Hava s?cakl?klar?n?n artmas?yla birlikte yurt genelinde orman yang?n? riski ço?ald?. Yüksek s?cakl?k, dü?ük nem ve kuvvetli rüzgar ko?ullar?nda büyüyen orman yang?nlar? ekosistemi tehdit ediyor. Toplumun ormanlar?n de?erini bilmedi?ine dikkati çeken Ege Üniversitesi (EÜ) Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Ö?retim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Hüsnü Kay?kç?o?lu, "Orman yaln?zca a?açlar?n bulundu?u bir alan de?il, topra??, suyu, bitkileri, hayvanlar?, mikroorganizmalar? ve atmosferle sürekli etkile?im halinde olan ya?ayan bir ekosistem. Orman, do?an?n sessiz çal??an ya?am destek sistemi. ?klimi, suyu, topra?? ve ya?am? destekleyen çok say?da i?levi her gün yerine getirirler. Bu nedenle bir orman?n gerçek de?erini yaln?zca a?aç say?s?yla ve kaplad??? alanla ölçemeyiz" dedi. Ormanlar?n sundu?u çok say?daki ekosistem hizmetini 4 ba?l?kta özetleyen Prof. Dr. Kay?kç?o?lu, orman?n iklimi düzenledi?ini, suyu yönetti?ini, topra?? korudu?unu ve ya?am? destekledi?ini söyledi.
'2025'TE 3 B?N 224 ORMAN YANGINI KAYDED?LD?'
Orman Genel Müdürlü?ü'nün verilerine göre 2025 y?l?nda Türkiye'de 3 bin 224 orman yang?n? kaydedildi?ini, 81 bin 473 hektarl?k alan?n yand???n? söyleyen Prof. Dr. Kay?kç?o?lu, "1988-2025 döneminde yanan alan bak?m?ndan 2021 y?l?ndan sonraki en a??r y?l 2025. 2024 y?l?nda 3 bin 797 yang?n ya?anm?? ve yakla??k 27 bin 500 hektar alan yanm??. 2025 y?l?nda ise yang?n say?s? yakla??k yüzde 15 azalmas?na ra?men yanan alan yakla??k 3 kat?na ç?km??. Bu 2025'teki bütün yang?nlar?n daha büyük oldu?u anlam?na gelmiyor. Ancak birkaç büyük yang?n?n toplam kayb? ne kadar ciddi biçimde art?rabildi?ini aç?kça gösteriyor. Baz? yang?nlar uygun hava, arazi ve biyokütle ko?ullar?nda h?zla büyüyerek çok geni? alanlara yay?labiliyor. 2020-2025 aras?nda 6 y?lda yanan toplam alan, 1988-2025 dönemindeki bütün alan kayb?n?n yakla??k yar?s?n? olu?turuyor. Yaln?zca 2021 ve 2025 y?llar? ise son 38 y?ldaki toplam yanan alan?n 3'te 1'inden fazlas?na kar??l?k geliyor" dedi.
'BÜYÜK YANGINLARIN EGE VE AKDEN?Z'DE YO?UNLA?MASI TESADÜF DE??L'
Prof. Dr. Kay?kç?o?lu, sözlerini ?öyle sürdürdü: "2025'te en fazla yang?n?n ç?kt??? yer ile en fazla alan?n yand??? yer ayn? de?il. Bu, yang?n riskinin yaln?zca yang?n say?s?yla ölçülemeyece?ini gösteriyor. Yang?n?n ne kadar büyüyece?i; hava s?cakl???, ba??l nem, rüzgar, kurakl?k, arazi e?imi, bitki örtüsü, yan?c? madde miktar? ve müdahale imkanlar? gibi çok say?da faktörün ortak sonucu. Büyük yang?nlar?n Ege ve Akdeniz ku?a??nda yo?unla?mas? tesadüf de?il. Akdeniz iklimi; s?cak ve kurak yazlar?, dü?ük ba??l nemleri, kuruyan bitkisel materyali ve zaman zaman etkili olan kuvvetli rüzgarlar?yla yang?n?n yay?lmas? için elveri?li ko?ullar olu?turur. ?klim de?i?ikli?i ise bu temel ko?ullar? daha da a??rla?t?r?yor. Daha yüksek s?cakl?klar, uzun kurak dönemler, s?cak hava dalgalar? ve bitkisel materyalin nem içeri?inin azalmas? yang?n tehlikesinin daha uzun dönemlere yay?lmas?na ve ba?layan yang?nlar?n kontrol edilmesinin zorla?mas?na neden oluyor. 2025 verileri büyük alan kay?plar?n?n yaln?zca Ege ve Akdeniz k?y?lar?yla s?n?rl? olmad???n? da gösteriyor. Farkl? iklim ve co?rafya özelliklerine sahip bölgelerde de geni? alan kay?plar? ya?anabiliyor. Dolay?s?yla Ege ve Akdeniz ku?a?? temel risk alan? olmaya devam ederken, yang?n yönetiminin ülkenin bütün bölgelerinde yerel iklim, bitki örtüsü, topografya ve insan faaliyetleri dikkate al?narak planlanmas? gerekiyor."
'ORMAN YANGINLARINDA SADECE A?AÇLAR DE??L KOCA B?R EKOS?STEM YOK OLUYOR'
Orman Genel Müdürlü?ü'nün 2025 y?l? verilerine göre ç?k?? nedeni belirlenebilen her 10 yang?ndan yakla??k 9'unun insan kaynakl? oldu?unu vurgulayan Prof. Dr. Kay?kç?o?lu, "Bu yang?nlar?n büyük bölümü kas?t de?il; ihmal ve kazalar taraf?ndan olu?uyor. Yang?nlar?n önlenmesinde insan davran??? son derece belirleyici. Kontrolsüz ate? kullan?m?, an?z ve bitki art?klar?n?n yak?lmas?, söndürülmeden b?rak?lan ate?ler, sigara izmaritleri, enerji hatlar?, makinelerden ç?kan k?v?lc?mlar ve benzeri ihmaller özellikle yüksek s?cakl?k, dü?ük nem ve kuvvetli rüzgar ko?ullar?nda geni? alanlara yay?lan yang?nlara dönü?ebiliyor" dedi.
Prof. Dr. Kay?kç?o?lu, sözlerini ?öyle sürdürdü: "Orman yang?nlar?nda sadece a?açlar de?il, koca bir ekosistem yok oluyor. Orman insanlar için çal??an bir ekosistem, iklimi düzenlemekten suyu ve topra?? korumaya kadar pek çok hizmeti bize kar??l?ks?z sunuyor. Bize dü?en, bu do?al sermayeyi korumak ve bilimsel bir anlay??la sürdürülebilir biçimde yönetmektir."