?zmir'in Karaburun ilçesinde yer alan Akda?'da yürütülen arazi çal??malar? sonucunda, bilim dünyas? için yeni bir bitki alt türü tan?mland?. Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi Herbaryum Ara?t?rma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Y?ld?r?m, ekip arkada?lar? Doç. Dr. Ademi Fahri Pirhan ve Dr. Tu?kan Özdöl ile Manisa Celal Bayar Üniversitesi ö?retim üyesi Doç. Dr. Dilek Oskay taraf?ndan tan?mlanan bitki, Türkiye'de bu türün 16'?nc? endemik örne?i oldu. 'Çoban i?nesi' olarak bilinen bitki grubuna ait yeni bir alt tür olan ve 'Erodium sibthorpianum subsp. akdagensis' ad?yla literatüre giren bitkiye Türkçe olarak 'Akda? ??neli?i' ismi verildi. Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alc?, ke?iflerinden ötürü Prof. Dr. Y?ld?r?m ve ara?t?rma ekibini tebrik etti.
'KR?T?K TEHL?KE ALTINDA'
Ke?fedilen bitki hakk?nda bilgi veren Prof. Dr. Hasan Y?ld?r?m, "Bu bitkiyi yak?n akrabalar?ndan ay?ran en önemli özelliklerden biri, sahip oldu?u poligam (çok e?li) üreme sistemidir. Ayr?ca çiçek yap?lar?, tüylenme özellikleri ve meyve yüzeyi gibi birçok karakter birlikte de?erlendirildi?inde, bunun ayr? bir alt tür oldu?u aç?kça ortaya ç?kmaktad?r. Akda? ??neli?i'nin yay?l??? son derece s?n?rl? bir alan? kaps?yor. Bu bitki yaln?zca ?zmir Karaburun'daki Akda?'?n zirve kesimlerinde, kireçta?? kayal?klar?n dar çatlaklar?nda yeti?iyor. Yakla??k 1100-1200 metre yükseltilerde, sadece iki küçük noktada bulunan tek bir popülasyon söz konusu. Yakla??k 0,05 kilometrekarelik bir alanda bulunuyor. Bu nedenle uluslararas? kriterlere göre 'kritik tehlike alt?nda' olarak de?erlendirildi. Bölgede yo?un otlatma bask?s? var. Bunun yan?nda geçmi? madencilik faaliyetleri, yol çal??malar? ve yerle?im bask?s? da habitat? olumsuz etkiliyor. Bu durum hem ya?am alan?n?n kalitesinde hem de birey say?s?n?n azalmas?na neden olabilecek ciddi riskler olu?turuyor" dedi.
'TÜRK?YE'DE BULUNAN 31 TÜRÜN 16'SI ENDEM?K'
Türkiye'nin 'Erodium' cinsi için önemli bir çe?itlilik merkezi oldu?unu ileten Prof. Dr. Y?ld?r?m, “"Erodium cinsi, dünya genelinde oldukça geni? bir yay?l??a sahiptir ve Antarktika hariç hemen hemen tüm k?talarda görülmektedir. Bununla birlikte tür çe?itlili?inin en yo?un oldu?u bölge Akdeniz Havzas?'d?r. Dünya genelinde bu cinse ait yakla??k 75 civar?nda tür bulunmaktad?r. Türkiye ise bu cins için önemli çe?itlilik merkezlerinden biridir. Yap?lan çal??malara göre Türkiye'de 31 tür bulunmakta olup, bunlar?n 16's? ülkemize endemiktir. Bu durum, Anadolu'nun Erodium cinsi aç?s?ndan küresel ölçekte önemli bir çe?itlenme merkezi oldu?unu göstermektedir. Akda? ??neli?i'nin bilim dünyas?na kazand?r?lmas?, Türkiye'nin bitki çe?itlili?inin halen tam olarak ortaya konmad???n? ve özellikle dar yay?l??l? türlerin korunmas?n?n bilimsel ve ekolojik aç?dan büyük önem ta??d???n? bir kez daha ortaya koymaktad?r" dedi.