?çi?leri Bakanl??? Afet ve Acil Durum Yönetimi Ba?kanl??? (AFAD) koordinasyonunda, Avrupa Birli?i (AB) taraf?ndan finanse edilen ve Dünya Bankas? taraf?ndan yönetilen TAFF Teknik Destek Program? kapsam?nda yürütülen ‘Dirençli ?zmir: Afet Risklerinin Azalt?m? ?çin Stratejik ve Kapsay?c? Bir Yakla??m Projesi’nin aç?l?? program? ?zmir'de bir otelde gerçekle?tirildi. Aç?l??a ?zmir Valisi Süleyman Elban, AFAD Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürü Prof. Dr. Orhan Tatar, ?zmir AFAD ?l Müdürü Nazif Ekinci, Dünya Bankas? Ülke Yönetim Ofisi Yetkilisi Korhan Yazgan, akademisyenler, oda ve STK temsilcileri kat?ld?.
'B?R B?NA B?LE ÖNEML?'
?zmir Valisi Süleyman Elban, depremlerle ilgili fark?ndal???n çok yüksek oldu?unu söyleyerek, “Bu i?i biz yapaca??z, birileri yapmayacak. AFAD ba?kanl???, Dünya Bankas? ya da Avrupa Birli?i uygulad??? bu proje ile ?ehrimizi dönü?türmeyecekler, dönü?türemezler. ?ehrimizi biz dönü?türece?iz. Onlar bize do?ru bilgi verecekler, do?ru tespit yapacaklar, sahada do?ru ara?t?rmalar yapacaklar ama bunu biz yapaca??z. Projenin sonuçlar?n? beklemeyece?iz. Bir an evvel hareket edip, eylem içinde olmak zorunday?z. Büyük i?lere girmek zorunda de?iliz, bina bazl? dönü?üme de h?z vermek zorunday?z. Bunun için vatanda?lar?m?z ve müteahhitleri de birkaç y?l ruhsatla ilgili bekletmemek durumunday?z. Bir bina bile önemli. Kamu binalar?m?z? da çok h?zl? kontrol etmek zorunday?z. Birilerinin bize hat?rlatmas?n? beklemeden kamu taraf?ndan vatanda? olarak afetlerle ilgili direnci geli?tirecek her türlü çal??may? ba?latmak zorunday?z" ifadelerini kulland?.
‘HER TÜRLÜ HAZIRLI?I YAPMAK ZORUNDAYIZ’
“Ne kadar erken davran?rsak ve ne kadar yol al?rsak o bizim için kar" diyen Vali Elban, “Bu konuda art?k her alanda h?zl? hareket etme mecburiyetimiz var. Çünkü ?ehrimizin özelli?i gere?i deprem oluyor, orman yang?nlar? ?ehrin içine kadar giriyor, iklim krizinden dolay? sel ve su bask?nlar? oluyor. Afetlerle ilgili her türlü haz?rl??? yapmak ve tedbir almak zorunday?z. Ama hemen, h?zl?ca, bunu yaparken de kaynaklar? da verimli kullanarak, sa?lam binalar? da kolaya kaç?p heba etmeden yolumuza devam etmeliyiz. Sismik Riskin Azalt?lmas? ve Acil Durum Haz?rl?k Projesi (?SMEP) gibi ?ZMEP yürürlü?e girerse projeden sonra ?ehirdeki dönü?üm aç?s?ndan çok önemli. Kamu binalar? dirençli olursa afet sonras? yürüttü?ümüz çal??malarda çok ciddi bir avantaj?m?z oluyor. Her ?eyden önce de kamuda sa?lam binaya ihtiyaç var" dedi.
‘?ZM?R ÇOK KIRILGAN B?R YAPIYA SAH?P’
AFAD Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürü Prof. Dr. Orhan Tatar ise “?stanbul'da ba?ar?yla yürütülen ve çok uzun zamandan beri kentsel dirençli?in art???na çok ciddi katk? sa?layan, ?stanbul’da ?SMEP'e benzer bir projenin ?zmir’de yap?labilirli?ini sa?layacak altyap?y? kurma amac? ta??yan bir proje. ?SMEP projesi ile 1536 tane binam?z güçlendirilmi?, y?k?l?p in?a edilmi?. Bunlar?n içerisinde çok say?da okul, hastane, yurt, kamu binas? var. Projenin çok daha önemli ayaklar?ndan bir tanesi de fark?ndal?k. ?zmir ülkemizin göz bebe?i. Dünyan?n en güzel co?rafyalar?ndan bir tanesinde ya?am standartlar? çok yüksek ama di?er yandan da çok k?r?lgan bir yap?ya sahip. Çok say?da göç al?yor. Göç alan kentlerde de do?al olarak afetlere kar?? maruziyet art?yor. Göç beraberinde birtak?m farkl? sorunlar? da getiriyor. Kentte altyap?, üstyap?, yap? stoku iyi de?ilse ciddi sorunlarla kar?? kar??ya kal?yorsunuz. ?zmir’de Saat Kulesi’nden 2-3 kilometre içeriye ya da d??a do?ru gitti?inizde bir anda bamba?ka binalarla kar??la??yorsunuz. Evler yap?lm??, sonra bulabildi?imiz yerlere yollar? in?a etmi?iz. Bir an önce iyile?tirilmesi öncelikli alanlardan bir tanesi olmu?tur. Bununla e? zamanl? olarak gitmesi gereken önemli bir çal??ma fark?ndal?k. Çünkü fark?nda olmadan, riskleri ortaya koyamadan ad?m atma refleksini gösteremeyiz” diye konu?tu.
‘D?R? FAY SAYISI 600’E ÇIKACAK’
Prof. Dr. Tatar, 6 ?ubat depremlerinde 40 bine yak?n binan?n tamamen y?k?ld???n?, bu binalar?n yüzde 80’inin 2000 öncesi in?a edildi?ini söyleyerek, “?zmir'de, Manisa'da, Ayd?n'da binalar? çok h?zl? bir ?ekilde dönü?türmek gerekiyor. 6 ?ubat'tan sonra ald???m?z dersler ?????nda kurgulanan Türkiye Afet Sonras? ?yile?tirme Plan? risk yönetimindeki kilometre ta?lar?n? olu?turuyor" dedi.
Türkiye Diri Faylar?n?n Paleosismolojik Özelliklerinin Belirlenmesi Ara?t?rma Platformu’nun Türkiye’deki 132 fay?n eski deprem tarihi ara?t?rd???n? söyleyen Prof. Dr. Tatar, “Bu y?l?n sonunda Türkiye paleosismolojik veri taban? hayata geçmi? olacak. Türkiye'de ?u anda 485 tane fay var. Sadece ?zmir'de 17 tane karada bildi?imiz fay?n oldu?unu görüyoruz. Diri fay haritas? mart ay?ndaki lansmanla güncellenerek 600 civar?na ç?kacak. Bazen 'Deprem olmu? ama fay yok diye' yorumlar yap?l?yor asl?nda fay var, fay?n oldu?u yerde deprem olmu?. 6 ?ubat depremlerinin bina hasar tespiti bizim için çok büyük bir veri taban? oldu. De?erlendirmelerde ?unu gördük; TOK?'nin yapt??? konutlar y?k?lmad?. Biz bir yandan bina deprem yönetmeli?ini güncellerken bir yandan da sahada in?aatlar devam ediyor. Bunlar? en az?ndan güvenceye almak ad?na çok yak?n bir zamanda bir tebli? yay?mlayarak 5 tane çok kolay uygulanabilir maddeyi hayata geçirmek istiyoruz. ?çindeki en önemli ba?l?klardan bir tanesi binalar?m?zda bina oturma alan?n?n belli bir oran?na kadar perde duvar kullan?m?n? zorunlu hale getiriyoruz. Perde duvar kulland???m?zda binalar?m?z yüzde 99’luk bir hassasiyetle y?k?lmayacak" aç?klamalar?nda bulundu.
‘AFETLER? ÖNLEMEK VEYA ZARARI EN AZA ?ND?RMEK’
?zmir AFAD ?l Müdürü Nazif Ekinci ise ?zmir’de bir yandan mevcut kötü yap? stokunu h?zla iyile?tirirken, di?er yandan imara yeni aç?lan alanlardaki düzenlemelerde gerek bina ve gerekse altyap? anlam?nda geçmi?teki hatalara dü?meden do?ru planlamalar yapman?n ya?ayan nesiller olarak gelecek nesillere kar?? sorumluluk oldu?unu söyledi. ?zmir için haz?rlanan ?l Risk Azaltma Plan? ile 2025 y?l?nda 88 eylemi yüzde 100 gerçekle?tirdiklerini belirten Ekinci, “Bu eylemlerden 22’si deprem, 3’ü heyelan, kaya dü?mesi, ç?? gibi kütle hareketleri, 8’i ta?k?n ve sel, 20’si yang?n, 2’si bula??c? hastal?klar, 8’i iklim de?i?ikli?i kaynakl? afetler, 25’i ise tüm afetlere ili?kin eylemlerdir. 2026 y?l?nda ise haz?rlayarak yürürlü?e koydu?umuz ?l Risk Azaltma Plan?'nda 1 amaç, 21 hedef ve 168 eylem bulunmaktad?r. Yeni haz?rlanan planda 85 adet yeni eylem bulunmaktad?r. Yeni eylemlerden 12’si risk analizi, 29’u fark?ndal?k çal??malar?, 40’? yap?sal eylemler, 4 adedi ise Islah çal??malar?ndan olu?maktad?r. As?l olan risk odakl? bir yakla??mla afetleri önlemek veya önlenemiyorsa da zararlar?n? en aza indirmektir" ifadelerini kulland?.
‘DÜNYA BANKASI ?ZM?R’DE ÇE??TL? PROJELER? F?NANSE ED?YOR’
Dünya Bankas? Ülke Yönetim Ofisi yetkilisi Korhan Yazgan ise “Türkiye'de yürüttü?ümüz faaliyetler içerisinde afetlere kar?? haz?rl?kl? olma ve afetlerden sonra iyile?tirme özel önem verdi?imiz konular aras?nda yer almaktad?r. Dünya Bankas? olarak ?zmir’de farkl? sektörlerde ve ölçeklerde çe?itli projeleri finanse ediyoruz. Dirençli ?zmir Projesi ?zmir’de afet risklerini azaltmaya yönelik öncelikli yat?r?mlar?n belirlenmesine ve afetlere müdahale kapasitesinin güçlendirilmesine odaklanmaktad?r. Proje Avrupa Birli?i hibesi ile finanse edilmekte olup, teknik ve mali uygulamas? küresel afet risklerinin azalt?lmas? ve iyile?tirilmesi mekanizmas? arac?l???yla Dünya Bankas? taraf?ndan yürütülmektedir" dedi.
AFAD Proje Yönetim Ofisi temsilcisi Derya Yalç?n da projenin ad?mlar?n? 2 y?l önce att?klar?n? söyledi. Proje için ?zmir’i seçme nedenlerini anlatan Yalç?n, 30 Ekim depreminden sonra ?zmir’deki yap? stokunun ne kadar k?r?lgan oldu?unu, bu alanda acilen çal??ma ba?lat?lmas? gerekti?inin bir kez daha gözler önüne serdi?ini söyledi. Yalç?n, ?zmir’de tek bir afet tehlikesi olmad???n?, birçok afetin birbirini tetikleyebilece?ini gözlemlediklerini aktard?.
Aç?l?? konu?malar?n?n ard?ndan akademisyenlerin kat?l?m?yla ‘Dirençli ?zmir: Afet Risklerinin Azalt?m? ?çin Stratejik ve Kapsay?c? Bir Yol Haritas? Nas?l Olur?' ba?l?kl? panel düzenlenecek. Etkinli?in ikinci gününde ise proje kapsam?nda Payda? Haritalama ve E?itim ?htiyaç Analizi Çal??tay? düzenlenecek.