?zmir Büyük?ehir Belediye Ba?kan? Cemil Tugay, Sözcü Gazetesi Yazar? Sayg? Öztürk'e konu?tu. Tugay, CHP'li belediyeler üzerindeki bask?lara dikkat çekerken, ba?kanlar?n halkla daha iç içe ve tek ses olarak hareket edece?ini vurgulad?. Sayg? Öztürk'ün yaz?s? ?öyle:
?ktidar, CHP’li belediyeleri çal??t?rmamak, i? yapamaz hale getirmek için elinden geleni yap?yor. Bu engellemeler ?ehirlerin altyap?s?, ula??m hizmetleriyle ilgili çal??malar? yava?lat?yor. Yurt d???ndan kredi alabilmeleri engelleniyor. ?ller Bankas?’n?n, muhalefet partilerine mensup belediye ba?kanlar?ndan esirgedi?i krediler, iktidar partisine mensup ba?kanlara veriliyor.
Ne yaps?n belediye ba?kanlar?? Kendi ülkesindeki bankalardan alamad??? krediyi yabanc? ülkelerden almak için u?ra??yor. Asl?nda bu konuda ba?ar?l? da oluyorlar. Ama iktidar buna da engel oluyor. Nas?l oldu?unu bu s?k?nt?lar? çekenlerden ?zmir Büyük?ehir Belediye Ba?kan? Dr. Cemil Tugay’dan dinliyorum:
O KRED?LER BÜYÜK ?ANS AMA...
“Yurt d???ndan kredi almak istedi?inizde mevzuat gere?i hazinenin, maliyenin onay? gerekiyor. Yanl?? anla??lmas?n, bunu onaylad??? zaman krediye kefil olmuyor. Bu kredinin kefili ve borçlusu da tamamen belediyenin kendisi oluyor. Peki bu krediyi cazip yapan nedir? ?udur: Bunlar genellikle Uluslararas? Kalk?nma Bankalar?n?n kredileri. Uluslararas? Kalk?nma Bankalar? da kâr amaçl? çal??an kurumlar de?il. Kamuoyu bunu tam, do?ru de?erlendiremiyor. Yani herhangi bir ticari bankadan kredi kullan?lm?yor. ??te Avrupa Kalk?nma Bankas?, Frans?z Kalk?nma Bankas?, Asya Kalk?nma Bankas? var. Bunlar?n hepsi tamamen dünyan?n global sorunlar?n?n daha iyi yönetilmesi için krediler veriyor.
Krediler, genellikle çevreyle, altyap?yla, ula??mla ilgili projelere veriliyor. O yüzden kâr amaçl? verilen krediler de?il. Bu kredilerin faizleri çok dü?ük. Hemen hemen hiç yok gibi. Onun d???nda örne?in 3-5 y?l geri ödeme yok. Daha sonra da 15-20 y?lda ödüyorsunuz. Yani bu kadar uygun kredi, Türkiye için büyük ?ans. Bunlar belediyeler eliyle yap?lacak i?ler oldu?u için krediyi belediyelere veriyor. Fakat mevzuat?n engellemesi, Türkiye’ye verilmi? olan bu kredilerin kullan?lamamas?na neden oluyor.
KENTSEL DÖNÜ?ÜME ONAY YOK!
Çok önemli bir meselemiz kentsel dönü?üm. Kentsel dönü?üm kredilerini de hükümet kesinlikle onaylam?yor. Kâr amac? gütmeyen uluslararas? bankalardan, kalk?nma bankalar?ndan, çok daha fazla kredi de alabiliriz. Ald???m?z krediler de Türkiye’nin hayr?na olur. Çünkü bunlar dönüyor dola??yor daha temiz bir çevre, daha sa?l?kl? bir ortam, daha uygun fiyatl? ula??m, kaliteli altyap?, suyuyla, kanalizasyonuyla, ar?tmalar?yla, tar?mla ilgili konularda ilgili yat?r?mlara dönü?üyor.
Bunlar?n hepsi de ülkemizin maddi olarak da geli?mesini sa?layan i?ler. Örne?in biz bugün bir at?k bertaraf ederken, nitelikli bir tesis olmad???nda daha fazla para harc?yoruz. Ama ça?da?, nitelikli bir bertaraf tesisi oldu?unda, döngüsel ekonomi dinamiklerinden dolay? çok daha kârl? oluyor.
?K? YILDIR BEKL?YORUZ
Sonuç olarak sadece CHP’li belediyeler i? yapmas?n diye kredileri onaylam?yorlar. Geçen y?l may?s ay?nda yapt?klar? düzenlemeyle ‘vergi ve Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) borcu olanlar?n kredileri onaylanmamas?na karar verdiler. Ama bizim ?u anda bekledi?imiz kredilerin hepsi iki y?ld?r bekledi?imiz krediler.
Dolay?s?yla bu kanun, yönetmelikleri ç?kar?lmadan önce kredilerimizi onaylamad?lar. O zaman böyle bir gerekçe de, böyle bir aç?klama da yoktu. Sonradan k?l?f uydurdular. Zaten onaylamaya niyetleri yoktu. Sonradan buna bir gerekçe gösterdiler.
HALKIMIZ, BUNUN FARKINDA OLSUN
Biz bu ?artlarda kendi ya??m?zla kavrulmak zorunda kal?yoruz. Kendi bütçemizle yapabildi?imizin en iyisini yapmaya çal???yoruz. Oluyor da. ?zmir’de, Dikili’de, Alia?a ?akran’da çok önemli ihtiyaç olan ar?tma tesisi ve kanalizasyon ?ebekesi imalat? vard?.
Bunlar için Uluslararas? Kalk?nma Bankalar? kredileri vermeye haz?rd?. Bizimle ön anla?malar yapt?lar. Ama ne kadar u?ra?t?ysak da bunlar? onaylatamad?k. Kredi al?nmas?n? engelliyorlar ama bu i?lerin yap?lmas? gerekiyor. O yüzden kendi bütçemizle yapmaya karar verdik ve ihalelerini gerçekle?tirdik, yap?m?na ba?lad?k. Yani mecburuz, bu hizmetler yap?lacak. Ama ne olurdu böylesine önemli bir olanak, f?rsat varken bunlar? kullanmam?za izin verselerdi? Maalesef bize vermediler. Halk?m?z?n da bu durumun fark?nda olmas?n? istiyoruz.”
HER KES?M, BASKI KURMU? DURUMDA
Ba?kan Cemil Tugay çok dolu. Bunlar? anlat?rken bile nas?l bir bask? içinde oldu?unu da ortaya koyuyor. Ba?kana, “Peki buna göre siz nas?l bir politika üreteceksiniz, neler yapacaks?n?z?” diye sordum. Yan?t? ?öyle oldu:
“Uzun süredir iktidar, her kesimin üzerine bask? kurmu? durumda. Kar??s?nda yenilikçi, reformist anlay??a sahip bir siyaset üretmek için çal???yoruz. Önümüzdeki iktidar de?i?iminden sonraki süreç, Türkiye’de Kamu Reformu ba?ta olmak üzere pek çok reformu içerecek. Biz, art?k yepyeni bir Türkiye anlay???ndan bahsetmeliyiz. ?effaf olmayan ve denetlenemeyen harcama alanlar? olmamal?.
B?R FELAKET, ÇÖKÜ? YA?ANILIYOR
Yarg? ba?ta olmak üzere, ülkenin bütün o dinamikleri ba??ms?z çal??mal?. Gerçek anlamda ?effaf bir devlet yönetimi ve o ?effafl??? denetleyen bir hukuk sistemine dönmeliyiz. E?itimde bir felaket ya?an?yor, çökü? ya?an?yor. Üniversitelerimizin çok kötü durumda oldu?unu fark etmek laz?m. Rektör ve üst düzey yönetici atamalar?nda siyaset gözetilemez. Türkiye’nin çok önemli üniversitelerinde yap?lan siyasi atamalar, üniversiteleri nitelik aç?s?ndan çok a?a?? çekti.
O yüzden bizim anaokulundan, ilkokuldan, üniversiteye kadar olan bütün e?itim kademelerinde, Türkiye’de ya?anan bu çöküntüyü görmeliyiz, alg?lamal?y?z. Çünkü bir ülkenin e?itim sistemi bozulduysa, o ülkenin gelece?ine dair bir umut besleyemezsiniz. Reformist bir yakla??ma ihtiyac?m?z var.
EN ?Y? REFORMLARI CHP YAPAR
Bir doktor olarak sa?l?k sisteminde de çok kötü ?eyler ya?and???n? bizzat görüyorum. ?ehir hastanelerinde, hastaneyi yapt?rma ve daha sonra 25 y?l kira ödeme sistemi, ülkeyi 25 y?l borçland?ran bir sistem. Araziyi devlet veriyor, üzerine hastaneyi bir ?irket kuruyor. O ?irkete 25 y?l kira ödüyoruz. Asl?nda 2,5-3 y?ll?k kira bedeliyle bu hastaneyi yapmaya yetiyor. 20 y?ldan uzun süre bo?u bo?una ödeme yap?yoruz. Yani devletin hastane yapacak gücü mutlaka var, bunun için borçlanmaya gerek yok.
??in özü ?u: ?ehir hastanelerine i? verdikleri insanlar 25 y?l kiran?n yan?nda yemek, güvenlik, otopark, temizlik ve laboratuvarlar?n?n i?letmesini de al?yor, uzun süre onlarda kal?yor. Burada korkunç bir para kayb? var. ?ehir hastanelerini yapt?rd?klar? insanlara yurt d???ndan kredi sa?lan?yor. O krediye devlet kefil oluyor. Bu inan?lmaz bir ?ey. Devletin kasas?ndan gidiyor bu paralar.
BA?KANLAR NE YAPSIN?
Bu arada Maliye Bakan? ilave vergilerle ekonomiyi düzeltmeye çal???yor, vergi bask?s? olu?turuyor. Bizim o yüzden vergi reformuna da, e?itim, hukuk sa?l?k, hukuk kamu reformlar?na da ihtiyac?m?z var. Ülkemiz ancak böyle düzelir.
CHP, bu reformlar? hayata geçirecek. Yenilikçilik, devrimcilik, reformculuk Cumhuriyet Halk Partisi’nin geneti?inde var. O yüzden bunu bizim partimizden daha iyi kimse yapamaz.”
CHP’li ba?kanlar? i? yapamaz hale getirmek için sürekli “Geliyorlar ha, s?ra sizdeymi?, çok gözalt?lar olacakm??” deniliyor. Kredileri onaylanm?yor, bankalardan kredi almalar? engelleniyor. Peki belediye ba?kanlar? ne yapacak? Birlikte ses verecekler, aç?klamalar? benzer olacak. Halkla daha çok iç içe olacak.