileli ?zmir Körfezi’nde koku ve kirlilik vard? ancak bal?k ölümleri ya?anm?yordu. Bu durumda ?u soruyu sormal?y?z: Sorun, son dönemde artan kentsel at?k kirlili?inin bir sonucu mu, yoksa ba?ka bir nedeni mi var? Cevap çok aç?k; bu durum farkl? bir nedene dayan?yor. Alg patlamas? yeni bir olgu. Üstelik yaln?zca ?zmir Körfezi’ne özgü de?il, dünyan?n birçok bölgesinde görülüyor. Avustralya’n?n güney k?y?lar?nda da bu durumun ya?and???n? biliyoruz. ?stanbul’a yapt???m yolculuk s?ras?nda Karadeniz k?y?lar?nda da alg olu?umlar?n? gözlemledim. Bu durum hem denizlerde hem de tatl? sularda ortaya ç?k?yor. Bu, ça??m?z?n yeni sorunlar?ndan biri. Temel nedeni ise iklim krizi, artan hava s?cakl?klar? ve deniz suyunun ?s?nmas?. ?zmir Körfezi’nde de karasal alanlarda oldu?u gibi s?cakl?k rekorlar? k?r?l?yor. Yaz aylar?nda su s?cakl??? 30 dereceye kadar yükseldi. Bu a??r? s?cakl?k, alglerin çok h?zl? ve yo?un ?ekilde ço?almas?na neden oluyor” dedi.
“Alg patlamas? çözmemiz gereken a??r ve yo?un bir sorun”
S?cakl???n yan? s?ra körfez dibinde biriken at?klar?n da alg patlamas?n? tetikledi?ini belirten Ba?kan Tugay, ?unlar? söyledi: “Bu toplant?n?n düzenlenme amac? da, alg patlamas?na biyolojik bir çözüm bulup bulamayaca??m?z sorusuna yan?t aramak. Çünkü biyolojik sorunlara kal?c? çözümler de yine biyolojik yöntemlerle geli?tirilebilir. Ancak bugün itibar?yla alg patlamas?yla etkin ?ekilde mücadele edebilecek kesin bir yöntem bulunmuyor. Biz bu konuya dikkat çekmek ve ?zmir’i bu alanda önemli bir bilimsel çal??ma merkezi haline getirmek istiyoruz. ?ehrimizdeki bilim insanlar?n?n ve deniz biyologlar?n?n bu meseleye daha fazla odaklanmas?na ihtiyaç var. Vatanda?lar?m?z ?unu bilsin ki, ?zmir Büyük?ehir Belediyesi bu konuyu son derece ciddiye al?yor. Bu, bizim en öncelikli gündem maddelerimizden biri.”
“Ar?tma nedenli kirlili?i durdurduk, 1 ton çamur ç?kard?k”
?zmir Büyük?ehir Belediyesi’nin “sa?l?kl? körfez” hedefi do?rultusunda yürüttü?ü çal??malara de?inen Ba?kan Tugay, ar?tma kaynakl? kirlili?in tamamen önlendi?ini vurgulad?. Körfezde kapsaml? temizlik çal??malar?n?n sürdü?ünü belirten Tugay, “?zmir tarihinde yap?lan en büyük dip temizli?ini gerçekle?tiriyoruz ve bu çal??malara kararl?l?kla devam edece?iz. ?u ana kadar 1 milyon tondan fazla dip çamuru ç?kar?ld?. Bakanl?ktan al?nan 4 milyon tonluk izin kapsam?nda çal??malar?m?z sürecek” ifadelerini kulland?.
Körfezin yap?sal özelliklerine de dikkat çeken Tugay, “Körfezin güney kesimi daha derinken, kuzey kesiminde ciddi bir s??l?k söz konusu. Hatta körfezin orta kesimindeki derinlik yer yer 2 metreye kadar dü?üyor. Bu durum, körfez suyunun aç?k denizle yeterince sirkülasyon yapmas?n? engelliyor. Su adeta bir göl gibi dura?an, hareket çok s?n?rl?. Bu dü?ük sirkülasyon da alg patlamas?n? kolayla?t?r?yor” diye konu?tu.
“Körfezin en s?k?nt?l? yerinde tersane ve yük liman? i?letemezsiniz”
?zmir Büyük?ehir Belediyesi’nin körfez temizli?i kapsam?nda müdahale edemedi?i alanlara dikkat çeken Ba?kan Tugay, yetki s?n?rlamalar?na vurgu yapt?. Tugay, “Müdahale edemedi?imiz en önemli noktalardan biri Gediz Nehri. Murat Da??’ndan temiz ç?kan su, Manisa ve ?zmir’e ula?t???nda kirlenmi? halde geliyor. Gediz Nehri, körfezin kirlenmesinde önemli bir etken” dedi.
Körfezin yap?sal özelliklerine uygun olmayan faaliyetlere de de?inen Tugay, “Bu kadar s?? bir körfezin en uç ve en s?? noktas?na tersane kurulamaz. Tersane kaynakl? kirlilik, ekiplerimiz taraf?ndan defalarca ortaya kondu. Ayn? ?ekilde, a??r yük gemilerinin at?klar?n? kontrolsüz ?ekilde b?rakabildi?i bir düzene de izin verilmemeli. Körfezin en hassas bölgesinde bu tür faaliyetlerin yürütülmesi do?ru de?il” ifadelerini kulland?. Bu konularda belediyenin yetkisinin bulunmad???n? belirten Tugay, “Ne yaz?k ki bu alanlarda karar verme yetkisi bizde de?il. Belediye olarak gemi at?klar?n? izleyebilece?imiz bir sistem kurma konusunda kararl?y?z. Ancak bu sistemle yaln?zca tespit yapabiliriz; yapt?r?m uygulama yetkimiz yok” diye konu?tu. Kamuoyunun do?ru bilgilendirilmesinin önemine de de?inen Tugay, “Baz? çevreler konuyu çarp?tarak farkl? yönlere çekmeye çal???yor. Oysa biz kamuoyunun do?ru ve ?effaf biçimde bilgilendirilmesini çok önemsiyoruz” dedi.
“Körfezin sürekli bir temizli?e ihtiyac? var”
Ba?kan Tugay, konu?mas?n?n devam?nda körfezde sürdürülebilir temizlik ihtiyac?na dikkat çekerek ?unlar? söyledi: “Körfezde sürekli ve sistemli bir temizli?e ihtiyac?m?z var. Bunun için özel donan?ml? bir temizlik gemisi edinilmeli. Bu yat?r?m? ya biz yapmal?y?z ya da bakanl?k üstlenmeli. Bakanl???n ?zmit Körfezi’nde yürüttü?ü çal??man?n benzeri mutlaka ?zmir Körfezi’nde de hayata geçirilmeli. Vakumlu sistemlerle dipte biriken çamuru çekmeli ve çevreye zarar vermeden bertaraf etmeliyiz. Bu konuyu bakanl?kla defalarca, hatta bakan düzeyinde görü?tük. Ancak ne yaz?k ki bekledi?imiz deste?i alam?yoruz. Herhangi bir çözüm önerisi sunulmad??? gibi, sürekli suçlamalara maruz b?rak?l?yoruz. Gerekli yetkiler verilmezse, dip temizli?i çal??malar?m?z engellenirse, kil uygulamas?na izin verilmezse, Gediz Nehri’ndeki kirlilik durdurulmazsa ve düzenledi?imiz toplant?lara dahi kat?l?m sa?lanmazsa bu sorunu nas?l çözece?iz? Biz inan?yoruz ki bu süreçte halk?n do?ru bilgilendirilmesi, bilinçlenmesi ve duyarl?l??? büyük önem ta??yor. Bilim insanlar?n?n, sivil toplum kurulu?lar?n?n ve ilgili tüm kurumlar?n çözüm sürecine aktif katk? sunmas? gerekiyor. Biz de belediye olarak bugüne kadar oldu?u gibi bundan sonra da daha fazla ne yapabiliriz sorusuna yan?t aramaya, çal??maya devam edece?iz. Öte yandan ?zmit Körfezi’nde uygulanan yöntemlerin ?zmir’de de hayata geçirilmesi, sorunun çözümünü h?zland?rabilir. Körfezde sürekli temizlik yap?lmazsa zamanla dolma, karasalla?ma ve do?al yap?n?n kaybolmas? riskiyle kar?? kar??ya kalabiliriz.”