?zmir Büyük?ehir Belediyesi’ne ba?l? ?zmir Planlama Ajans? (?ZPA), son y?llarda h?zla artan turizm bask?s?n?n tarihi dokuda neden oldu?u tahribata kar?? Alaçat? için kapsaml? bir koruma çal??mas? haz?rlad?. ?ZPA ve Çe?me Vizyon Ofisi i? birli?iyle haz?rlanan “Alaçat? Kentsel Sit Alan? Tasar?m Rehberi” ile bölgede tarihi silüeti bozan tabela, tente, cephe ve görsel müdahalelerin ortak bir tasar?m diliyle yeniden düzenlenmesi hedefleniyor. Alaçat?’n?n ta? mimarisi, dar sokaklar?, cumbal? yap?lar? ve kendine özgü kent esteti?ini korumay? amaçlayan rehber, koruma-kullanma dengesi çerçevesinde haz?rland?. Özellikle yaz aylar?nda milyonlarca ziyaretçiyi a??rlayan bölgede artan ticari kullan?m?n yaratt??? düzensiz görüntünün önüne geçilmesi hedefleniyor.
Uçar: Uygulamaya dönük bir referans
Kentsel Tasar?m Rehberi’ni olu?turmalar?n?n amac?n?n tek tip bir görüntü olu?turmak olmad???n?n alt?n? önemle çizen ?ZPA Genel Müdürü Aykut Uçar, “As?l amac?m?z, Alaçat?’n?n kendi karakterini güçlendirmek. Tarihi çevreyle uyumsuz rastlant?sal uygulamalar zamanla bütüncül kent esteti?ini zedeliyor. Biz öncelikle bölgeyi tarihi çevreyle uyumsuz uygulamalar?n kald?r?lmas?yla ar?nd?rmay?, mevcut iyi örnekleri korumay? ve ahengi güçlendirecek yeni uygulama örnekleriyle zenginle?tirmeyi hedefliyoruz. Haz?rlad???m?z rehber; esnaf?, kullan?c?y? ve yerel yönetimi ortak bir anlay??ta bulu?turan, uygulamaya dönük bir referans niteli?i ta??yor” dedi.
Koçdemir: Alaçat?’n?n kimli?ini korumak için yola ç?kt?k
Yüksek ?ehir planc?s?, ?zmir Büyük?ehir Belediyesi ve Çe?me Belediyesi Meclis Üyesi Esra Koçdemir çal??man?n yaln?zca estetik bir düzenleme olmad???n?, Alaçat?’n?n kültürel kimli?ini korumay? amaçlayan uzun vadeli bir vizyonun parças? oldu?unu söyledi. Koçdemir, “Çe?me art?k deniz, güne? ve gece hayat?yla öne ç?kan çok güçlü bir turizm merkezi. Ancak çok daha önemli kimlik ögelerimiz var. Zaman içerisinde a??r? turizm bask?s?yla bu de?erlerin y?prand???n? görüyoruz. Biz de kimli?imizi gelecek nesillere aktarmak amac?yla böyle bir çal??ma yapma gere?i duyduk. Fiziksel çevre ve sosyoekonomik yap? birbirini kar??l?kl? etkileyen iki unsur. Fiziksel müdahaleler toplumsal yap?y? etkiliyor, toplumsal de?i?im de fiziksel çevreyi dönü?türüyor. Biz burada Alaçat?’n?n mimari miras?n? ve kent dokusunu koruyarak asl?nda bölgenin sosyoekonomik yap?s?n? da güçlendirmeyi hedefledik. Alaçat? Köyiçi bölgesi bir kentsel sit alan?. Buradaki tüm müdahaleler An?tlar Kurulu ve KUDEB denetiminde yap?l?yor ancak buna ra?men kent dokusunun günbegün de?i?ti?ini, ç?kmalar ve farkl? eklentilerle deforme oldu?unu görüyoruz. Bizim öncelikli hedefimiz, her y?l çok yo?un turist a??rlayan bu tarihi dokuyu korumak” dedi.
“Cephe sizin, sokak hepimizin”
Çal??man?n yaln?zca rehber haz?rlamakla s?n?rl? kalmad???n? belirten Koçdemir, sürecin sahada do?rudan esnaf ve vatanda?larla birlikte yürütüldü?ünü anlatt?. Alaçat?’da iki ayr? esnaf bulu?mas? yap?ld???n? söyleyen Koçdemir, rehberin detaylar?n?n teknik toplant?larla i?letmecilere anlat?ld???n?, onlardan sezon ba?lang?c?na kadar cephelerin rehbere uygun hale getirilmesini rica ettiklerini söyledi. Süreçte “Cephe sizin, sokak hepimizin” slogan?n? kulland?klar?n? belirten Koçdemir, bina cephelerinin yaln?zca özel mülk de?il ayn? zamanda kamusal alan?n bir parças? oldu?una dikkat çekti. Bu kapsamda rehbere ayk?r? uygulamalar?n tespit edilerek mülk sahiplerine resmi bilgilendirmelerin yap?lmaya ba?land???n? da aktard?.
Pastel tonlar, ta? renkleri ve Ege mavisi öne ç?kacak
?zmir Planlama Ajans?’n?n kapsaml? bir literatür ve tarihi belge taramas?yla rehberi haz?rlad???n? söyleyen Koçdemir, Alaçat?’n?n geçmi?ten gelen mimari karakterinin modernize edilerek günümüze ta??nd???n? ifade etti. Koçdemir, “Alaçat?’n?n geçmi?ten gelen renk kartelas? yeniden ortaya ç?kar?ld?. Pastel tonlar, ta? renkleri, kiremit ve toprak tonlar? ile Ege’nin mavi ve turkuaz renklerini içeren geni? bir renk skalas? olu?turuldu. Amac?m?z bütün binalar?n ayn? görünmesi de?il; i?letmelerin kendi kimliklerini korurken Alaçat?’n?n bütüncül esteti?ine uyum sa?lamas?” dedi. Tente, aplik, ?emsiye ve tabela tasar?mlar?nda da tarihi referanslar?n esas al?nd???n? söyleyen Koçdemir, “Bina cephelerinin yaln?zca bir reklam yüzeyi olarak kullan?lmas?n? istemiyoruz. Tabelalar?n cephe geni?li?inin yüzde 25’ini geçmeyecek ?ekilde planland???, yüksekliklerinin s?n?rland??? ve malzeme seçimlerinin rehberde tan?mland??? yeni bir sistem olu?turduk. Ayr?ca i?letmeler için örnek uygulama setleri haz?rlad?k. Böylece hangi tabela, tente ve ayd?nlatman?n birbiriyle uyumlu kullan?labilece?ine dair esnafa yol gösteriyoruz” ifadelerini kulland?.
“Ortak estetik Alaçat?’y? daha güçlü gösterecek”
Alaçat?’da i?letmesini rehbere uygun ?ekilde haz?rlayan Samed Özen de sürecin i?letmeler aç?s?ndan yol gösterici oldu?unu söyledi. Rehber sayesinde tasar?m sürecinin daha sistemli ilerledi?ini belirten Özen, “Kent tasar?m rehberini inceleyerek en ba?ta neleri yapabilece?imizi gördük. Renk paletleri, tenteler ve mekan?n genel tasar?m?n? buna göre belirledik. Sabit olan ?eyleri bildi?imiz için tasar?m sürecimiz daha kolay ilerledi diyebilirim. Ayn? zamanda bu durum bizi daha yarat?c? dü?ünmeye de yönlendirdi. ?nsanlar?n sokakta gezerken, foto?raf çekerken ya da d??ar?dan bakarken verdi?i tepkiler çok olumlu. Bizim de içimize sindi. Di?er i?letmeler de bu renkleri ve tasar?m anlay???n? kullanmaya ba?larsa Alaçat? daha düzenli, daha bütüncül ve daha estetik görünebilir. Bu da hem mahalleye hem i?letmelere katk? sa?lar” diye konu?tu.
Tabeladan klimaya kadar her detay planland?
Haz?rlanan rehber kapsam?nda Alaçat? Kentsel Sit Alan? içerisindeki yap? cepheleri ve kamusal alan ili?kisi bütüncül bir anlay??la ele al?nd?. Tente ve sundurmalar, tabelalar, ayd?nlatma elemanlar?, klima ve teknik tesisat kutular? gibi yap?lar?n d?? görünümünü etkileyen unsurlar için tasar?m önerileri geli?tirildi. Ayn? zamanda cephe düzenlemeleri, renk seçimleri, malzeme kullan?mlar? ve bitkisel peyzaj uygulamalar? da Alaçat?’n?n özgün mimari karakterine uygun ?ekilde yeniden de?erlendirildi. Rehberin temel hedeflerinden biri de Alaçat?’da y?llar içerisinde olu?an estetik bütünlü?ü korumak. Özellikle farkl? i?letmeler taraf?ndan yap?lan kontrolsüz uygulamalar?n yaratt??? görüntü karma?as?n?n önüne geçilmesi amaçlan?yor.