Türkü ERB?L/SONKALE?ZM?R- ?zmir Büyük?ehir Belediye Ba?kan? Cemil Tugay, Ege Sanayicileri ve ?? ?nsanlar? Derne?i (ES?AD) ev sahipli?inde ?zQ Giri?imcilik ve ?novasyon Merkezi’nde hayata geçirilen “Su Konferans?”nda ?zmir Büyük?ehir Belediyesi'nin çal??malar?n? aktard??? bir sunum gerçekle?tirdi. ?zmir Büyük?ehir Büyük?ehir'in su krizine kar?? bak?? aç?s?n?n bir aç?l?? konu?mas?ndan ziyade sunumla kamuoyu ile payla??lmas? gerekti?ini belirten Tugay; su kullan?m?, kurakl?k, gri su ve i? birlikleri olmak üzere birçok konuda önemli aç?klamalarda bulundu.
"HAYATIN MERKEZ?NDE DURAN B?R MESELE"
Düzenlenen zirveyi önemli bir bulu?ma olarak gördüklerini belirten Tugay, "Dünyan?n bir suyu var, bütün suyun yüzde 95'i deniz ve okyanuslarda. Yüzde 2 buçu?u tatl? su.. Bunun da büyük ço?unlu?u buzullar. Sadece yüzde 1,2'si yüzey sular?. Kullanabildi?imiz tatl? su kaynaklar? yüzde 1,2. Dünyan?n ço?u yerinde yeralt? rezervleriyle ilgili sa?lam veriler yok. Biz büyük?ehir olarak yeralt? sular?n?n haritaland?r?lmas?n? yap?yoruz. En çok korunmas? gereken suyun yeralt? rezervleri oldu?u aç?k. K?s?kl? bir kaynak oldu?u ve yüzde 1,2'lik suya 8 milyon insan?n ve her türlü canl?n?n muhtaç oldu?unu akl?m?za oturtmam?z laz?m. Döngüde iklim krizinden kaynakl? bir bozulma var. ?klim krizinin de sebebi biz insanlar... Bizim kurdu?umuz sanayi, hayvanc?l?k... Suyu kirletiyoruz, temizi al?p kirli ç?kar?yoruz. Hem iklim krizinden hem de kullan?mlardan dolay? suyun yava? yava? yok oldu?u, kaynak olarak yetersiz hale geldi?i çok aç?k. Genel çerçeveden bahsedersek; tasarruf edece?iz, denizden su ar?taca??z, sonra? Yap?lan ?eyler bir noktadan sonra yetersiz hale gelecek. Bizi bu noktadan ç?karacak ?ey yine insano?lunun akl? ve bilimle ula?aca?? ?eyler. Bu hayat?n merkezinde duran bir mesele. Bu zemini haz?rlad?klar? için ES?AD'a te?ekkür ediyorum" ifadelerini kulland?.
"SUYUN STRATEJ?K B?Ç?MDE YÖNET?LMES? GEREKN HAVZALAR"
Bugün dünya nüfusunun yakla??k yar?s?n?n ciddi bir kurakl?k ya?ad???n? vurgulayan Tugay, ?öyle konu?tu:
"Bu, art?k istisnai bir durum de?il; küresel ölçekte yayg?nla?an bir gerçeklik. Küresel s?cakl?k art??? 2 dereceye ula?t???nda 800 milyon ile 3 milyar insan?n, 4 derece senaryosunda ise yakla??k 4 milyar insan?n su k?tl???yla kar?? kar??ya kalaca?? öngörülüyor. Bu tablo bize ?unu söylüyor: Su, yaln?zca do?al bir kaynak de?il; ekonomik istikrar?n, toplumsal iyi olma halinin ve kentlerin dayan?kl?l???n?n temelidir. Ancak bu tablo, her yerde ayn? a??rl?kta ya?anm?yor. Ki?i ba??na dü?en y?ll?k yenilenebilir su miktar? 1700 metreküpün alt?na dü?tü?ünde su stresinden söz ediyoruz. 500 metreküpün alt? ise mutlak su stresi demek. 2015 y?l?nda bu mutlak su stresi alt?nda ya?ayan ülke say?s? 25’ti; 2050’de bu say?n?n 45’e ç?kmas? bekleniyor. Türkiye de bu risk ku?a??n?n içinde yer al?yor. Bu nedenle su, kentlerin güvenli?i ve gelece?iyle do?rudan ilgilidir. Bugün suyu yönetemeyen kentler, yar?n kriz yönetmek zorunda kalacakt?r."
"SU DÖNGÜSÜ BOZULUYOR"
Akdeniz Havzas?'n?n a??r bir tablo ya?ad???n? belirten Tugay ?öyle devam etti:
"Akdeniz kentleri için iklim krizi art?k yava? ilerleyen bir çevre sorunu de?il. Su döngüsü bozuluyor, kurakl?klar uzuyor, ya??? rejimleri de?i?iyor. Bugün Akdeniz Havzas?’nda ya?ayan her 10 ki?iden 4’ü su stresi alt?nda ya?am?n? sürdürüyor. Bu da bize ?unu gösteriyor: Suyu yönetemeyen kentler, yaln?zca çevresel de?il; ekonomik ve sosyal krizlerle de kar?? kar??ya kal?yor. Üstelik iklim krizi sadece suyun azalmas?yla s?n?rl? de?il. felaketi, bunun en ac? örneklerinden biri oldu. Bu tür olaylar art?k “ola?anüstü” de?il; yeni normalin bir parças?. ?zmir’de de biz, sel riskine kar?? altyap? yat?r?mlar?yla bu yeni iklim gerçekli?ine uyum sa?lamaya çal???yoruz. Kordon hatt? boyunca yapt???m?z ta?k?n koruma bariyerleri geçti?imiz günlerde ya?ad???m?z ya??? ve f?rt?nan?n bir felakete dönü?mesini önledi. ??in gerçe?i, iklim krizi, ayn? anda hem su k?tl??? hem de afet riski demek. Dirençli kentleri yaratan yerel politikalar art?k bir seçenek de?il, zorunluluktur. Peki Türkiye’de genel durum nas?l? Türkiye’de su meselesi art?k tek bir kentin ya da idari s?n?r?n sorunu de?ildir; havza ölçe?inde derinle?en, bölgesel bir yöneti?im krizine dönü?mü?tür Bugün Türkiye’de su potansiyeli bak?m?ndan kesin k?tl?k ya?ayan 5 havza bulunuyor: Marmara, Gediz, Küçük Menderes, Akarçay ve Burdur havzalar?. Özellikle Gediz ve Küçük Menderes, ?zmir’i do?rudan ilgilendiren ve suyun stratejik biçimde yönetilmesi gereken havzalard?r. Bu potansiyeli zorlayan en önemli unsur ise artan taleptir."
"SUYUMUZA SAH?P ÇIKACA?IZ"
?zmir’de Türkiye’ye oranla göre dü?ük olmakla birlikte tar?m?n en büyük su tüketicisi oldu?unu aç?klayan Tugay, "Sanayide ise Türkiye ortalamas?n?n üzerinde bir su tüketimine sahibiz. Bu tablo bize ?unu söylüyor: Su krizi, bireysel al??kanl?klarla de?il; tar?m, sanayi ve kent politikalar?n?n birlikte ele al?nd??? bütüncül bir dönü?ümle yönetilebilir. Tar?m ve Sanayi’nin tablolar?nda biraz derinle?ti?imizde ilginç sonuçlar ortaya ç?k?yor. Yem bitkileri, tah?llar, endüstri bitkiler, ya? bitkileri... Suyu en fazla tüketen tar?msal ürünler. Burada g?da için zorunluluk halinden çok daha dramatik bir durum ya?an?yor. Önemli bir tezatl?kla kar?? kar??yay?z. En yüksek su ayak izine sahip ürünler, ayn? zamanda kamu destekleriyle en çok te?vik edilen ürünler aras?nda yer al?yor. Yani bir yandan su k?tl???ndan söz ederken, di?er yandan suyu en çok tüketen üretim desenini desteklemeye devam ediyoruz. Bu nedenle mesele, tar?m? desteklemekten vazgeçmek de?il; hangi ürünü, hangi havzada, hangi suyla destekledi?imizi yeniden dü?ünmektir. Geçti?imiz günlerde ?zmir’deki Sulama Kooperatiflerimizle bir araya geldik, sorunlar?m?z? birlikte de?erlendirdik. ?zmir Büyük?ehir olarak üreticimizin her zaman yan?nda olarak su sorununa da birlikte çözüm üretece?iz; ürün deseninden, üretime, lojistikten, depolamaya suyumuza sahip ç?kaca??m?z te?viklerimizi sürdürece?iz" diye konu?tu.
"?ZM?R KAYIP KAÇAKTA BE??NC? ?EH?R"
Sanayide de bir dönü?üme ihtiyaç oldu?unu belirten Tugay, "Sanayi ayn? zamanda ekonominin omurgas?n? olu?turuyor. Çözüm, sanayiyi durdurmak de?il; sanayide suyu ak?ll?ca, verimli ve kapal? döngülerle yönetmek. Evsel kullan?m ise önemli bir potansiyel bar?nd?r?yor. Evsel at?k sular?n yüzde 50–80’i gri sudur. Bu sular?n geri kazan?m?yla, binalarda ?ebeke suyu tüketimini yüzde 40 ila yüzde 50 aras?nda azaltmak mümkündür. ?çilebilir nitelikteki suyu her alanda kullanmaya devam etmek, su stresi ya?ayan kentler için sürdürülebilir de?ildir. Verimlili?imizi art?rmam?z gerekiyor. Mevcut suyumuza sahip ç?kmal? ve iyi korumal?y?z. ?ZBB olarak 2024-2025 döneminde kay?p-kaçak oran?m?z? dü?ürmek için altyap? yat?r?mlar?na odakland?k. 1 y?lda 5.6 milyon m2 suyumuzu kaybetmemi? olduk. ?zmir kay?p-kaçak oran?nda Türkiye’nin en iyi 5. ?ehri. Bu konuda kendimizi geli?tirmeye, i?letme verimlili?imizi art?rmaya devam etmeliyiz. Burada san?yorum en kritik ve toplumsal husus ise tasarruf" aç?klamalar?nda bulundu.
"GR? SU KOORD?NASYON EK?B? KURDUK"
Tasarrufun 'suyu ak?ll?ca yönetmek' oldu?unu belirten Tugay, ?zmir Büyük?ehir Belediyesi olarak bu alanda somut ad?mlar atmaya ba?lad?klar?n? duyurdu. Tugay konuyla ilgili ?u ifadeleri kulland?:
"Kendi tesislerimizde ve belediyemize ait binalarda h?zl? bir gri su dönü?ümü için çal??malar yürütüyoruz. Lavabo ve du?lardan gelen sular?n sterilize edilerek yeniden kullan?lmas?n? sa?layacak sistemleri devreye alaca??z. Önümüzdeki dönemde, büyük ölçekli binalar?m?z?n önemli bir bölümünde bu dönü?ümü hayata geçirece?iz. Gri suyun yeniden kullan?m?yla, binalarda ?ebeke suyu tüketimini yüzde 30 ila 50 aras?nda azaltmak mümkün. Burada bir ba?lang?ç yap?yoruz. ?zmir Büyük?ehir Belediyesi çat?s? alt?nda Gri Su Koordinasyon Ekibi kurduk ve bu deneyimin kent geneline yay?lmas? için payda?larla i?birli?i sürecini de ba?latt?k. Bu, yaln?zca bir teknik çözüm de?il; yeni bir su kültürü in?as?. Bu kültürün ?ehrimizde yayg?nla?mas? için çal??aca??z."
"?ZM?R BÜYÜK?EH?R BELED?YES? SU KURULU'NU KURDUK"
Su krizine kar?? çözümün i? birlikleri üzerinden kurulaca??n? belirten Tugay, "Bunun için ?zmir’de, suya dair kararlar?n ortak ak?lla ve bilime dayal? al?nmas?n? sa?lamak üzere ?zmir Büyük?ehir Belediyesi Su Kurulu’nu kurduk. Su Kurulu; il genelinde su kaynaklar?n?n mevcut durumunu birlikte de?erlendiren ve öneriler geli?tiren bir yap?. Özellikle üniversitelerden uzman bilim insanlar?n?n kurula dahil olmas? ve yenilikçi katk?lar? yolumuzu ayd?nlat?yor. Böylece ?zmir’de su yönetimi bilimsel temelli, ?effaf ve ortak akla dayal? bir zemine oturuyor. Su yönetiminde i?birli?inin aç?k bir yasal zorunlulu?u da söz konusudur. Türkiye’de su altyap?s?na ili?kin görev payla??m? nettir: DS? barajlar? yapar, belediyeler suyu da??t?r. 1053 say?l? Kanun bu görev payla??m?n? net biçimde tan?mlar; büyük yat?r?mlar DS? taraf?ndan yap?l?r, yerel yönetimler protokollerle sürece dahil olur. Anayasa da merkezi idare ile yerel yönetimler aras?ndaki bu dengeyi aç?kça korur. Planlamay?, tasarrufu ve gelece?i birlikte tasarlay?p birlikte kurmal?y?z" dedi.
"KANUN GÖREV PAYLA?IMINI TAMINLAR"
?zmir'in ihtiyac? olan barajlar hakk?nda konu?an Tugay, "Tahtal? baraj? su toplamaya haz?r ama su yok, di?er barajlar var ancak bunlar?n dü?ünülmesi gerekiyor. ?zmir'in acilen ihtiyac? olan barajlar?n yap?lmas?n? bekliyoruz. DS? ?zmir'in su sorunlar?n? bilmeli ve birlikte çal??mal?y?z. Su yönetiminde i?birli?inin aç?k bir yasal zorunlulu?u da söz konusudur. Türkiye’de su altyap?s?na ili?kin görev payla??m? nettir: DS? barajlar? yapar, belediyeler suyu da??t?r. 1053 say?l? Kanun bu görev payla??m?n? net biçimde tan?mlar; büyük yat?r?mlar DS? taraf?ndan yap?l?r, yerel yönetimler protokollerle sürece dahil olur. Anayasa da merkezi idare ile yerel yönetimler aras?ndaki bu dengeyi aç?kça korur" ifadelerini kulland?.
"SU MESELES? HEP?M?Z?N MESELES?"
??birli?i yap?lacak alanlar?n alt?n? çizen Tugay, "Sondaj ve kuyu süreçlerine ili?kin izinlerin h?zland?r?lmas?, ortak yat?r?m protokollerinin geli?tirilmesi, finansal yükün payla??lmas? ve sektörel modernizasyonun birlikte planlanmas?. Tar?m ba?ta olmak üzere tüm sektörlerde, modernizasyonun yönü suyu daha verimli kullanmak ve kay?plar? azaltmak olmal?d?r. Mevcut hukuki çerçeveye uygun biçimde, suyu en kritik ihtiyaçlar için birlikte koruma ve yönetme iradesini ortaya koymal?y?z. Su meselesi art?k hepimizin meselesi. Çünkü su, ne sadece evde kulland???m?z bir kaynak ne de sadece tarlada ya da fabrikada tüketilen bir girdidir. Bugün evlerimizde harcad???m?z her bir damla su, yar?n?n güvenli?iyle do?rudan ba?lant?l?d?r. Suyu s?n?rl? bir kaynak olarak görmek art?k ortak bir sorumluluktur. Sanayide ise su verimlili?i, geri kazan?m ve yeniden kullan?m, çevresel bir hassasiyet olman?n ötesinde, ekonomik sürdürülebilirli?in temel ?art?d?r. Ve biliyoruz ki art?k vah?i sulama ile bu topraklar?n gelece?ini korumak mümkün de?il. Damla ve bas?nçl? sulama gibi yöntemler sadece suyu de?il, verimi ve topra?? da korur. Suya göre ürün deseni, iklime göre tar?m anlay??? art?k kaç?n?lmazd?r" diye konu?tu.
"ERTELENEMEZ B?R ZORUNLULUK"
Bu süreçte yerel yönetimlere ve kamu kurulu?lar?na fazlaca sorumluluk dü?tü?ünü belirten Tugay, "DS? ba?ta olmak üzere tüm ilgili kurumlar?n görevi; suyu sadece tahsis eden de?il, havza ölçe?inde yöneten, riskleri önceden gören ve veriye dayal? karar alan bir yakla??m? birlikte hayata geçirmektir. Valili?imizin koordinasyonunda; kurumlar aras? veri payla??m?n?n güçlendirilmesi, planlar?n sahada kar??l?k bulmas? ve risklere kar?? ortak hareket edilmesi art?k ertelenemez bir zorunluluktur. Bizim beklentimiz aç?k: Ayn? suyu payla?anlar?n, ayn? gelecek için birlikte çal??mas?. ?zmir dünyan?n en güzel ?ehri, insanlar? dünyan?n en güzel insanlar?. ?nan?yor ve biliyorum ki ?zmir ba?ta su olmak üzere küresel iklim krizinin olumsuz etkilerini çok çal??arak ve dayan??mayla ortadan kald?racakt?r" aç?klamalar?nda bulundu.